Opkomende markten - Column Joost van den Akker

Joost van den Akker

Water

Een paar jaar geleden hadden we de geweldige kans om het Oost-Afrikaanse land Ethiopië te bezoeken. Al voor de geboorte van onze kleine Emil wisten we: mochten we ooit kinderen hebben, dan willen we hier graag nog eens terugkeren.

Voor mensen van mijn generatie is Ethiopië vooral bekend als een land waar veel honger heerste. Ik kan me nog goed herinneren hoe ik met mijn goede vriend de beelden van Live Aid probeerde op te pikken in de pubs in Ierland, waar we met onze ouders op vakantie waren. Het was 1985, en Live Aid vormde een ultiem betoog van mededogen met hongerende kindertjes in Ethiopië. Naar het schijnt hebben 1,9 miljard mensen het festijn kunnen volgen, en dan te bedenken dat de satelliettelevisie toen nog in de kinderschoenen stond! Honger was het thema, droogte was het overheersende probleem dat de rockende supersterren met hun gevolg te lijf wilden gaan. En zo’n beeld blijft je natuurlijk bij.

Niet droog

Hoe anders was dat beeld een paar jaar geleden. Helaas kon ik er maar enkele dagen  blijven. Het land is bijna twee keer zo groot als Frankrijk, maar goede wegen waren er zeker nog niet. Het snelwegennet buiten de stad bestond grotendeels uit gravelwegen met wasbordpatroon. Ondanks het leeuwenhart van de chauffeur van ons vierkoppig reisgezelschapje, die zijn bejaarde Landcruiser met nietsontziende snelheid voortjoeg, kwam je met een dag reizen niet ver. Behalve de hoofdstad Addis Abeba heb ik dus maar een piepklein deel van het platteland kunnen zien. Maar toch. Droog was het niet in het deel dat wij gezien hebben. Dat is eigenlijk ook niet gek, als je je bedenkt dat de bron van de Nijl zich in Ethiopië bevindt. De Nijl is tenslotte de langste rivier van de wereld. En de Nijl is bepaald niet de enige rivier in het land. Het is alleen nogal beroerd verdeeld.

Waterkracht

Sterker nog, er is niet alleen een overvloed aan water, Ethiopië is een netto exporteur van elektriciteit. Opgewekt met waterkracht, wel te verstaan, dus nog ‘schoon’ ook! Om de ambitie van zelfbenoemd 'powerhouse van Oost-Afrika' inhoud te geven heeft de overheid zich gestort op een waar programma om stuwdammen te bouwen. Maar liefst 11 miljard dollar wordt uitgegeven tussen 2009 en dit jaar. Het bevindt zich nu in de top 20 van landen waar elektriciteit uit waterkracht wordt opgewekt, terwijl de totale economie ergens rond nummer 80 in de lijstjes staat.

Economisch potentieel

Is dat goed? Het is heel mooi, maar helaas kunnen we niet alleen maar positief over zijn. Gelukkig hoefden er tot nu toe, in verhouding tot andere landen, niet heel veel mensen gedwongen te verhuizen. Maar kunstmatige stroomprijzen, het dichtslibben van stuwmeren als gevolg van  erosie, en een achterblijvende infrastructuur voor de distributie van elektriciteit maken dit grote project minder succesvol dan het kan zijn. Net als het land als geheel, dat een enorm economisch potentieel heeft. Ethiopië moet van heel ver komen. Op waterkracht alleen zal dat niet lukken. De honger van 1985 werd niet alleen veroorzaakt door droogte maar ook, en vooral, door heel beroerd beleid. Dat is ook nu een cruciale factor. De kracht van water is onverzettelijk, maar heeft wel kanalisering nodig. Over een paar jaar is de kleine Emil oud genoeg om onze grote reis bewust mee te maken. Op de wereldkaart kan hij Afrika al blindelings vinden. We kunnen niet wachten tot het zo ver is!

Publicatiedatum 11-04-2014