Met warm weer kopen we geen nieuwe driezitsbank

De ventilator draait, het ijs smelt sneller dan wenselijk en ook de auteurs van dit artikel hebben het warm. Nu opnieuw code geel in delen van ons land is afgegeven vanwege de hitte is dat weinig verrassend. Dat Nederland dit jaar uitzonderlijk warm is, blijkt uit ook figuur 1. De gemiddelde maandtemperatuur ligt in 2026 duidelijk boven die van eerdere jaren.

Terwijl het buiten broeierig is, vroegen wij ons af: wat doet hitte met ons bestedingsgedrag? Om deze vraag te beantwoorden, voerden we een kleine analyse uit naar de samenhang tussen warme maanden en het consumptiegedrag van huishoudens: aan welke consumptiecategorieën geven ze meer en minder uit?

De temperatuurgegevens komen van het KNMI, de consumptiecijfers van het CBS. Daarbij ontdeden we de reeksen van hun trend en gemiddelde. Zo halen we structurele ontwikkelingen zoals inflatie uit de data en verkleinen we de kans dat we warmte verwarren met een beweging die toch al gaande was. En we kijken alleen naar de afwijkingen van het normale patroon.

Energie

Onze analyse wijst uit dat op jaarbasis vooral één categorie zichtbaar reageert op warmte: energie, water en brandstoffen. Dit ligt voor de hand. In een zachte winter hoeft de kachel minder hoog, en minder vaak aan. Voor de andere categorieën is er geen zichtbare relatie tussen warmte en bestedingen.

Verandering koopgedrag

Kijken we specifiek naar de maand augustus, dan verschijnt er een opvallender patroon. In een uitzonderlijk warme augustus dalen de bestedingen aan woninginrichting en woningdecoratie (figuur 2). De correlatie is met -0,5 negatief en het betrouwbaarheidsinterval van -0,1 en -0,7 omvat geen nul. Omdat de reeksen zijn ontdaan van trend en gemiddelde, gaat het niet om een gewone augustusdip of een vakantie-effect, maar om een afwijking van het gebruikelijke patroon. De verklaring is vermoedelijk eenvoudig. Boven een bepaalde temperatuur is een nieuwe bank uitzoeken weinig aanlokkelijk. Die aankoop kan wachten tot september, wanneer het land weer wat is afgekoeld.

Ook bij elektrische apparatuur en bij schoenen en lederwaren lijkt de samenhang negatief. Daar is de statistische onderbouwing echter minder stevig: het betrouwbaarheidsinterval reikt net boven nul. De richting is dus interessant, maar niet significant.

Aan de rechterkant van figuur 2 valt juist het omgekeerde op. Bij vervoermiddelen is de correlatie positief in een extra warme augustus, en ook het betrouwbaarheidsinterval ligt boven nul. Het mechanisme daarachter is minder duidelijk.

Impact op sectoren

Hoewel er enige relatie bestaat tussen onze uitgaven en de temperatuur, is de impact van de verandering van ons bestedingsgedrag op sectoren beperkt. We kopen bij warm weer bijvoorbeeld meer ijsjes en barbecuebenodigdheden, zoals vlees, salades en stokbrood, maar die toename is kortstondig waardoor de extra omzet voor supermarkten op jaarbasis beperkt blijft.

Uiteraard is het weer niet het enige wat van invloed is op ons bestedingsgedrag. Zo zagen detailhandels in de consumentenelektronica afgelopen juni, toen het ook zo warm was, de omzet juist stijgen met 6 procent. Dat lijkt tegenovergesteld van wat we in figuur 2 zien. Maar in juni was er ook het WK Voetbal. Misschien trok dit WK de verkoop van televisies juist op.

Voor de horeca spelen ook verschillende factoren een rol. Door het warme weer lopen de terrassen vol, maar de recent ingevoerde btw-verhoging drukt de vraag bij aanbieders van logies. Zo blijft het aantal overnachtingen in Nederland achter bij dat in Duitsland en België.

Behalve dat wát we kopen verandert bij warm weer, verandert ook de plek wáár we het kopen. Consumenten vermijden bij warm weer eerder de binnenstad en zoeken vaker toevlucht in een overdekt winkelcentrum met airconditioning. Het warme weer verplaatst dus vooral wat consumenten kopen en wanneer, maar draagt niet bij aan structureel hogere of lagere bestedingen.