Opkomende markten - Column Joost van den Akker

Joost van den Akker

Spaanplaat

"Morsi", hoor ik plotseling naast me op de bank. De kleine Emil, hij wordt deze maand alweer 3, zit samen met mij naar het journaal te kijken. Het is de eerste politicus waarvan ik de naam uit zijn mond hoor komen. Wie Morsi is zal hij denkelijk nog niet weten. De klank valt hem kennelijk op, wellicht omdat die hem doet denken aan een figuurtje uit een tekenfilm of iets dergelijks. Als ik de naam vragend herhaal geeft hij geen sjoege meer en gaat driftig door met het letterspelletje op de Ipad. Multitasking begint tegenwoordig al op jonge leeftijd.

Mohamed Morsi Isa al-Ayyat was een jaar lang president van Egypte. Volgens sommigen veel te lang, voor anderen veel te kort. Zeker is dat hij president was in een extreem moeilijke periode. Zestig jaar van militaire regimes had het land vast laten lopen in de heftigste protesten in decennia. Eventjes was er de hoop dat Morsi, democratisch gelegitimeerd door een kleine meerderheid (52%) van stemmers, de broodnodige stabiliteit terug kon brengen.

Gemiste kans

Niets bleek echter minder waar. De verwachtingen van de bevolking waren hooggespannen. Maar onder de zanderige oppervlakte van de Egyptische woestijn sluimerde nog steeds een diepgevoelde en wederzijdse aversie tussen de moslimbroederschap, de militairen en diverse andere groepen. En een even diepe frustratie van de Egyptenaar-in-de-straat over de armoede, over een gebrek aan functionerend onderwijs, vuilnisophaaldiensten en over een onberekenbaar veiligheidsapparaat. Achter de schermen kreeg Morsi geen grip op het staatsapparaat. Dat was namelijk nog strak in handen van de oude machthebbers. De economie ging mede daardoor hard achteruit. Bovendien, en niet onbelangrijk, staat Morsi voor de vleugel in de broederschap die zich bepaald onverzoenlijk opstelt tegenover andersdenkenden, terwijl “de andere helft” van de Egyptenaren de broederschap onder geen beding vertrouwt. Morsi was niet de president van alle Egyptenaren die hij beloofd had te zijn. Het verlagen van graan- en brandstofimporten dreef de prijzen op. Met als gevolg dat beide helften, die overigens ook weer uit verscheidene subgroepen bestaan, elkaar opnieuw met woorden en desnoods met vuur en zwaard bestrijden. Niemand vertrouwt nog de ander.

Spaanders

Waar gehakt wordt vallen spaanders. En Egypte was na zestig jaar militair leiderschap aan een stevige renovatie toe. Ik ben een beetje bang dat er voorlopig vooral veel spaanders vallen. Maar spaanders kun je goed gebruiken om spaanplaat van te maken en daar kun je huizen van bouwen als het moet. Daarvoor is een hele hoge druk nodig en een gerichte dosis lijm. Druk is er genoeg, nu de lijm nog. Wat Egypte nodig heeft is een bindend element dat niet is gebaseerd op angst, maar op een goed en gedeeld idee over wat het land en zijn trotse bevolking nodig heeft.

Later, als Emil op de middelbare school moderne geschiedenis krijgt, verdient de Arabische lente zeker een plaatsje in de boeken. Of hij zich Morsi dan herinnert, weet ik niet. Maar ik hoop van harte dat de Egyptenaren er tegen die tijd in zijn geslaagd het land met vereende kracht weer op het juiste spoor te krijgen. Ondertussen gaat het leven door. De auto’s rijden en de broden worden gebakken.

Publicatiedatum 07-08-2013