Update

Trends en ontwikkelingen voedingsindustrie

10 juli 2020 14:59

Van huismerkproducten tot de vleesverwerkende industrie en van zuivel tot industriële bakkerijen: de voedingsmiddelenindustrie is divers en bestaat uit allerlei voedselproducenten. De ontwikkelingen in de voedingsmiddelenbranche gaan snel. Zo zijn consumenten steeds kritischer, wat gevolgen heeft voor de productie en distributie. Ook zijn thema’s als duurzaamheid en innovatie hot. Benieuwd naar de laatste trends? Laat je bijpraten.

Medewerkers maken broodjes in fabriek

“De consument is kritisch en dit heeft impact op de productie en distributie van voeding.”

Middensegment heeft het moeilijk door kritische consument

De wereldwijde bevolking groeit en de welvaart neemt toe. Hierdoor stijgt ook de vraag naar voedsel. We verwachten dan ook dat de export op middellange termijn met 2 tot 3% groeit. De Nederlandse voedselmarkt is daarentegen sterk verzadigd en groeit slechts beperkt (0-1% volumegroei). De consument kiest bij de dagelijkse boodschappen voor een goede prijs-kwaliteitsverhouding. Alleen voor producten met een duidelijke meerwaarde (premiumproduct met een unieke beleving of smaak) wil men meer betalen. Het middensegment, en dan vooral de B-merken hebben het ontzettend moeilijk.

Consumenten zoeken naar meer gemak. Zo stijgt het aantal out-of-home concepten waarbij je snel even iets afhaalt. En we zien dat thuisbezorgen, voorgesneden artikelen en kant-en-klaarproducten populair zijn. Ook hecht de consument meer waarde aan lokaal of duurzaam geproduceerde producten. Ze willen weten waar het vandaan komt. Daar tegenover staat dat ze meer open staan voor internationale smaken en unieke, exotische producten. Tot slot is de consument van vandaag steeds bewuster bezig met voeding: wat is de invloed op de gezondheid? We zien een verschuiving naar producten met minder suikers, minder verkeerde vetten en minder onnodige toevoegingen.

Food supply-chain verandert

Supermarktketens hebben in de hele voedingsketen een dominante positie, met in Nederland vijf grote inkooporganisaties. Deze situatie zien we ook in onze belangrijkste exportlanden Duitsland, Frankrijk ontstaan. Tegelijkertijd zorgt de groei van online retail en consumptie buitenshuis voor meer concurrentie. Supermarkten zoeken naar manieren om zich te onderscheiden, wat weer kansen biedt voor de industrie. We zien de keten op vier punten veranderen:

  1. Retail wil zo dicht mogelijk bij de bron inkopen.
    Zo zijn ze zekerder van levering en kwaliteit. De huidige coronacrisis lijkt deze behoefte verder te versterken. Zo zien we dat ketens steeds meer integreren, uitbreiden en consolideren. Hiermee stijgt de concurrentie, vooral op prijs.
  2. Thuisbezorgen van boodschappen is populair.
    Er zijn enorm veel bestelplatforms, bezorgservices, maaltijdboxen en pick-up points ontstaan. De keten digitaliseert en data maakt deze ontwikkelingen mogelijk.
  3. Huismerken groeien sterk in marktaandeel.
    Als reactie op de discountsupermarkten zoals Lidl en de Aldi, hebben supermarkten als Jumbo en Albert Heijn ook flink geïnvesteerd in goedkope huismerken.
  4. Contract manufacturing’ is gestegen.
    Producenten van A-merken besteden hun producten steeds vaker uit aan gespecialiseerde (huismerk-)producenten zodat ze zelf kunnen focussen op productinnovatie en merkontwikkeling.

Uitbraak corona van invloed op economische situatie foodsector

In 2019 is de groei van de gemiddelde dagproductie in de voedingsmiddelenindustrie minimaal. Dit komt vooral door een frisser economisch klimaat en toenemende internationale handelsspanningen. Wel zien we omzetten stijgen. Dit komt vooral door het berekenen van hogere prijzen vanwege de gestegen grondstofprijzen en de BTW-verhoging.

In 2020 heeft de coronauitbraak een negatieve invloed op de voedingsindustrie. Wel zien we verschillen binnen de branche. Verwerkers die vooral leveren aan supermarkten en speciaalzaken profiteren van de verschuiving van vraag van horeca naar retail. Terwijl producenten die leveren aan horeca en catering hard geraakt worden door de lockdown en de anderhalvemeter-regel. Vooral bij bier, friet, vis en vlees zien we sterke omzetdalingen. Op sectorniveau valt de totale impact mee omdat food retail nu eenmaal goed is voor 75-80% van de marktvolumes.

Voor de middellange termijn is er een neutraal perspectief, met beperkt stijgende volumes. Prijsstijging zorgt vooral voor de omzetgroei. Dit komt met name door de gestegen grondstofprijzen. Over het algemeen zien we een grotere schaarste in grondstoffen, zeker voor de lange termijn. Ondernemers in de industrie zullen de aanvoer van strategische grondstoffen moeten zekerstellen en verduurzamen. Corona heeft deze noodzaak verder versterkt.

Duurzaamheid steeds belangrijker in voedingsmiddelenindustrie

Consumenten vinden duurzaamheid steeds belangrijker bij het kiezen van bepaalde voedingsmiddelen en eisen dan ook meer transparantie over de manier van produceren. Onderwerpen waar supermarkten op in kunnen spelen:

Milieu: welke gevolgen heeft de productie gehad op de directe omgeving, het klimaat en de natuur? Dit leidt vooral tot een groei van keurmerken in het schap. Dierenwelzijn: hoe is het beest gefokt, gevoerd, vervoerd en geslacht? Er is een sterke groei van het ‘Beter Leven’ keurmerk in het vleesschap. Verpakkingen: er ontstaat meer weerstand van consumenten tegen het (plastic) verpakken van producten. Dilemma blijft hoe de balans te houden tussen minder plastic en tegengaan van voedselverspilling. ‘Food Miles’: steeds meer consumenten willen weten hoeveel kilometer een product aflegt voordat het thuis op het bord ligt. Ze denken dat lokaal geproduceerde producten verser en duurzamer zijn en kiezen daar dan ook vaker voor. Gezondheid: steeds meer consumenten zijn bewuster van hun voeding en gaan op maat eten. Voedselverspilling: er wordt veel voedsel weggegooid in de keten, zowel door de consument als de industrie, retail en horeca. Dit moet worden teruggebracht.

Innovatie en technologie in voedingsindustrie: van productie tot digitalisering

In de voedingsproductie en -distributie wordt volop geïnvesteerd. We zien innovatie op verschillende gebieden:

Allergenen: er is steeds meer bekend over wat bepaalde voedingsmiddelen met je gezondheid doen. DIt biedt kansen (gepersonaliseerd eten), maar ook bedreigingen (terugroepen van producten). Traceability: er is steeds meer transparantie over duurzaam produceren, samenstelling van een product, eerlijke arbeidsomstandigheden en dierenwelzijn. Clean Label: eenvoudige productie met zo min mogelijk toevoegingen en beperkingen. Robotisering, automatisering en AI: digitaliseren van de keten, verbeteren van productieprocessen en het terugdringen van verspilling. Circulair ondernemen: het beter verwaarden van reststromen, het terugdringen van verspilling en het circulair inkopen van verpakkingen. Inspelen op veranderende consumentenbehoefte: productinnovatie, nieuwe smaken, verpakkingen en samenstellingen. Ook zien we een verschuiving van minder dierlijk naar meer plantaardig.

Naast de productie en distributie zien we ook dat smart industry in opkomst is. Smart industry is de verzameling van een groot aantal technische innovaties en digitalisering. Denk aan robotisering, mobiel internet, cloud computing, internet of things, 3D-printing en data. Deze vernieuwing leidt tot de opkomst van slimme fabrieken waarbij machines en robots onderling met elkaar communiceren, zelf fouten opsporen en herstellen. Deze ontwikkelingen hebben impact op ieder bedrijf in de foodsector.

Banking for Food is een van onze strategische pijlers. Binnen deze strategie ontwikkelt de Rabobank diverse proposities voor ondernemers in de voedselketen. Benieuwd waar jouw kansen liggen? Neem gerust contact op met een van onze sectorspecialisten