Nederlandse topregio’s in Europees perspectief - Groot-Amsterdam en Brainport Eindhoven vergeleken met Europese groeiregio’s

Nederland heeft een sterke internationale economische positie, maar deze staat onder toenemende druk door een structureel lage productiviteitsgroei en een achterblijvend investeringsniveau. In dit licht spelen regio’s een sleutelrol: juist daar concentreren zich kennis, innovatie en hoogproductieve bedrijvigheid. Dit rapport plaatst twee Nederlandse topregio’s – Groot-Amsterdam (de kern van de Metropoolregio Amsterdam) en Brainport Eindhoven (Zuidoost Noord Brabant) – in een Europees perspectief en vergelijkt hun prestaties met die van vergelijkbare, hoogproductieve regio’s in Europa.

Onze analyse laat zien dat zowel Groot-Amsterdam als Brainport Eindhoven tot de economische top van Europa behoren binnen hun respectievelijke typen regio’s. Groot-Amsterdam onderscheidt zich als een sterk kennisintensieve dienstenregio met een zeer hoge arbeidsproductiviteit. Brainport Eindhoven profileert zich als een productieregio met een internationaal concurrerende specialisatie in hightech maakindustrie en halfgeleiders. Beide regio’s hebben een productiviteitsniveau dat beduidend hoger ligt dan dat van andere Nederlandse regio’s en zijn daarmee structurele groeimotoren van de Nederlandse economie.

Tegelijkertijd maakt de Europese vergelijking duidelijk dat er regio’s zijn die economisch beter presteren. Voor Groot-Amsterdam zijn dit onder meer Dublin, Parijs, München en Kopenhagen stad; voor Brainport Eindhoven gaat het om regio’s als Erlangen, Böblingen, Ingolstadt en de omgeving van Kopenhagen. Deze benchmarkregio’s laten zien dat hoge productiviteit niet alleen samenhangt met economische structuur, maar vooral met het niveau en de continuïteit van investeringen.

De Europese koplopers investeren aanzienlijk meer in Research & Development en in kapitaalgoederen dan de Nederlandse topregio’s. Groot-Amsterdam en Brainport Eindhoven blijven beide achter bij hun Europese peers op deze cruciale indicatoren, terwijl juist deze investeringen sterk samenhangen met een hogere productiviteit. Regio’s die structureel en langdurig investeren, kennen aantoonbaar een hoger productiviteitsniveau.

De verdiepende casestudies tonen dat succesvolle Europese topregio’s worden gekenmerkt door een samenhangend beleidspakket. Daarbij gaat het om langjarige economische strategieën, een expliciete focus op kennisintensieve en hoogproductieve sectoren, en een sterke aansluiting tussen nationaal en regionaal beleid. Economisch beleid is in deze regio’s nauw verweven met ruimtelijke planning, infrastructuurinvesteringen, arbeidsmarktbeleid en het creëren van een aantrekkelijk woon en leefklimaat. Kennis en innovatiecampussen fungeren vaak als concentratiepunten waar bedrijven, kennisinstellingen en talent samenkomen.

Ten slotte zien we dat de Europese equivalenten van Brainport als innovatieve regio’s vaak onderdeel zijn van grotere, geïntegreerde metropoolregio’s. De regio’s Amsterdam en Eindhoven hebben beide een uitzonderlijk sterke uitgangspositie, maar zijn duidelijk complementair en lijken ‘bij elkaar opgeteld’ meer op de Europese regio’s waarmee we ze hebben vergeleken (zoals München en Kopenhagen).