Onderzoek
Toenemende defensie-uitgaven mobiliseren vooral bedrijven in Brabant en Twente
De stijgende defensie‑uitgaven bieden mogelijkheden voor Nederlandse bedrijven. In welke sectoren en regio’s waren bedrijven actief voor de aankondiging van de uitgaven en zorgt de toename ervan voor een grote verschuiving?
In het kort
De Nederlandse defensie‑uitgaven zitten stevig in de lift en zullen de komende jaren verder blijven stijgen. In lijn met internationale afspraken heeft het kabinet besloten dat defensie-uitgaven oplopen van ongeveer 2% van het bbp in 2025 naar ten minste 5% in 2035. Deze ontwikkeling sluit aan bij de al langer zichtbare trend van oplopende defensiebudgetten: waar in 2021 nog 12,1 miljard euro aan defensie werd besteed, stijgt dit bedrag in 2026 naar 26,8 miljard euro (Ministerie van Defensie, 2022 en 2025).
Een deel van deze extra middelen vloeit naar bedrijven in Nederland die defensiematerieel en ‑diensten leveren. Deze omzet werd in 2023 geschat tussen de 7,7 miljard (Berenschot, 2024) en 9,7 miljard euro (Ministerie van Defensie, 2024). Steeds meer bedrijven lijken zich als defensie- en veiligheidsspeler te positioneren om een graantje mee te kunnen pikken van deze additionele uitgaven. Onder hen zijn diverse maakbedrijven die kansen zien ontstaan (FD, 2025).
Toch is nog weinig bekend over de omvang, samenstelling en geografische spreiding van bedrijven in Nederland die actief zijn in de defensie‑industrie. Die informatie is belangrijk, omdat zij toont welke sectoren en regio’s een impuls aan de economie kunnen geven door de verder stijgende defensie‑uitgaven (Erken et al., 2025). In dit artikel geven we daarom inzicht in de sectorale afkomst en geografische spreiding van de bedrijven die actief zijn in de defensie‑industrie.
De defensie-industrie in Nederland is divers
De diversiteit van bedrijven in de Nederlandse defensie-industrie is groot. Het gaat om maakbedrijven die eindproducten maken voor Defensie – de zogenoemde original equipment manufacturers (OEM’s) – en bedrijven die actief zijn in de waardeketen als tier-1-, tier‑2- en tier‑3‑supplier. Deze leveranciers maken geen eindproducten, maar leveren grondstoffen, componenten, halffabricaten of subsystemen aan OEM’s of aan elkaar, en staan vaak verder af van gebruikers van het eindproduct. Naast de industrie zijn ook andere sectoren vertegenwoordigd in de defensie-industrie, zoals de ICT-sector die software en datadiensten levert en handelsbedrijven die betrokken zijn bij de distributie van materieel.
We gebruiken het ledenbestand van de Stichting Nederlandse Industrie voor Defensie en Veiligheid (NIDV) om de ontwikkeling van de defensie-industrie in kaart te brengen. De NIDV biedt bedrijven een netwerk dat ze hard nodig hebben, omdat het zonder dat netwerk nagenoeg onmogelijk is om entree te maken bij Defensie als leverancier. We verwachten daarom dat het ledenbestand van de NIDV een goede afspiegeling van de defensie-industrie is. Volgens de NIDV zelf, is het aandeel van de leden dat (toe)leverancier van Defensie is zo’n 80%. Leden betalen serieuze contributie waardoor verwacht mag worden dat hun bedrijfsdoelen in lijn met de stichtingsdoelen van de NIDV liggen. Grote defensiebedrijven zoals Thales Nederland, Rheinmetall Defence, Damen Shipyards, Demcon, Airbus NL en Fokker zijn terug te vinden in het ledenbestand.
De interesse voor de Defensie-industrie neemt sterk toe
Figuur 1 toont de ontwikkeling van het aantal NIDV-leden tussen 2021 en 2026. De groei van 171 in januari 2021 naar 341 in maart 2026 is fors: een stijging van 99% in ruim vijf jaar tijd. De groei van het aantal aangesloten bedrijven overtreft zelfs de reële groei van de Nederlandse defensie-uitgaven in dezelfde periode.
Figuur 1: Het aantal NIDV-leden verdubbelde tussen januari 2021 en maart 2026
Diverse sectoren, regionaal geclusterd
Wanneer we kijken naar de samenstelling van het NIDV-ledenbestand in 2021, 2023, 2025 en 2026, dan zien we in alle jaren dat de sector industrie het sterkst vertegenwoordigd is (zie figuur 2). Het gaat dan om bedrijven die actief zijn in verscheidene branches, zoals metaalproducten, machines, transportmiddelen, elektrische apparatuur, chemische producten en houtbewerking.
Toch zien we ook veel andere sectoren vertegenwoordigd. Zo zijn de zakelijke dienstverlening, de ICT-sector en de handel goed vertegenwoordigd en valt op dat het aandeel van de handelsbedrijven sinds 2021 structureel licht toeneemt. Dit gebeurt waarschijnlijk doordat handelsbedrijven relatief snel kunnen inspelen op veranderingen in de vraag en hun assortiment richten op producten die op de defensiemarkt nodig zijn.
Figuur 2: Van de NIDV-leden heeft de industrie het grootste aandeel, dat van handel groeit
Regio’s waar veel defensiebedrijven zijn gevestigd kunnen mogelijk profiteren van de toenemende defensie-uitgaven (Erken et al., 2025). De regio's Groot-Amsterdam en Brainport Eindhoven (zie figuur 3a) zijn samen goed voor een kwart van de NIDV-leden. Verder zijn ook in Twente, Utrecht, Zuid-Holland en West-Brabant relatief veel bedrijven actief in de defensie-industrie. In Noord-Nederland en Zeeland zijn dat er heel weinig.
De belangstelling voor de defensie-industrie nam in de afgelopen vijf jaar vooral toe in Brabant, Limburg, Den Haag en Twente (zie figuur 3b). Deze regio’s vallen samen met plekken waar technische universiteiten staan. In de afgelopen jaren zijn daarnaast zogeheten MINDbases opgezet – innovatiecentra van het Ministerie van Defensie. Deze bevinden zich in Rotterdam, Eindhoven, Enschede, Delft, Geleen en Groningen. Hun doel is de verbinding te leggen tussen het regionale bedrijfsleven, kennisinstellingen en de defensiemarkt. In dit doel lijken ze, met uitzondering van het Groningse centrum, nu al te slagen doordat defensiebedrijven zich voornamelijk sterker in die regio’s zijn gaan concentreren.
Figuur 3a: Aandeel NIDV-leden per regio in januari 2026
Figuur 3b: Verandering aandeel NIDV-leden tussen januari 2021 en januari 2026
Kader 1: Vertegenwoordiging NIDV
Het ledenbestand van de NIDV geeft naar onze inschatting een goed, maar geen compleet beeld van de defensie-industrie. Het ledental is aanmerkelijk lager dan de schatting van andere partijen als het gaat om de omvang van de defensie-industrie. Berenschot (2022, 2024) schat in dat het om ongeveer duizend bedrijven gaat. Die hogere schatting hangt echter gedeeltelijk samen met de vrijere opvatting van de defensie-industrie, waardoor ook een groot aantal tier-2 en tier-3-suppliers is opgenomen: ongeveer 28% is tier-2 en tier-3. Deze bedrijven staan doorgaans ver van het eindproduct af en hebben meestal geen directe relatie met Defensie. De bredere selectie van Berenschot omvat ook bedrijven die incidenteel aan Defensie leveren en voor wie de defensievraag een heel beperkt deel van hun omzet is. Voor deze bedrijven is het lidmaatschap van de NIDV minder voor de hand liggend.
Sommige bedrijven worden geen NIDV-lid vanwege de wens tot geheimhouding en uit angst voor omzetverlies in civiele markten. Tot voor kort was het voor bedrijven soms lastig om uit te leggen dat ze actief waren in de defensiesector, maar dat is de afgelopen jaren verminderd door de inval in Oekraïne en andere geopolitieke ontwikkelingen. Een andere reden om geen lid te worden kan zijn dat het voor startups en kleinere bedrijven te kostbaar is of nog geen prioriteit heeft. Vanwege het laatste hebben we in verschillende bronnen gezocht naar startups uit de defensie-industrie. Denk daarbij aan de Defence Innovation Accelerator for the North Atlantic (DIANA), het SecFund, de nieuwspagina van het Ministerie van Defensie en TenderNed. De eerste twee bronnen zijn klein, maar louter gevuld met defensie-startups. Uit onze analyse blijkt dat slechts twee van de dertien (15%) startups waaraan innovatiesubsidie is toegekend vanuit DIANA of het SecFund lid zijn van de NIDV. De omzet van startups is vaak nog beperkt. Zodra hun activiteiten en omzet groeien, zullen naar verwachting meer van hen op termijn lid worden van de NIDV. Een goed voorbeeld daarvan is scale-up RobinRadar. Dit bedrijf is als startup zelfstandig op het vizier gekomen van Defensie, maar inmiddels ook NIDV-lid.
Conclusies
Nederlandse ondernemers willen graag een graantje meepikken van de sterke toename van het Defensiebudget. We zien dit terug in de verdubbeling van het aantal bedrijven dat als NIDV-lid Defensie wil bedienen. Onze beschrijving laat zien dat er sinds 2021 geen grote verandering is geweest in de sectorale afkomst van de leden. Toch lijkt de snel veranderende situatie meer mogelijkheden te bieden voor handelsbedrijven. De belangstelling voor de defensie-industrie is vooral toegenomen in Brabant, Limburg, Twente en de regio Den Haag.
Literatuur
Berenschot (2022). Nederlandse defensie- en veiligheid gerelateerde technologische industriële basis. Rapport, mei 2022. Te vinden op: https://www.berenschot.nl
Berenschot (2024). Nederlandse defensie- en veiligheid gerelateerde technologische industriële basis. Rapport, april 2024. Te vinden op: https://www.berenschot.nl
Brouwer, E. (2025). MINDbase Noord bundelt denkkracht noordelijke provincies. Te vinden op: https://magazines.defensie.nl/materieelgezien/2025/01/mindbase-noord
Erken, H., van Es, F., & de Jong, L. (2025). Of defensie‑uitgaven economie versterken hangt af van uitvoering. ESB. Te vinden op: https://esb.nu/of-defensie-uitgaven-economie-versterken-hangt-af-van-uitvoering/
FD (2025). Maakbedrijven openen jacht op defensiemiljarden. Het Financieele Dagblad. 24 november. Te vinden op: https://fd.nl/bedrijfsleven/1577043/maakbedrijven-openen-jacht-op-defensiemiljarden
McCann, P. (2013). Modern Urban and Regional Economics. Oxford: Oxford University Press.
Ministerie van Defensie (2022). X Defensie – Rijksjaarverslag 2021. Rijksoverheid. Te vinden op: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/jaarverslagen/2022/05/18/defensie-2021
Ministerie van Defensie (2024). Innovatie en industrie. Te vinden op: https://www.defensie.nl/onderwerpen/verdedigen-nederland-en-navo-grondgebied/innovatie-en-industrie
Ministerie van Defensie (2025). Prinsjesdag: defensiebudget stijgt door slechtere veiligheidssituatie. Te vinden op: https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2025/09/16/prinsjesdag-defensiebudget-stijgt-door-slechtere-veiligheidssituatie
NIDV (2026a). Over NIDV. Geraadpleegd op 15 januari 2026. Te vinden op: https://www.nidv.eu/over-nidv
NIDV (2026b). NIDV-bedrijvengids 2026. Te vinden op: https://www.nidv.eu