Handelssector krimpt, maar faillissementsgolf blijft uit

De Nederlandse detailhandel liet in 2025 opnieuw een gemengd beeld zien. Hoewel de meeste deelsectoren een omzetgroei lieten zien, zagen we wederom retailers in de financiële problemen komen. Enerzijds door gewijzigd consumptiegedrag na de corona-periode of door toegenomen concurrentie met omzetdalingen tot gevolg. Ook zagen veel retailers de kosten verder oplopen voor inkoop, personeel of huisvesting. Daarnaast kampen veel bedrijven in het MKB, inclusief detailhandelaren, nog met coronaschulden. Maar ondanks deze uitdagingen kwam het aantal faillissementen in 2025 uit op 286 en daarmee lag het lager dan het aantal faillissementen in 2023, 2024 en ook lager dan het gemiddeld aantal faillissementen in de afgelopen tien jaar (afgerond 322 stuks). De eerder gevreesde faillisementsgolf is hiermee uitgebleven.

Het relatief lage aantal detailhandelsfaillissementen in 2025 is een positief signaal. Enerzijds omdat het de veerkracht van de Nederlandse detailhandel toont. Anderzijds brengt een faillissement veel schade met zich mee voor betrokken partijen zoals leveranciers, financiers, klanten, medewerkers en uiteraard de ondernemers zelf. Tegelijkertijd realiseren we ons dat faillissementscijfers niet het volledige beeld geven. Ze laten bijvoorbeeld niet zien hoeveel ondernemers tegen beter weten in blijven doorgaan, of hoeveel bedrijven vrijwillig stoppen omdat ze onvoldoende rendabel zijn. Deze ‘stille uitstroom’ blijft buiten de statistieken, maar is wel degelijk relevant voor het bredere beeld van de sector.

Wie naar de winkelstraat kijkt, ziet meer dan alleen faillissementen. Het saldo van oprichtingen en opheffingen zegt veel over de dynamiek in de winkelstraat. Als er structureel meer bedrijven stoppen dan starten, krimpt het aantal winkels ook zonder faillissementsgolf.

In veel deelsectoren daalt de bedrijfspopulatie al langer. Tegelijk groeit vooral de groep ‘detailhandel zonder winkel of markt’ (overwegend webwinkels) sterk. Dat past bij de structurele verschuiving van fysieke winkelverkoop naar online verkoop en verkoop via platforms.

Volgens recente cijfers van Locatus liep de winkelleegstand in 2025 opnieuw op, van 6,7% naar 7,0%. Ook het aantal winkelpanden nam voor het tiende jaar op rij af. Waren dat er vorig jaar iets meer dan 207.000, nu zijn er nog ruim 205.000 winkelpanden. Vooral meubelboulevards zagen volgens Locatus de leegstand verder toenemen, mede door faillissementen zoals dat van CarpetRight.

Tegenover de daling van fysieke retailers staat de groei van webwinkels. Het aantal webwinkels is met name in de corona-periode (2020-2022) enorm toegenomen. Maar ook daarvoor en daarna is een fors positief groeisaldo zichtbaar. Het aantal webwinkels blijft per saldo ook in 2025 nog steeds fors toenemen. Enerzijds heeft dit te maken met het gewijzigde consumentengedrag waarbij online winkelen volledig is omarmd, en anderzijds heeft dit vooral te maken met de relatief lage toetredingsdrempels om een online webshop te beginnen.

Hoewel de gevreesde faillissementsgolf uitbleef, wordt duidelijk dat de fundamentele uitdagingen voor de winkelstraat nog niet zijn verdwenen. De combinatie van stijgende leegstand, teruglopende aantallen fysieke winkels en de verschuiving naar online bestedingen toont dat de sector zich in een langdurige transitie bevindt. Naar 2040 toe is fysieke aanwezigheid minder vanzelfsprekend. Winkels die overblijven, vervullen vaker een andere rol: als showroom, servicepunt of merkanker. Ondernemers zonder duidelijke functie voor hun fysieke locatie verliezen terrein. Als retailer is het dus belangrijk om niet alleen te kijken naar de fysieke winkel als verkooppunt, maar je continu af te vragen wat de rol van jouw winkel is in de keten en jouw totale strategie.

De Nederlandse groothandel kende eveneens een lastig jaar. Na een overwegend zwak eerste kwartaal in 2025 volgde een licht omzetherstel in het tweede en derde kwartaal. Vooral de deelsector overige gespecialiseerde groothandel, waaronder olieproducten en grondstoffen, kromp flink gedurende 2025 (-5,9% kalendergecorrigeerd) ten opzichte van de eerste drie kwartalen van 2024.

Daarnaast hebben ook hier de post-corona-effecten een negatieve impact gehad op omzetontwikkeling en exploitatie. Ook de toegenomen geopolitieke onrust, hogere invoerheffingen vanuit de VS, verstoringen van de toeleveringsketen en sterk gestegen containerprijzen door verstoringen in de Rode Zee zorgden vorig jaar voor extra hoofdbrekens.

Toch ligt het aantal faillissementen ook binnen de Nederlandse groothandel lager dan vóór de corona-periode. En hoewel het aantal faillissementen in 2025 (352) hoger ligt dan het 10-jaarsgemiddelde (327), moet dat vooral worden gezien in het licht van het relatief beperkte aantal faillissementen in de afgelopen tien jaar en het zeer lage aantal faillissementen gedurende de corona-periode.

Net als bij de detailhandel laten de failissementscijfers maar een deel van het verhaal zien. Ook hier zien we post-corona een verdere daling van het aantal groothandels. Alleen de deelsector handelsbemiddeling liet in 2025 een positief saldo (15) zien. De overige sectoren daalden zowel in 2024 als in 2025 fors en meer dan in de periode voor corona, met als grote uitschieter de deelsector groothandel in non-food.

De stevige krimp in de groothandel non-food (saldo -1.595 in de periode 2022-2025) verrast niet. De in deze deelsector actieve bedrijven zijn vaak toeleverancier van de Nederlandse detailhandel. Een sector die qua aantallen ondernemingen ook al jaren krimpt. Tegelijk nemen grote (online) retailers en platforms een groter deel van de keten over. Dat zet de prijzen en daarmee de marges onder druk.

De daling van het aantal groothandels staat niet op zichzelf. Door schaalvergroting, globalisering, digitalisering en een groeiend opvolgingsprobleem – versterkt door de krappe arbeidsmarkt – verwachten we naar 2040 toe een verdere afname van het aantal Nederlandse groothandels. Bedrijven die toekomstbestendig willen blijven, versterken hun positie in de keten door slim te digitaliseren, actief samen te werken en/of door hun schaal te vergroten via strategische overnames. Zo kunnen ze beter inspelen op stijgende klantverwachtingen, hogere duurzaamheidseisen en toenemende (inter)nationale concurrentie.

Ondernemers zonder opvolger kiezen steeds vaker voor verkoop, fusie of beëindiging van hun bedrijf. Tegelijkertijd nemen grotere spelers gezonde bedrijven over om schaalvoordelen te realiseren in bijvoorbeeld inkoop, logistiek en IT. Voor groothandels die onvoldoende toegevoegde waarde bieden, wordt stoppen op termijn vaker de logische uitkomst.

Wat betekent dit naar 2040 toe?

De sectoren detailhandel en groothandel bewegen in de richting van minder ondernemingen, meer schaal, digitalisering en ketenintegratie. Niet faillissementen, maar strategische keuzes bepalen wie blijft. Ondernemers die hun positie in de keten scherp definiëren, vergroten hun toekomstbestendigheid.

Benieuwd naar onze visie op de sectoren detailhandel en groothandel naar 2040 toe? Kijk dan hier:

Rabobank: jouw kennispartner en verbinder