Hoe Technolab Friese kinderen warm maakt voor techniek

Jongeren zijn de toekomst van Friesland. Toch krijgen ze zelden de kans om concreet mee te beslissen over waar investeringen naartoe gaan. Dat kan beter, vonden de vier Friese ledenraden van Rabobank. Zij richtten het Fonds voor FerskilMakkers op, dat Friese jongeren zelf laat bepalen welke initiatieven voor een gezonde, duurzame en leefbare provincie een financieel duwtje in de rug verdienen. Omdat ze het verschil kunnen maken.

En aan bijzondere initiatieven geen gebrek: vorig jaar leverde een pizza- en brainstormavond van jonge ledenraadsleden en Rabobank-medewerkers meer dan honderd ideeën op, vertelt Renske Rosier (30), ledenraadslid bij Rabobank Heerenveen-Zuidoost Friesland. Tien initiatieven kregen uiteindelijk een bijdrage, samen goed voor ruim 380.000 euro.

Één daarvan was Technolab SWF (Súdwest-Fryslân) uit Sneek, genomineerd door Rosier zelf, dat 30.000 euro van het fonds ontving. De stichting laat jaarlijks zo'n 13.000 leerlingen kennismaken met techniek: van timmeren en solderen tot programmeren, en van fietsbanden plakken tot kaas maken.

Vanuit haar werk als innovator duurzaam bouwen bij Friso Bouwgroep komt Rosier de stichting regelmatig tegen, én ook persoonlijk weet ze wat techniekonderwijs voor kinderen kan betekenen. Zelf zat ze op een middelbare school met een directie die heel enthousiast was over techniek. 'Ik mocht dus van alles met mijn handen doen: van lessen autotechniek tot houtbewerking en een lascursus.' Het bleek liefde op het eerste gezicht. 'Ik wist direct: dít is wat ik wil! Maar voor veel kinderen geldt dat ze überhaupt weinig of niet met techniek in aanraking komen.'

Dat is nou precies waar Technolab SWF inspringt, legt directeur Johannes de Vries uit. De Vries raakte via de uitzendsector verzeild in de uitvoerende techniek. 'Mensen die graag met hun handen werken, weten niet altijd welke kant ze op moeten. Hen in die zoektocht helpen, vind ik mooi.'

'Op basisscholen wordt techniek vaak niet structureel aangeboden, ook al is het officieel onderdeel van de leerdoelen. Het hangt af van de leerkracht: heeft die affiniteit met techniek, dan krijgen kinderen het mee. Maar dat moet eigenlijk niet van toevalstreffers afhangen.'

Dus begint Technolab bij de basis: hoe houd je een hamer vast? Hoe zaag je iets (recht)? 'Door herhaling leren kinderen vervolgens steeds meer, en gaan ze ook voelen of techniek bij hen past. En de handige kinderen pik je er vaak snel uit – die gaan altijd direct anderen helpen.'

Jaarlijks verzorgt Technolab zo'n 600 tot 700 activiteiten in de thema’s techniek, wetenschap en natuur, met een team van zeven parttimers en tientallen vrijwilligers, waarvan een deel gepensioneerden uit de sector zijn. Er geldt bij de lessen een duidelijke vuistregel: negentig procent van de tijd moeten kinderen zélf bezig zijn. Even niet lang luisteren of lezen, maar dóén.

Ze hebben een eigen locatie op een school in Sneek, maar komen ook langs in de klas én kijken daarnaast buiten de schoolmuren: bijvoorbeeld naar het nieuwe hoogspanningsstation in Bolsward, waar de stroom van windmolens op het IJsselmeer wordt omgezet naar huishoudstroom. Kinderen krijgen daar een VR-rondleiding door een windmolen. De Vries: 'Sommigen rijden hier wekelijks langs en hebben geen idee wat er binnen gebeurt. Na die drie uur kunnen ze zich daar wél iets bij voorstellen.'

Mede dankzij structurele bijdragen vanuit de overheid, het onderwijs en aangesloten ondernemers hoeven scholen niet per workshop 'af te rekenen' en blijft laagdrempeligheid gewaarborgd.

En juist de betrokkenheid vanuit bedrijven kan het verschil maken, zegt De Vries; Technolab is zelfs ontstaan vanuit de vraag uit het bedrijfsleven. 'Bedrijven hebben steeds beter door dat ze samen verantwoordelijk zijn voor nieuwe aanwas timmerlui, installateurs, bouwers, elektriciens, programmeurs en onderzoekers. Wij kunnen niet garanderen dat er drie leerlingen later bij jou komen werken, maar wél dat ze kennismaken met je sector.'

En dat is belangrijk. Want wie eens om zich heen kijkt, ziet dat techniek (bijna) overal is. De Vries: 'Maar er zijn nog steeds mensen die denken dat je in de techniek alleen maar vieze handen krijgt. Dat is echt niet meer zo.' Rosier knikt: een bredere kijk op het werkveld is ook wat zij belangrijk vindt. 'Ik merk bijvoorbeeld zelf vaak dat mensen denken dat er in de bouw twee smaken zijn: of timmerman of architect worden. Maar er zit zoveel tussen.'

Naast steun voor de bestaande activiteiten ontving Technolab vanuit Rabobank ook een bijdrage om circulariteit en biobased bouwen op de agenda te zetten voor basisscholen en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Met die bijdrage wordt samen met Circular Friesland een aanpak ontwikkeld die grote thema's terugbrengt naar een begrijpbaar niveau. De Vries: 'Dat is echt heel leuk, want kinderen komen soms met heel andere oplossingen dan volwassenen.'

Hoeveel Technolab 'oplevert' is moeilijk te meten, want de kinderen worden nadien niet gevolgd. Maar De Vries heeft zijn eigen graadmeter. 'Vóór een workshop gaan twee vingers de lucht in als we vragen wie er iets met techniek overweegt. Aan het einde zijn het soms alle vingers. Je weet dan dat ze iets hebben ervaren. En dat nemen ze mee.'

Friesland scoort al jaren hoog op brede welvaart en Friezen ervaren bovengemiddeld veel geluk, veiligheid en saamhorigheid. Maar het behoud van die hoge kwaliteit van leven is geen vanzelfsprekendheid. De provincie vergrijst snel, het geboortecijfer daalt, en in sommige regio's krimpt de bevolking al. Dat zet de arbeidsmarkt onder druk en verkleint het draagvlak voor voorzieningen. Kortom: er is werk aan de winkel.

Dat blijkt ook uit onderzoek van RaboResearch naar brede welvaart in Friesland. Eén van de vijf aanbevelingen uit dat onderzoek: bind jongeren aan Friesland. Want jongeren zijn de sleutel tot een levendige, toekomstbestendige provincie.

Precies daar haakte het Fonds voor FerskilMakkers op in. De vier Friese ledenraden van Rabobank stelden in 2025 eenmalig een fonds beschikbaar, speciaal voor en door jongeren. Het geld komt uit het coöperatief dividend: de winst die Rabobank als coöperatie teruggeeft aan de regio, via initiatieven die bijdragen aan een sterke, leefbare provincie. Meer weten over hoe Rabobank dat doet? Lees hier de coöperatieve verhalen van Rabobank Sneek-Zuidwest Friesland.

Technolab SWF is precies het soort initiatief waar FerskilMakkers voor bedoeld is: jong talent binden aan Friesland, door te laten zien hoe mooi, inspirerend en uitdagend de eigen regio is.