Opkomende markten - Column Joost van den Akker

Joost van den Akker

School

Hoewel de kleine Emil al een hele grote jongen is, is hij nog te jong om leerplichtig te zijn. Daardoor hadden we het geluk dat we buiten het seizoen nog volop konden genieten van een verlate zomervakantie. Sardinië was de bestemming en onze jongen had zich er al weken op verheugd. Vakantie, dat moest wel iets heel bijzonders zijn!

En dat was het ook. We waren heel blij met onze keuze. Een heerlijk deel van Italië, waar nog veel ongerepte natuur te vinden is, de stranden prachtig zijn, het eten vanzelfsprekend puur en smaakvol is, en de mensen ongelofelijk hartelijk zijn. Een deel van onze uitstap hebben we doorgebracht in een lieflijk bergdorp in het oosten van het eiland, dat grofweg de helft van het grondoppervlak van Nederland beslaat, maar slechts een tiende van onze inwoners herbergt. En overigens ook een jeugdwerkloosheid kent van tegen de 50%. Even voor het perspectief: voor heel Italië is dat 40% en in Nederland kan momenteel 10,5% van de jongeren geen werk vinden.

Boodschappen

Op een goede ochtend hadden onze Emil en ik ons voorgenomen de ochtendboodschappen te doen. Helaas moest dat vanwege de afstanden per auto. Al voordat we de markt hadden bereikt werden we opzij gezet door een lid van de carabinieri, en daar gebeurde het: de kleine Emil keek zijn ogen uit! Overal kinderen die op toeters bliezen, met grote spandoeken rondsjouwden, heel hard allerlei onverstaanbare dingen riepen en op potten en pannen trommelden. Wat een lawaai, wat was hier nou aan de hand?

Carnaval kon het niet zijn. Het jaargetijde klopte niet en we misten de schmink, de maskers en de kostuums die je bij zo'n feest zou verwachten. De kinderen keken wel vrolijk en blij maar de begeleidende ouders leken serieus, boos zelfs een beetje. Met mijn roestige en beperkte Italiaans kon ik nog net ontdekken wat er op de spandoeken was geschreven, en zo werd het duidelijk. "Wij willen naar school", "geen verdere bezuiniging", "genoeg van regenten" en boodschappen van gelijke strekking. Het verhaal ontspon zich toen ik probeerde wat toelichting los te peuteren van een van de boze ouders.

Last en lawaai

Ook in deze idyllische omgeving was de grauwe werkelijkheid van een door economische en sociale crisis verscheurd Europa binnen geslopen. Belastingheffing is in de regio's van Italië van oudsher een lastige zaak. Men betaalde simpelweg niet, want Rome was ver weg. En voor de lokale belasting was altijd wel een oplossing te verzinnen. Toen de Eurocrisis echter ook Italië in de gevarenzone bracht, moesten "die clowns in Rome" betere cijfers laten zien en moest er dus meer geld naar de hoofdstad.

Inderdaad zijn de fiscale teugels in Italië strak aangehaald. Wellicht voor het eerst in de geschiedenis werd er op enigszins succesvolle wijze een programma ingesteld dat de regio's in Italië tot betere inning (en afdracht naar Rome) van belastingen moest brengen. Helaas betekende de recessie die zich tegelijk aftekende dat de belastingbasis afkalfde: minder productie is minder opbrengst. Ongetwijfeld geholpen door de bekende dosis mismanagement raakten de lokale overheden in Sardinië daardoor in de knel. Met als gevolg dat er zwaar gesneden moest worden in lokale uitgaven, en daar hoort het lagere onderwijs ook bij. Het recente gekrakeel over de positie van Berlusconi's partij in de regering helpt zeker niet om die situatie te verbeteren.

Het klinkt wellicht raar: kinderen die eisen en smeken om naar school te mogen gaan. Voor hen was deze demonstratie wellicht nog een feestje op klaarlichte dag. Maar deze dag maakte voor mij opnieuw pijnlijk duidelijk hoe lang het lawaai van de crisis in Europa nog zal naklinken.

Publicatiedatum 07-10-2013