Een toekomstbestendig bedrijf? Ga dan slim om met water

De term ‘netcongestie’ is inmiddels bij alle ondernemers bekend. Volgens Wichard Bruinink is ‘watercongestie’ binnenkort net zo’n bekend begrip. ‘Ja, die term heb ik net zelf bedacht’, lacht Bruinink, business development manager energietransitie bij Rabobank. ‘Want ik zie enorm veel parallellen tussen stroom en water. Er bestaat voor drinkwatertekort zo’n zelfde kaart als voor energietekorten in de verschillende regio’s. En die kleurt net zo rood, blijkt uit de ‘Drinkwaterstatistieken 2022’ van Vewin, de Vereniging van waterbedrijven in Nederland.’

De waterkwaliteit in Nederland staat onder druk. De vraag naar drinkwater groeit, maar het beschikbare grond- en oppervlaktewater dat gezuiverd wordt tot drinkwater neemt af. Bedrijven gaan daar de gevolgen van merken. Toch is dat besef bij veel ondernemers nog beperkt. ‘Voor veel ondernemers is het een ver-van-hun-bedshow’, merkt verzekeringsadviseur Heerdink. ‘Dat zien we ook op andere gebieden, zoals cybersecurity. Pas als het mensen raakt, komen ze in actie.’

Dat is risicovol. Want de ontwikkelingen gaan snel. ‘In Nederland zijn inmiddels tientallen bedrijven geweigerd voor een drinkwateraansluiting, blijkt uit cijfers van de Algemene Rekenkamer. In delen van Oost-Nederland, waaronder Overijssel, staat de beschikbaarheid van water onder druk’, zegt Bruinink. ‘Het is ook een realistisch scenario dat bestaande bedrijven straks minder water beschikbaar hebben voor hun productieproces. Dat kan problemen opleveren, want dan kun je niet of minder produceren en mogelijk ook niet uitbreiden.’

Water is een directe productiefactor. ‘Het is een grondstof’, zegt Bruinink. ‘En het probleem is dat water als te goedkoop wordt ervaren. Je voelt het pas als het er niet meer is.’

Daar komt nieuwe regelgeving bij, zoals de Europese Kaderrichtlijn Water, die vanaf volgend jaar van kracht wordt en waar wetgeving op gebaseerd wordt. ‘Bij nieuwe plannen wordt straks ook gekeken naar waterkwaliteit. Is die onvoldoende, dan krijg je geen vergunning en kun je niet bouwen of uitbreiden’, legt Bruinink uit. ‘Dat heeft ook gevolgen voor ons vestigingsklimaat en onze concurrentiepositie.’

‘Volgens Rabobank kan samenwerking tussen bedrijven bijdragen aan het beter omgaan met watergebruik. Zoals dit op bedrijventerreinen al wordt toegepast op energiegebied.
Voorbeelden van mogelijke maatregelen zijn:

- het opvangen en bufferen van regenwater

- hergebruik van zognoemd grijswater

- gezamenlijke opslag of uitwisseling van water

Initiatieven zoals de WaterBank brengen vraag en aanbod van waterstromen in jaart en bieden scans waarmeee bedrijven inzicht kunnen krijgen in hun watergebruik, risico’s en mogelijke maatregelen. De effectiviteit van zulke oplossingen hangt af van de specifieke situatie van een bedrijf en de regio.’

Ook de WaterBank kan daarbij helpen. Dit is een initiatief van verschillende organisaties dat restwater slimmer wil benutten. ‘Zij brengen vraag en aanbod van water in kaart en bieden scans om inzicht te krijgen in risico’s en kansen. Welk effect heeft de mogelijke stijging van water op je businessmodel? Hoe kun je dat effect beperken? Ondernemers moeten meer out-of-the-box gaan denken. Zo’n scan helpt je daarmee op weg.’

Water kan ook invloed hebben op verzekeringen van het bedrijf, zegt Heerdink: ‘Bouw je een waterbuffer, dan moet je die op een bepaalde manier beveiligen om te kunnen verzekeren. En schaf je nieuwe machines aan met een hogere piekspanning om water te kunnen koelen, dan moeten die weer aan bepaalde veiligheidseisen voldoen voordat ze verzekerbaar zijn. Als een ondernemer zijn bedrijfsproces verandert, dan verandert die verzekerbaarheid ook. Daarom word ik graag al bij het begin van het traject betrokken. Zo kan ik meedenken en problemen met verzekeringen voorkomen.’

Daarnaast neemt het risico op overstromingen toe door extremere weersomstandigheden. ‘Dat risico is niet altijd meer standaard verzekerd’, zegt Heerdink. ‘Het kan ook afhankelijk zijn van waar je gevestigd bent, naast een rivier, in een lagergelegen gebied of juist wat hoger. Dat kan dus per bedrijf verschillen. De risico’s veranderen en daar moeten we op inspelen.’

De belangrijkste boodschap van beide experts: wacht niet tot het probleem zich aandient, maar onderneem nu actie. Bruinink: ‘De impact raakt uiteenlopende sectoren, van industrie en voedselverwerking tot datacenters en maakbedrijven waar water nodig is voor koeling of productieprocessen. Ook financiers gaan hier in toenemende mate naar kijken. ‘Het ligt in de lijn der verwachting dat accountmanagers vaker zullen vragen: wat is jouw waterverbruik? Net zoals dat nu bij energie gebeurt.’

De Rabobank faciliteert ondernemers door hen te verbinden met relevante partijen en, waar passend, financieringsmogelijkheden te verkennen, bijvoorbeeld via organisaties zoals de WaterBank. In sommige gevallen kan financiering worden verkend wanneer aanpassingen in productieprocessen nodig zijn. Bijvoorbeeld om de verzekerbaarheid te borgen.

Heerdink vat het samen: ‘Laat onderzoeken wat water voor je onderneming betekent en waar je risico’s en kansen liggen’. En de uiteindelijke keuzes en maatregelen liggen altijd bij de ondermers zelf en zullen afhankelijk zijn van de sector, locatie en specifieke bedrijfsprocessen.

Om innovatieve wateroplossingen aan te jagen, heeft de Rabobank in ieder leefgebied, dus ook in Zwolle, een waterchallenge uitgeschreven onder de ledenraadsleden.

Het doel is om waterinitiatieven te stimuleren gericht op het aanpakken van uitdagingen rondom te veel, te weinig en te vies water. Er is budget beschikbaar om de beste ideeën uit te voeren. Goede waterinitiatieven zijn overigens nog welkom.

Heb je een goed idee of initiatief? Mail dit dan naar wichard.bruinink@rabobank.nl.

Wil je weten of jouw bedrijf risico loopt bij een overstroming? Check het op Overstroomik.nl.

De WaterBank is verbinder van vraag en aanbod van restwater. Op dewaterbank.nl lees je welke ondernemers water aanbieden en water willen ontvangen, informatie over waterscans en nog veel meer.