Maatschappelijk verantwoord beleggen - Gert van de Paal

Gert van de Paal

De vlag dekt niet altijd de lading

Passief beleggen is een vorm van beleggen waarbij een index wordt gevolgd. Bijvoorbeeld de AEX of de S&P 500. Omdat een indexfonds simpelweg een index volgt, zijn de kosten ervan doorgaans een stuk lager dan bij een actief beheerde variant. In dat laatste geval probeert een fondsmanager door van de index af te wijken, deze juist te verslaan. Dat kost research, tijd en dus geld en levert niet altijd het gewenste resultaat. Nu de focus van beleggers steeds meer op kosten komt te liggen, mogen indexproducten zich verheugen op een toenemende belangstelling.

Ik krijg vaak de vraag of passief beleggen en maatschappelijk verantwoord beleggen verenigbaar zijn. Want als de index leidend is voor waarin wordt belegd, doen de prestaties van ondernemingen (of landen) op het vlak van mens, milieu en goed bestuur er dan nog wel toe?

De realiteit is dat een indexfonds de corresponderende index weliswaar passief volgt, maar er in veel gevallen wel degelijk actief invulling wordt gegeven aan (elementen van) maatschappelijk verantwoord beleggen. Hoe kan dat?

Stemrecht is onafhankelijk van passief of actief management

In de praktijk maken ook veel passieve fondsen actief gebruik van het stemrecht dat het bezit van een aandeel met zich meebrengt. Daarmee kun je als belegger invloed uitoefenen op de wijze waarop een bedrijf wordt gerund. Dat is een belangrijk element van maatschappelijk verantwoord beleggen en een manier om invulling te geven aan 'actief eigenaarschap'. Het maakt daarbij niet uit of een aandeel onderdeel uitmaakt van een actief beheerd beleggingsfonds of een 'passief' indexfonds. Stemrecht is stemrecht.

De dialoog wordt vaak namens alle fondsen gevoerd

Er zijn steeds meer fondshuizen die naast actief beheerde fondsen ook passieve fondsen aanbieden. Vaak gaan dan alle stemgerechtigde aandelen op één hoop als er gestemd moet worden. En als een fondshuis de dialoog aangaat met een onderneming over maatschappelijk verantwoord ondernemen, dan doet men dat doorgaans namens de actieve én de passieve fondsen die men beheert. In de praktijk verdwijnt daarmee het onderscheid tussen actief en passief beleggen vanuit de optiek van actief eigenaarschap.

Meer duurzame en maatschappelijk verantwoorde indices beschikbaar

Naast actief eigenaarschap is het meewegen van factoren als milieu, mens en goed bestuur in het beleggingsproces een belangrijk aspect van maatschappelijk verantwoord en duurzaam beleggen. In de praktijk wordt dat gedaan door ondernemingen of landen die het goed doen op, bijvoorbeeld, het sociaal-maatschappelijke vlak een zwaarder gewicht te geven in portefeuille. Of door bepaalde bedrijven of landen uit te sluiten van belegging. Reguliere indices houden met deze factoren geen rekening, maar er komen steeds meer duurzame en maatschappelijk verantwoorde indices op de markt. En die worden, zij het nog mondjesmaat, gebruikt voor de ontwikkeling van nieuwe indexfondsen. Op die manier kun je ook passief beleggen in een duurzame index die bijvoorbeeld bestaat uit bedrijven die op het vlak van duurzaamheid goed scoren. Ook komen er steeds meer "lichtgroene" indexfondsen op de markt die wél bepaalde ondernemingen - fabrikanten van clustermunitie bijvoorbeeld - op voorhand uitsluiten.

Kortom, in de praktijk is de term passief beleggen een term die niet altijd recht doet aan de inspanningen of de mogelijkheden op het vlak van maatschappelijk verantwoord beleggen. Het is dan ook te kort door de bocht om te stellen dat die twee onverenigbaar zijn. Integendeel.

Gert van de Paal
Specialist Maatschappelijk Verantwoord Beleggen - Rabobank Nederland Private Banking

Publicatiedatum 17-02-2014