Samen werken, samen telen, duurzaam eten

Het gebeurt allemaal vlak onder de dijk langs de Hollandse IJssel, op een twee hectare grote uiterwaard die voor 2023 jarenlang lag te wachten op een nieuwe, zinvolle invulling. Nou, die is er gekomen. Kolen, pompoenen, bonen, spruiten, maïs, fruit, een prachtig bloemenveld. En dan loopt het oogstseizoen nog op zijn einde ook. Maar van mei tot november heeft de Stadsakker volop mooi, lokaal eten gebracht, waar meer dan vierhonderd mensen in Gouda wekelijks van smulden.

Goed, gezond eten. Van dichtbij. Daarnaar was Gert Olbertijn, opgeleid tot hovenier en vele jaren werkzaam geweest met vele vormen van duurzaam ondernemen, op zoek toen het Stadsakker-concept vorm kreeg. ,,Het begon me zo tegen te staan dat onze bonen uit Kenia komen en onze appels uit Nieuw-Zeeland’’, zegt hij. ,,Wij hebben hier ook goede grond om groente op te telen.’’ Zijn oog viel op de grond langs de Goejanverwelledijk Een voedselbos was zijn oorspronkelijke idee, maar na overleg met de gemeente viel de keuze op een opener invulling die beter paste in het rivierenlandschap: de Stadsakker.

De Stadsakker is gezegend met vruchtbare grond dankzij de nabijheid van de Hollandse IJssel. Hij wordt bewerkt door twee professionele telers en 230 (!) vrijwilligers. Veel van hen (maar lang niet allemaal) zijn ook Oogstgenoot van de Stadsakker. De Oogstgenoten zijn de ‘abonnees’ die het initiatief hebben laten opbloeien. Zij leggen jaarlijks 312 euro in en krijgen daarvoor wekelijks een pakket met groente en fruit van de eigen grond. 275 Oogstgenoten zijn er en zij staan bij elkaar dus voor vierhonderd Gouwenaren die ervan eten.

,,Dankzij een bijdrage van Rabobank kunnen we bovendien dertig pakketten extra maken voor cliënten van de Voedselbank en nog eens tien voor andere stadgenoten met een smalle beurs’’, vertelt Olbertijn. ,,Dat is een prachtige extra sociale invulling van de Stadsakker.’’

De Stadsakker staat drie jaar na de ingebruikname sowieso voor veel meer dan alleen het basisdoel van goed, lokaal eten. ,,De mensen ontmoeten elkaar hier. Ze komen en werken hier samen’’, verwoordt Gert Olbertijn. ,,We hebben vrijwilligers en Oogstgenoten die bij elkaar in de straat wonen, maar die elkaar hier pas hebben leren kennen. De buurtvereniging van de wijk achter de dijk heeft ons een bankje geschonken en komt elk jaar een dag meewerken. Voor veel mensen voelt dit als hun achtertuin.’’

,,Mensen leren hier planten kennen, ze leren wieden, schoffelen en oogsten. Ze komen ook tot rust. Als je na een drukke week tweeënhalf uur distels komt trekken ben je weer helemaal zen. Dat geeft veel voldoening. Er zijn allerlei appgroepen ontstaan, waar onder andere recepten worden gedeeld voor de voedselpakketten van die week, maar die ook veel sociaal contact brengen.’’

De grond wordt inmiddels ook veel breder benut dan voor groenteteelt alleen. Er worden yogalessen gegeven in de stadsnatuur, imkers houden er bijenvolken en er worden allerlei kleine ingrepen gedaan in het landschap die de biodiversiteit vergroten. ,,Daarmee lokken we onder andere egels, wezels en vogels die de slakken en kevertjes in de planten eten en de muizenstand in toom houden. Lieveheersbeestjes bestrijden luis’’, legt Gert Olbertijn uit. ,,Het sluit aan bij ons biologische ideaalbeeld van de landbouw. We gebruiken geen bestrijdingsmiddelen of kunstmest. De mest die we gebruiken komt van een biologische veehouderij in de buurt.’’

De Stadsakker is weliswaar kleinschalig, het is wel het ideaalbeeld van de voedseltransitie: met de klemtoon op plantaardig eten en lokale producten. ,,Gemiddeld is er dertigduizend kilometer transport aan ons bord eten vooraf gegaan, is weleens uitgerekend’’, weet Olbertijn. ,,Dat moeten we niet meer willen. De groenteteelt biedt volop kansen voor onze landbouwgrond, ook voor dat van de veeboeren. En van hier tot aan Montfoort liggen nog tientallen hectaren aan uiterwaarden open. Dat biedt heel veel kansen.’’