Zes vooroordelen over circulaire economie

Steeds vaker valt de term ‘circulaire economie’ bij bedrijven, consumenten en overheden. Toch bestaat er nog veel scepsis rond circulaire economie. Duurzaamheidsexperts Jeroen van Muiswinkel en Martje Fraaije ontkrachten de meest hardnekkige vooroordelen.

Waar liggen de circulaire kansen voor uw bedrijf?

Wat is circulaire economie ook alweer?

Bij circulaire economie draait het om waarde behouden en creëren. Zo lang mogelijk gebruikmaken van een product in plaats van het direct weg te gooien of te verbranden. Steeds meer ondernemers verdienen geld aan deze nieuwe kijk op het economische systeem. Ook de overheid startte in april een circulaire aanbestedingsprocedure voor 100.000 werkplekken. Bij de vervanging van stoelen, tafels en kasten kijkt men eerst naar materiaal dat al in omloop is. Dit hergebruik moet een besparing opleveren van zowel grondstoffen als van enkele miljoenen.

Voor veel ondernemers een onbekende term

Het gaat te ver om te stellen dat circulaire economie algemeen bekend is. In januari kwam naar buiten dat 38% van de Nederlandse ondernemers weet wat circulaire economie inhoudt. Een verbetering ten opzichte van juni 2016, toen slechts 28% de term kende. Dat blijkt uit halfjaarlijks onderzoek van Nederlandse Vereniging van Leasemaatschappijen (NVL) en onderzoeksbureau GfK onder ruim 2.000 Nederlandse ondernemers.

Van Muiswinkel: “Sommigen claimen dat recyling gelijk staat aan de circulaire economie. Recycling is weliswaar een onderdeel hiervan, maar niet hetzelfde. Recycling is de laatste stap van de vier fases van circulaire economie. In de eerste fase laat je het product intact en verleng je de levensduur met goed onderhoud. De volgende fase is de verkoop van het product via de tweede- of derdehands markt. De derde fase is hergebruik van afzonderlijke onderdelen. Pas in de allerlaatste fase ga je met recycling aan de slag.”

Van Muiswinkel: “De term circulaire economie bestaat uit twee termen: ‘circulair’ wat slaat op het sluiten van kringlopen en ‘economie’ wat slaat op een ander economisch systeem. Circulaire economie is een andere kijk op het huidige economische systeem, met als doel zo min mogelijk weg te gooien of te verbranden. Duurzaamheid wordt vaak geassocieerd met ‘duur’ en ‘groen’, terwijl circulaire economie juist geld oplevert en meer is dan alleen groen.”

Fraaije: “Ik vraag vaak aan ondernemers welke afvalstromen geld kosten, maar in potentie geld kunnen opleveren. Door te denken in circulaire oplossingen kom je snel uit bij stromen die winstgevend kunnen zijn. Denk bijvoorbeeld aan de warmte die overblijft bij de productie, of bloemkoolstelen van bloemkolen waar nog nutriënten in zitten.”

Van Muiswinkel: “Circulaire producten of diensten zijn niet per definitie duurder dan normale producten of diensten. Zeker niet als je de maatschappelijke en milieukosten meerekent.”

Fraaije: “Het is zelfs zo dat consumenten soms goedkoper uit zijn. Onlangs introduceerde Blokker een actie voor Tefal-pannen, waarbij klanten 30% korting krijgen op een nieuwe Tefal-pan als ze een oude van dit merk inleveren. Zo krijg je de consument wel mee. De term ‘circulaire economie’ zegt hem misschien niets, maar een mooie korting wel.”

Van Muiswinkel: “En bij Auping ontvangen klanten tot € 500 korting als ze een oud matras van Auping inleveren.”

Fraaije: “Ook de frequentie hoe vaak je het product nodig hebt is van belang. Als je een product minder vaak gebruikt of erg duur is in aanschaf en onderhoud, kan lease financieel interessant worden. Voor deze producten ontstaat nu een markt.”

Van Muiswinkel: “Denk bijvoorbeeld aan het platform Peerby. Het idee is heel simpel: huren van je buren. Voor een bepaald bedrag huur je de grasmaaier of boormachine van je buurman. Een stuk goedkoper dan de aanschaf van zo’n apparaat, het apparaat wordt beter benut en de buurman verdient extra.”

Fraaije: “Als je wilt valt alles te benoemen tot hype. Toch wint circulair ondernemen steeds meer terrein. Vrijwel alle multinationals hebben circulaire ambities voor 2030 en verder. Daarnaast wil onze overheid in 2050 volledig circulair zijn, en in 2030 voor de helft. Ook mkb’ers hebben hier een rol in. Vraag u af waar u over vijf of tien jaar wilt staan op dit gebied en wat uw rol kan zijn.”

Van Muiswinkel: “Ondernemers moeten ook beseffen dat het simpelweg leuk is om over dit soort zaken na te denken. Je gaat bijdragen aan een betere toekomst en doet dit op je eigen manier, met een verdienmodel erachter.”

Van Muiswinkel: “De financiering kan een lastige kwestie zijn, met name als de vraag nog niet in te schatten is of als er geen directe link is met onderpand of zekerheden. Het vereist een nieuwe werkwijze van ons als financier. Bij circulaire projecten kijken we naar de toekomstige kasstromen en nieuwe samenwerkingsverbanden. Daar moeten wij op inspelen. Toch zijn ‘normale financieringsprocessen’ niet per definitie onhaalbaar bij circulair businessmodellen. Voor Kargro hebben wij bijvoorbeeld een fabriek gefinancierd met groenfinanciering. Dit bedrijf maakt hoogwaardig granulaat (‘carbon black’) uit oude banden dat gebruikt kan worden voor nieuwe producten."

Fraaije: “Op het gebied van eigendom is een verschuiving merkbaar bij de jongere generatie. Zij voelen veel minder de noodzaak om bijvoorbeeld een auto te bezitten. Onlangs sprak ik een Volvo-dealer die erkende dat steeds minder mensen bereid zijn een auto van € 20.000 aan te schaffen. Hij erkende dat hij iets anders moet verzinnen waardoor mensen toch naar hem toekomen. Dan kom je al snel uit bij dit soort nieuwe concepten, dan krampachtig vast te houden aan de traditionele verkoop van auto’s. Van bezit naar gebruik.”

Van Muiswinkel: “Ik heb een gezin en heb een eigen auto. Maar ik zou de voorkeur geven aan een concept waarbij er enkele auto’s in de straat staan en deze beschikbaar zijn wanneer ik er één nodig heb. Of een concept waarbij ik tijdens een normale werkdag in een kleine stadsauto rij, maar deze in mijn vakantie kan omruilen voor een ruime stationwagen.”

Contact

Rabobank