Opinie
Conjunctuurbeeld Nederland mei 2026: hogere inflatie en kelderend consumentenvertrouwen
De Nederlandse economie groeit beperkt en staat onder druk door de verstoringen in energiemarkten. De inflatie loopt op, het consumentenvertrouwen zakt weg en de arbeidsmarkt zal naar verwachting verzwakken. Dit rapport schetst de recente ontwikkelingen van de Nederlandse economie.
In het kort
Twee maanden verder en de Straat van Hormuz is nog steeds gesloten. We verwachten dat de blokkades nog minstens enkele weken aanhouden, waardoor mondiale energiestromen op zijn vroegst pas eind september normaliseren. De toeleveringsketens blijven ook na heropening van de Straat immers nog langere tijd verstoord vanwege schade in de regio en door logistieke knelpunten.
Bij een relatief snelle heropening verwachten we geen fysieke tekorten van brandstoffen in Europa en Nederland. De macro-economische gevolgen voor Nederland, dat sterk afhankelijk is van fossiele brandstoffen, nemen uiteraard wel toe door het aanhoudende conflict. Dat is al te zien in de recente inflatiecijfers en met name ook in het economisch sentiment onder huishoudens.
Nederlandse economie groeit licht; bbp per inwoner stagneert
De economische activiteit in Nederland nam in het eerste kwartaal met 0,1% toe ten opzichte van het laatste kwartaal van 2025. Doordat de bevolking dezelfde periode licht doorgroeide, stagneerde het bruto binnenlands product (bbp) per inwoner (zie figuur 1). Toch is het bbp per inwoner sinds 2019 een stuk harder gegroeid dan in de drie grootste Europese economieën. Alleen in Italië groeide het bbp per inwoner de afgelopen jaren consistent harder dan in Nederland, doordat de Italiaanse economie groeit terwijl de bevolking sinds 2014 krimpt.
Figuur 1: Bbp per inwoner in Italië omhoog
Consumentenvertrouwen duikt diep in het rood
De inflatie (HICP) steeg van 2,3% in februari naar 2,6% in maart en kwam in april uit op 2,5%. Als de sluiting van de Straat van Hormuz nog enkele weken aanhoudt, dan verwachten we dat de inflatie dit jaar gemiddeld uitkomt op 2,8% en in 2027 op 3,3% (zie Inflatiemonitor 2026Q2. Nederlandse consumenten leken al rekening te houden met hogere prijzen als gevolg van de oorlog met Iran. Het consumentenvertrouwen daalde in april namelijk tot het op één na laagste niveau sinds het CBS met deze metingen begon in 1986 (zie figuur 2). Voor de meeste huishoudens ligt de energiecrisis na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne, die de koopkracht sterk aantastte, dan ook nog vers in het geheugen.
Figuur 2: Consumentenvertrouwen op één na laagste niveau sinds 1986
Werkloosheid fractie teruggelopen ondanks tegenwind
De oorlog met Iran en de daaruit voortvloeiende energieschok drukken op de Nederlandse economie, die bovendien al last heeft van binnenlandse knelpunten zoals stikstofbeperkingen en de files op het elektriciteitsnet. We verwachten daarom dat het aantal werkzoekenden sneller zal stijgen dan het aantal vacatures.
Al vóór de oorlog zagen we dat het aantal vacatures afnam. Hierdoor hebben nieuwkomers op de arbeidsmarkt, zoals pas afgestudeerden, het iets moeilijker gekregen om direct werk te vinden. Vaker dan enkele jaren geleden worden zij eerst werkloos voordat zij een baan vinden. Hetzelfde geldt voor mensen die al werkloos zijn: zij blijven langer zonder werk.
Daarbij moet wel worden opgemerkt dat de kans om werk te vinden historisch gezien nog steeds hoog is. Dit blijkt ook uit het werkloosheidscijfer van maart, dat licht daalde van 4,1% (feitelijk 4,05%) naar 4,0% (3,97%). Wij verwachten dat de werkloosheid de komende maanden weer oploopt, zodra de impact van de blokkades in de Straat van Hormuz op de arbeidsvraag zich steeds meer laten gelden. De werkloosheid neemt dit jaar naar verwachting toe van gemiddeld 3,9% in 2025 naar 4,4% dit jaar en 4,7% in 2027.