Uitstel fosfaatrecht: onzekerheid duurt voort

Marijn Dekkers

Marijn Dekkers

Weer een jaar van grote onzekerheid, weer een jaar waarin de melkveehouder niet weet waar hij aan toe is, weer een jaar van speculeren. Met zijn mededeling dat de invoering van fosfaatrechten een jaar wordt opgeschoven heeft staatssecretaris Martijn van Dam gezorgd voor ergernis en frustratie onder melkveehouders. En belangrijker nog: ook de onzekerheid over het verlies van de derogatie blijft. Naast de schade die dit kan brengen aan duurzaamheidsdoelen, kan dit ook leiden tot circa € 100 miljoen economische schade, aldus het LEI. Om deze redenen is de aankondiging van Van Dam niet wenselijk voor de sector.

Op dit moment zijn twee onderwerpen prominent aanwezig in de gesprekken die mijn collega’s en ik voeren met melkveehouders: liquiditeit en fosfaat. Beide onderwerpen geven onzekerheid, maar toch worden we samen geacht aannames te doen over het mogelijke vervolg.

Grond vs. fosfaatrechten

Diverse melkveehouders hebben afgelopen jaar reikhalzend uitgekeken naar 1 januari 2017. Dit zou het moment kunnen zijn om de bedrijfsvoering te staken. Het wachten tot 2017 zou de mogelijkheid geven om naast grond en gebouwen ook de waarde van fosfaatrechten te verzilveren. Daarbij werd geredeneerd dat deze waarde bovenop de andere te verkopen activa kwam. Een extraatje dus. Het aangekondigde uitstel van fosfaatrechten zal ervoor zorgen dat de waarde van fosfaatrechten en de waarde van grond nog meer communicerende vaten worden. De blijvende melkveehouder kan zijn schaarse euro maar één keer uitgeven. Hierdoor zou de grond goedkoper worden of zullen de fosfaatrechten niet de waarde krijgen die sommige transacties ons doen geloven. Het te verkopen bedrijf heeft uiteindelijk een totaalprijs en niet de afzonderlijke productiemiddelen. Waardebehoud van grond én € 100 per kg fosfaat gaan niet samen.

Bedrijfsmatige keuzes of sectoraal gewin?

We leven niet meer in de tijd dat er € 2 per kg te produceren melk betaald kan worden zoals in het quotumtijdperk. Hiervoor is de kostprijs teveel gestegen en moeten we steeds meer rekening houden met toekomstige (veranderende) wetgeving waardoor kosten van rechten niet te lang op de exploitatie mogen drukken. Een jaar uitstel betekent ook dat bedrijven individueel kunnen besluiten volgend jaar weer meer te gaan melken. Dit is een ondernemersbesluit, maar wel de doodsteek voor de derogatie. Meer koeien melken op korte termijn terwijl hier op lange termijn geen ruimte voor is biedt geen soelaas.

Uitbreidingsplannen

Een jaar uitstel betekent ook nog meer onzekerheid voor melkveebedrijven die uitbreidingsplannen hebben. De onzekerheid maakt het voor financiers onmogelijk grote stappen te financieren en het is ook onverstandig om die stappen op dit moment te zetten. Voor bedrijven die willen uitbreiden en daarbij afhankelijk zijn van een bepaalde aankoopprijs voor fosfaatrechten, is het essentieel hiervoor een grote financiële buffer beschikbaar te hebben. Bij twijfel niet inhalen is hier een passend credo. 

We lopen met de sector over een gevaarlijk pad, waarbij het hoogste doel is om de sectordoelen te prevaleren boven alle individuele doelen opgeteld. Want zowel sectoraal als op bedrijfsniveau kunnen het nu zetten van verkeerde stappen leiden tot grote gevolgen.

Lees ook het kwartaalbericht Zuivel voor de laatste ontwikkelingen in de wereldwijde zuivelmarkt

Contact

Rabobank