De Rijn als warmtebron: bewonersinitiatief onderzoekt aquathermie

Bewoners van het Haagwegkwartier en Vreewijk in Leiden zijn nu nog aangesloten op aardgas. Tijdens een bewonersbijeenkomst bleek dat veel van hen zoeken naar een andere oplossing. ‘Warmte is een basisvoorziening’, stelt Roland Koster, voorzitter van warmtecoöperatie RijnWarmte. ‘Mensen willen grip hebben op de prijs, de kwaliteit en de impact op het milieu.’ Daarom richtten bewoners RijnWarmte op, dat inmiddels 115 leden telt.

RijnWarmte kijkt naar aquathermie, het onttrekken van warmte uit water. ‘In de zomer, als de Rijn 20 tot 25 graden is, stroomt het water via buizen naar een warmtewisselaar’, legt Roland uit. ‘Die haalt warmte uit het rivierwater en draagt dat over aan een gesloten systeem met schoon water. Het afgekoelde rivierwater stroomt weer terug de Rijn in. De warmte slaan we ondergronds op in een warmte-koudeopslag. In de winter halen we die warmte weer omhoog en brengen we die via een warmtenet naar de woningen. Zo kunnen mensen hun huis verwarmen en douchen. In de zomer kun je je huis met dit warmtenet koelen.’

De warmtecoöperatie vindt het belangrijk dat aquathermie geen negatieve invloed op de kwaliteit van het waterleven in de Rijn mag hebben. ‘We gaan een beperkte hoeveelheid warmte uit het water halen’, zegt Roland. ‘Daardoor koelt de Rijn zo weinig af, dat het geen effect heeft op het waterleven.’

Om te beslissen of aquathermie geschikt is voor de wijk, is een vooronderzoek nodig. ‘We hebben zelf al veel onderzoek gedaan’, zegt Roland. ‘Maar uiteindelijk moet alles professioneel ontworpen en berekend worden.’ Ook onderzoekt de coöperatie hoeveel huishoudens moeten meedoen om het project haalbaar te maken.

Het onderzoek kost 40.000 euro. Vanuit het Rabo Impactfonds ontving de coöperatie een bijdrage van 15.000 euro. De overige steun kwam vanuit de gemeente. ‘Zonder de donatie van Rabobank was het project simpelweg gestopt’, zegt Roland. ‘Dan hadden we het onderzoek niet kunnen betalen en kunnen we de gemeente en andere partijen ook niet overtuigen om over te stappen.’

Volgens Roland zorgt de steun van een partij als Rabobank ook voor extra geloofwaardigheid van het project. ‘Bewoners moeten uiteindelijk zelf beslissen of ze willen aansluiten op het warmtenet’, zegt hij. ‘De steun van Rabobank geeft bewoners meer vertrouwen in de kwaliteit en mogelijkheden van het initiatief.’

Marius Hovius, directeur van Rabobank in o.a. Leiden, ziet de potentie ook: ‘Het is mooi om te zien hoe bewoners samen werken aan een duurzamere leefomgeving. Bij Rabobank geloven we in de kracht van collectieve bewonersinitiatieven die zich als coöperatie organiseren, bijvoorbeeld om hun eigen duurzame energievoorziening vorm te geven. Wij steunen dit graag, zodat dit soort goede ideeën ook daadwerkelijk van de grond komen.’

De onderzoeksfase is nu in volle gang. De komende maanden werkt RijnWarmte het plan verder uit. Daarna moeten bewoners aangeven of zij zich willen aansluiten op aquathermie. ‘Het is belangrijk dat veel bewoners meedoen’, zegt Roland. ‘Een warmtenet aanleggen kost veel geld. We hopen dat zestig à zeventig procent van de bewoners meedoet.’

Als coöperatieve bank investeert Rabobank een deel van de winst in maatschappelijke en/of innovatieve projecten van verenigingen, stichtingen en organisaties uit de omgeving. Bij voorkeur projecten die grote maatschappelijke impact hebben en aansluiten bij de Energietransitie, de Voedseltransitie of Financieel Gezond Leven.