Circulair ondernemen in de praktijk: van eerste stappen tot opschalen
In 2050 wil Nederland een circulaire economie hebben. Dat betekent slimmer omgaan met materialen, minder afval en producten die langer meegaan. Voor jou als ondernemer biedt dat mogelijke kansen: je kunt processen verbeteren, kosten verlagen en nieuwe producten of diensten ontwikkelen. In dit artikel lees je wat circulair ondernemen inhoudt, hoe je de eerste stappen zet, hoe je succesvol opschaalt én welke valkuilen je daarbij kunt voorkomen.
Wat is een circulaire economie?
In een circulaire economie staan het zo lang mogelijk gebruiken en hergebruiken van materialen centraal. Daardoor kan de vraag naar nieuwe grondstoffen afnemen en ontstaat er minder afval. Dit kan helpen om de druk op natuurlijke hulpbronnen en het milieu te beperken.
“In een circulaire economie gebruiken we vooral herbruikbare en duurzame grondstoffen,” vertelt Wilco Peters, Specialist circulair ondernemen bij Rabobank. Volgens hem is dat belangrijk om klimaatverandering tegen te gaan, onder andere doordat materialen langer in omloop blijven. Tessa Eerenberg, eveneens Specialist circulair ondernemen bij Rabobank, ziet dezelfde ontwikkeling. “Consumenten en bedrijven letten vaker op herkomst, levensduur en hergebruik van producten. Voor ondernemers kan het daarom relevant zijn om te onderzoeken of en hoe circulaire keuzes aansluiten bij hun bedrijfsmodel.”
Steeds meer ondernemers verkennen om die redenen circulaire oplossingen en nieuwe kansen. Circulaire oplossingen kunnen helpen om processen slimmer in te richten, kosten te verlagen of nieuwe producten en diensten te ontwikkelen. De mogelijke voordelen verschillen per onderneming en vragen om maatwerk.
Wat levert circulair ondernemen op?
Volgens Peters draait circulair ondernemen om het behouden van waarde van grondstoffen en producten door deze slim te ontwerpen, te produceren en te gebruiken. “Het doel is om verspilling te beperken en materialen zo efficiënt mogelijk in te zetten.” Innovatie speelt hierin een grote rol. Bedrijven die vroeg circulaire producten of diensten ontwikkelen, kunnen een voorsprong opbouwen en zo nieuwe groeikansen benutten.
Circulair ondernemen wordt vaak in verband gebracht met duurzaamheid, maar Peters ziet dat het ondernemers in sommige gevallen ook financiële voordelen kan opleveren. Door anders te ontwerpen of reststromen beter te benutten kun je kosten besparen. Dit kan leiden tot nieuwe producten, nieuwe inkomstenstromen of efficiëntere processen. “Hoe dat precies uitpakt, verschilt per bedrijf,” benadrukt hij.
Vraag je je af of jouw product of dienst past binnen circulair ondernemen? Eerenberg ziet dat er vrijwel altijd mogelijkheden zijn, ongeacht de sector. Soms begint dat bij een klein proces of een materiaalstroom die je anders inricht. “Zo zet je in jouw tempo stappen richting een toekomstbestendiger bedrijfsmodel.”
Begin klein en schaal op
Circulair ondernemen kan meerdere onderdelen van een bedrijf raken: van inkoop en productie tot logistiek en dienstverlening. De mogelijkheden zijn groot, maar volgens Peters is het slim om klein te beginnen. “Als je alles tegelijk wilt doen, is de kans op succes klein. Maak het behapbaar en start met één onderdeel. Zo kun je meteen ervaring opdoen.”
Kies bijvoorbeeld één product, proces of materiaalstroom waar je mee aan de slag gaat. Bekijk hoeveel grondstoffen je daar gebruikt en of er alternatieven beschikbaar zijn. Misschien kun je overstappen op hergebruikte materialen of kun je reststromen op een andere manier inzetten. Peters vertelt: “Ik sprak onlangs een ondernemer die verpakkingsmateriaal hergebruikt en wegwerppallets uit elkaar haalt om er nieuwe kisten van te maken. Zo bespaart hij kosten én gebruikt hij materialen slimmer.”
Door klein te beginnen krijg je inzicht in wat werkt, waar je kunt verbeteren en welke stappen logisch zijn om daarna te zetten. Zo bouw je stap voor stap aan een circulair bedrijfsmodel dat past bij jouw tempo en mogelijkheden.
Aan de slag met circulair ondernemen
Rabobank ondersteunt ondernemers die circulair willen ondernemen via de Circulair Ondernemen Desk. Dit team biedt toegang tot kennis, netwerk en financiering rond circulaire vraagstukken. Dat kan gaan over nieuwe innovaties, maar ook bestaande ondernemers die circulair willen gaan produceren of met circulaire projecten of businessmodellen aan de slag willen.
Werk samen binnen de keten
Circulair ondernemen vraagt vaak om samenwerking met andere partijen. Eerenberg benadrukt dat bedrijven hier meestal niet alleen in kunnen optrekken. “Door samen te werken met leveranciers, afnemers of andere organisaties kunnen ideeën en middelen worden gedeeld, wat kan helpen bij het realiseren van circulaire oplossingen.”
Dat kan gaan om leveranciers die dichter bij huis produceren, bedrijven die reststromen kunnen gebruiken of organisaties op hetzelfde bedrijventerrein. Werken met lokale partijen helpt om je ecologische voetafdruk te verkleinen én versterkt de regionale economie.
Ook intern ligt er waarde. Medewerkers zien vaak als eerste waar verspilling ontstaat of waar processen slimmer kunnen. Een brainstorm met je team kan verrassende en praktische ideeën opleveren, variërend van materiaalgebruik tot logistiek.
Slimme hulpmiddelen om verder te komen
Gebruik de R ladder als hulpmiddel
Om circulaire keuzes overzichtelijk te maken, kun je de R‑ladder gebruiken. Deze beschrijft verschillende strategieën voor grondstofgebruik, van het vermijden van gebruik tot recycling en terugwinning. Hoe hoger op de ladder, hoe groter de mogelijke besparing op grondstoffen. Zo zie je waar voor jouw bedrijf de meeste kansen liggen. Begin bij stappen die haalbaar zijn en breid die daarna uit naar andere onderdelen van je bedrijfsvoering.
Maak doelen concreet en meetbaar
Wil je verder groeien in circulair ondernemen, dan helpt het om vooraf duidelijk te maken wat je wilt bereiken. Dat kan gaan om minder afval, een lagere CO₂‑uitstoot of meer hergebruik van materialen. Door vooraf te meten hoe je bedrijf nu presteert, zie je later beter welke stappen effect hebben en waar nog ruimte ligt om te verbeteren.
Volgens Tessa werkt het goed om inzicht te krijgen in hoeveel grondstoffen je gebruikt, welke reststromen ontstaan en hoe vaak materialen opnieuw worden ingezet. Door dit regelmatig te meten, wordt voortgang zichtbaar en kun je gericht bijsturen.
Technologie kan hierbij helpen. Denk aan data‑analyse, slimme machines of voorspellend onderhoud. Die kunnen processen efficiënter maken en verspilling verminderen.
Transparantie wordt daarnaast steeds belangrijker voor klanten en wetgevers. Door duidelijk te maken welke stappen je zet en welke resultaten je boekt, laat je zien dat je werkt aan een toekomstbestendige en circulaire bedrijfsvoering.
Waarom opschalen soms lastig is
Veel ondernemers ervaren dat circulaire initiatieven in de pilotfase goed lijken te werken, maar lastig zijn op te schalen. Onderzoek van de Ellen MacArthur Foundation laat zien dat dit vaak te maken heeft met organisatorische, strategische of marktfactoren, en niet per se met het idee zelf. Dit zien Wilco Peters en Tessa Eerenberg ook in de praktijk.
Veelvoorkomende valkuilen
De uitdagingen bij het opschalen vallen vaak in vier categorieën:
1. Te klein denken
Veel bedrijven starten zonder een plan voor opschaling of zonder koppeling aan de bedrijfsdoelen. Daardoor ontbreekt draagvlak en blijft het initiatief in de pilotfase hangen.
2. Niet passend bij de organisatie
Soms sluit het circulaire model niet goed aan op de manier van werken of op de verwachtingen van klanten. Denk aan concepten die niet passen binnen bestaande processen of een klantreis die te veel verandert.
3. Onvoldoende onderbouwde businesscase
Bij circulaire modellen ligt de nadruk soms te veel op duurzaamheid en te weinig op financiële waarde. Zonder een duidelijke businesscase, duidelijke doelen en een realistische tijdshorizon is het moeilijk om draagvlak en investeringen te krijgen.
4. Alles alleen willen doen
Circulaire modellen vragen om samenwerking binnen en buiten het bedrijf. Zonder samenwerking tussen teams en partners ontbreekt eigenaarschap, kennisdeling en continuïteit.
Hoe vergroot je de kans op succes?
Peters: “Succesvol opschalen vraagt om een strategische aanpak, een stevige financiële onderbouwing, een klantgerichte ervaring en samenwerking binnen én buiten de organisatie.”
Door tijdig na te denken over deze factoren, voorkom je dat circulaire initiatieven blijven steken in pilots. Zo wordt een circulair model een logisch onderdeel van je bedrijfsstrategie. Stap voor stap, passend bij jouw bedrijf.
Circulair ondernemen in de praktijk: voorbeelden
Circulair ondernemen kan er in elke sector anders uitzien. Deze voorbeelden laten zien hoe bedrijven materialen slimmer gebruiken of producten een langere levensduur geven.
Deze voorbeelden laten zien dat circulair werken breed toepasbaar is: soms met een nieuwe dienst, soms door een reststroom anders te gebruiken. Elke stap richting efficiënter materiaalgebruik kan bijdragen aan het verkennen van circulaire mogelijkheden.
Circulaire ambities financieren
Jouw circulaire plannen al in een vroeg stadium bespreken met een accountmanager? Dat kan! Maak een afspraak om telefonisch of via een videogesprek met ons te sparren. Weet je al welke investering je wilt doen? Start dan je berekening en ontdek je financieringsmogelijkheden.
