Twaalf gebiedsinitiatieven in gesprek over de toekomst van hun gebied

Omdat veel van deze uitdagingen niet door één partij alleen kunnen worden opgelost, zoeken betrokkenen gezamenlijk naar oplossingen die passen bij hun gebied. Zo'n samenwerking wordt vaak een gebiedsproces genoemd.

De bijeenkomst was een initiatief van Jeanet Brandsma, lid van de Raad van Commissarissen van Rabobank Meppel-Staphorst-Steenwijkerland, samen met ledenraadsleden van de bank. Onder leiding van dagvoorzitter Wietske Eilander, Business Development Manager Voedseltransitie bij Rabobank, stond centraal: wat werkt goed in deze samenwerkingen, waar lopen mensen tegenaan en wat kunnen gebieden van elkaar leren?

De bijeenkomst vond plaats kort nadat het kabinet de Kamerbrief Stikstof had gepubliceerd. Dat maakte de gesprekken extra relevant. De landelijke plannen bieden voor sommige gebieden nieuwe aanknopingspunten, maar roepen ook vragen op. Wat betekenen deze ontwikkelingen voor ondernemers? Hoe uitvoerbaar zijn de plannen? En welke rol kunnen lokale samenwerkingen spelen bij het vinden van oplossingen?

Tijdens twaalf korte presentaties werd duidelijk dat elk gebied uniek is, maar dat veel uitdagingen overeenkomen. Overal wordt gezocht naar manieren om verschillende belangen met elkaar te verbinden. Het gaat daarbij om het vinden van een balans tussen landbouw, natuurontwikkeling, waterbeheer, energieopgaven en de leefbaarheid van het platteland. Tegelijkertijd zoeken gebieden naar een toekomstbestendig perspectief voor agrarische ondernemers, die vaak midden in deze veranderingen staan.

Een onderwerp dat in vrijwel alle gesprekken terugkwam, was de beschikbaarheid van grond. Veel deelnemers zien grond als een sleutel om veranderingen mogelijk te maken. Er werd gesproken over grondruil, kavelruil, grondbanken en manieren om beschikbare landbouwgrond binnen het gebied te behouden.

De wens om meer regie te houden op grondgebruik werd breed gedeeld. Zoals één van de deelnemers het verwoordde: "De sleutel is de grond in eigen beheer houden."

De deelnemers noemden verschillende factoren die bijdragen aan succesvolle samenwerking:

Ook werd duidelijk dat gebiedsprocessen vaak veel tijd en inzet vragen. Het behouden van energie en betrokkenheid is daarom een belangrijk aandachtspunt.

Verschillende gebieden deelden ervaringen met innovatieve oplossingen. Daarbij kwamen onder meer mestvergisting, groen gas, technieken voor stikstofreductie, waterbeheer en agrarisch natuurbeheer aan bod.

De gesprekken maakten duidelijk dat er veel kennis aanwezig is in de regio's en dat gebieden elkaar kunnen helpen door ervaringen uit te wisselen.

Ook de samenwerking met provincies, gemeenten en waterschappen werd besproken. Deelnemers waren het erover eens dat duidelijke kaders vanuit de overheid belangrijk zijn, maar dat er tegelijkertijd ruimte moet blijven voor oplossingen die aansluiten bij de situatie in een specifiek gebied. Wederzijds vertrouwen werd daarbij meerdere keren genoemd als een belangrijke voorwaarde om vooruitgang te boeken.

De bijeenkomst liet zien hoeveel kennis, ervaring en betrokkenheid aanwezig zijn binnen de verschillende gebiedsinitiatieven. Door successen, uitdagingen en ideeën met elkaar te delen ontstonden nieuwe inzichten en contacten. Ook Wilco Bosgoed, directeur Food & Agri Rabobank, was aanwezig. Hij benadrukte dat deze initiatieven goed aansluiten bij het coöperatieve gedachtegoed van Rabobank: samen werken aan oplossingen voor vraagstukken die groter zijn dan het individuele belang.

Aan het einde van de avond was de conclusie dan ook duidelijk: de deelnemers willen graag met elkaar in contact blijven. Er werden al verschillende onderwerpen genoemd voor een mogelijk vervolg, zoals grondmobiliteit, samenwerking met overheden, innovatie, energievraagstukken, veenweidegebieden en het gezamenlijk verzamelen van data en feiten. De bijeenkomst was daarmee niet alleen een moment om ervaringen uit te wisselen, maar ook de start van een netwerk waarin gebieden elkaar kunnen blijven versterken.

Boeren van Blokzijl, Vledder Aa en Wapserveensche Aa, Baarlingerpolder, Polder Giethoorn, Oostrand NOP, De Melm en Nieuwe Reeve, Zuiderzeepolder, Meppel en omgeving, Stegeren Boert Doort, Lierdermolenbroek–Sekdoorn, Boeren van Rouveen en Veldiger Binnenlanden.