Hoe 3X3 Unites jongeren perspectief geeft op en naast het veld

In de zomer van 2024 bracht Worthy de Jong met één schot in de verlenging heel Nederland aan het juichen, tijdens de 3x3-basketbalfinale op de Olympische Spelen in Parijs. Goud! Die historische plak was voor velen misschien wel de eerste kennismaking met 3x3-basketbal.

Jesper Jobse en Mark Schuurman hadden geen gouden finale nodig om overtuigd te raken van de impact van de sport. Al in 2016 richtten Jobse, tweevoudig vice-wereldkampioen en voormalig captain van het Nederlandse 3x3-team, en Schuurman samen 3X3 Unites op: een stichting die de sport inzet als middel, om jongeren eigenaarschap te laten pakken over hun dromen en ambities.

Want een gewonnen potje is binnen 3X3 Unites weliswaar mooi, maar niet waar het uiteindelijk om draait. Waar het wél om draait: jongeren (voornamelijk tussen 15 en 27 jaar) tools meegeven om grip te krijgen op hun eigen toekomst, vanuit 'het DNA' van de sport: samenwerken, leiderschap tonen en oplossingsgericht denken.

Het motto van 3X3 Unites is daarbij veelzeggend: from the streets to the top. 'We willen niet alleen dat jongeren fysiek bewegen op het veld, maar ook dat ze kansen krijgen en creëren buiten het veld', zegt Schuurman.

Centraal daarin staan jongeren die worden opgeleid tot lokaal rolmodel (3X3 Leader), om vervolgens een eigen court te 'runnen', die eventueel op te knappen, een lokale community op te bouwen en wekelijks iets voor de buurt te organiseren. Want wie begrijpt de buurt beter dan degene die er zelf is opgegroeid?

De 17-jarige Jaimy Jacott is zo'n 3X3 Leader. Twee jaar geleden leerde hij 3X3 Unites via via kennen. Hij had vanaf jongs af aan gebasketbald, dus qua sport was het geen verrassing dat dit hem aansprak. Maar het bleef niet bij basketbal. 'Ik had al wel bijbaantjes gehad, maar voelde me nooit helemaal op mijn plek', vertelt hij aan de rand van een veldje in Amsterdam-Zuidoost, waar ondertussen een fanatiek potje wordt gespeeld. 'Bij 3X3 Unites heb ik mezelf echt gevonden.'

De 3X3 Leader Course duurt negen weken, legt Jaimy uit. 'Je leert meer over jezelf, over wat jouw kwaliteiten zijn. Je wordt uitgedaagd om life skills uit de sport te herkennen en ook in het dagelijks leven in te zetten. Een voorbeeld: bij de life skill communiceren bedachten we een drill (een trainingsoefening) waarbij je geblinddoekt moet samenwerken met je team.'

'Ik ben inmiddels echt veel beter geworden in mezelf uiten', vervolgt hij. 'Ik was al wel goed met woorden, dat wist ik, maar spreken voor een publiek? Ik was juist altijd degene die achterin de zaal zat, in de hoop niet uitgekozen te worden. Nu houd ik regelmatig praatjes voor grote groepen.'

De 3X3 Leader Course wordt afgesloten met een diploma dat door NOC*NSF en de Nederlandse basketbalbond wordt onderschreven: een officiële erkenning van de ontwikkeling die de 3X3 Leaders doormaken. 'Als ze zich actief inzetten, kunnen ze binnen de organisatie starten met een betaalde bijbaan, zodat deze stap naar meer verantwoordelijkheid ook financieel iets oplevert', legt Schuurman uit.

3X3 Leaders krijgen een eigen veldje toegewezen, waar ze sessies organiseren en jongeren begeleiden. Jaimy doet dat inmiddels met een vanzelfsprekendheid die je niet direct verwacht van iemand van 17. 'Ik wil kansen creëren voor jongeren hier,' zegt hij vastberaden. 'En ze meegeven: wacht maar, het komt eraan. Hier in de buurt kan het soms voelen alsof je vastzit. Ik wil laten zien dat dat niet zo is.'

3X3 Unites organiseert toernooien op alle niveaus, dit jaar met Rabobank als naamgevend sponsor. Het meest laagdrempelige is de Rabo 3x3 Street League: een gratis wekelijkse competitie op meer dan dertig pleintjes door heel Nederland, voor alle leeftijden en zonder clublidmaatschap. De beste teams plaatsen zich voor de landelijke finale op het 3x3 Festival, waar zij kans maken om in dezelfde arena te spelen als internationale topteams tijdens de FIBA 3x3 World Tour Masters en de Women's Series Amsterdam, dit jaar van 19 tot en met 21 juni op de NDSM-werf in Amsterdam.

'Events vormen al jaren het hart van onze community,' zegt co-founder Jesper Jobse. 'Ze bieden een podium voor jongeren, liefhebbers en topspelers.' Co-founder Mark Schuurman vult aan: 'Maar de echte impact zit in wat er achter de schermen gebeurt. Het gezamenlijke doel van 3X3 Unites en Rabobank is om de energie van de straat om te zetten in structureel perspectief. Vanuit ons opleidingsprogramma stromen jongeren door naar duurzaam werk. De events zijn de etalage, het duurzame succes zit in de persoonlijke groei van de jongeren zelf. Zij zijn de leiders van de toekomst.'

Hoe Jaimy inmiddels kijkt naar zijn jaren bij 3X3 Unites? 'Eerlijk? Echt surreal. Ik heb heel veel te danken aan dat ene moment dat ik ja zei. Als ik die kans niet had gepakt, weet ik niet waar ik nu zou staan. Soms is één gesprek genoeg om iemand een andere kant op te sturen.'

De samenwerking tussen Rabobank en 3X3 Unites bestaat al langer, maar kreeg dit jaar een nieuwe impuls. De bank investeert de komende twee jaar bijna 80 miljoen euro in gezondheidsinitiatieven, met speciale aandacht voor kinderen en kwetsbare groepen, en 3X3 Unites is daar een belangrijk onderdeel van.

Dat de twee organisaties elkaar gevonden hebben, is niet toevallig. Rabobank is een coöperatie zonder aandeelhouders en geeft een deel van haar winst terug aan de samenleving, gericht op plekken waar de behoefte het grootst is. 3X3 Unites bouwt al tien jaar aan lokale communities in kwetsbare wijken en viert dit jaar haar jubileum. 'We delen dezelfde waarden,' zegt co-founder Mark Schuurman. 'We hangen beiden het coöperatieve gedachtegoed aan en willen zo veel mogelijk lokaal aanwezig zijn.'

'Bij Rabobank geloven we dat sport een krachtige motor is voor groei en verbinding,' zegt Thomas Metz, Hoofd Sponsoring en Partnerships bij Rabobank. 'Buiten leren jongeren samenwerken, omgaan met winst en verlies, doorzetten en vertrouwen hebben in zichzelf. Vaardigheden die ze hun hele leven meenemen. We helpen 3X3 Unites bouwen aan hun programma, zodat steeds meer jongeren op courts samenkomen, zich kunnen ontwikkelen en zich onderdeel gaan voelen van een community. Zo zijn we er voor sporters die net beginnen, voor talenten met grote dromen en voor de helden die anderen inspireren.'