Kwartaalbericht Varkens 2e Kwartaal 2017

Samenvatting: positieve voortuitzichten door goede prijzen

De vooruitzichten voor de Nederlandse varkenssector voor de komende maanden zijn positief. Mede door het krappe aanbod stijgen de prijzen voor biggen al sinds het begin van 2017. Deze trend is sinds half maart ook overgenomen door de varkensprijzen. De biggenprijzen zullen naar verwachting halverwege april hun top bereiken, hierna volgt een seizoensgebonden lichte druk op de biggenprijzen.

Goed prijsniveau houdt aan tot derde kwartaal
De Rabobank verwacht in 2017 een bovengemiddeld jaar voor zeugen- en vleesvarkenshouders. Voor de vleesvarkens zal het huidige hoge prijsniveau aanhouden tot in het derde kwartaal, waarbij de hogere prijzen mogelijk beperkend werken bij de export naar landen buiten de EU. Dit zal de marges voor de vleesvarkenshouders ondersteunen, de dure big is echter een beperkende factor voor het uiteindelijke niveau voor de vleesvarkens.

Terugblik op 1e kwartaal 2017: Krap aanbod resulteert in hoge biggenprijzen

De Nederlandse varkenssector heeft zoals verwacht een goed eerste kwartaal achter de rug. De biggenprijzen kwamen halverwege april ruim boven de grens van €60. De vleesvarkensprijzen begonnen het jaar zoals gebruikelijk op een afwachtend, maar wel op een voldoende niveau. In de loop van maart begonnen de prijzen te stijgen (zie Figuur 1).

Ontwikkeling zeugenstapel drukt aanbod en resulteerde in stijgende prijzen
De stijging van de biggen- en vleesvarkensprijzen wordt veroorzaakt door de afname van de zeugenstapel in Nederland (-1,7%) en de EU (-2,9%) tijdens de laatste telling in december 2016. Ondanks het lagere aanbod steeg de Nederlandse export van biggen met 34.000 stuks (+2,8%) tot bijna 1 miljoen stuks in de eerste 10 weken van 2017. De export steeg vanwege de forse vraag vanuit Duitsland en België waar de zeugenstapel is afgenomen met respectievelijk 3,4% en 5,6%.

Ontwikkeling vleesvarkens
Het aantal slachtingen in Nederland daalde in het eerste kwartaal met 12.000 stuks (-0,3%). Deze daling wordt veroorzaakt door de toename van de export van biggen eind 2016 en het lagere aanbod als gevolg van de afname van de zeugenstapel. De export van vleesvarkens daalde dit jaar tot en met week 10 met ruim 82.000 stuks (-12,4 %). De vleesvarkensprijzen stabiliseerden in de eerste twee maanden van 2017, ondanks de tegenvallende vraag naar varkensvlees in de EU. Sinds maart begonnen de vleesvarkensprijzen te stijgen toen de Europese vraag naar varkensvlees aantrok, terwijl de export naar China op peil bleef.

Herstel Nederlandse varkenshouderij
De positieve prijsontwikkelingen zorgden voor een verder herstel voor de Nederlandse varkenshouderij. In het eerste kwartaal ligt het saldo op jaarbasis voor de zeugenhouderij circa € 575 hoger en in de vleesvarkenshouderij circa € 10 hoger dan in de vergelijkbare periode 2016. De voorlopige voerwinstverwachting voor 2017 ligt voor de zeugenhouderij 45% tot 50% boven het langjarig gemiddelde. Bij vleesvarkens ligt dit 20% boven het langjarig gemiddelde.

Vooruitzichten 2e kwartaal 2017

De vooruitzichten voor de Nederlandse varkenshouderij zijn positief. Het aanbod van varkens blijft onder druk wat blijkt uit de huidige hoge biggenprijzen. Dit zal de vleesvarkensprijs ondersteunen. Het uiteindelijke prijsniveau is echter afhankelijk van de export, waarbij de hogere prijzen mogelijk beperkend werken bij de export naar landen buiten de EU. In combinatie met het lagere aanbod zullen de exportvolumes van varkensvlees waarschijnlijk onder druk komen. Zeker omdat het aanbod van goedkoper vlees van onze concurrenten in Amerika blijft toenemen waarbij de exportprijzen vanuit de EU ook lager kunnen zijn dan gehoopt.

Biggenprijzen bereiken piek in april
De biggenprijzen zullen naar verwachting in april hun piek bereiken. Hierna komen de prijzen onder druk te staan door de seizoensmatige daling van de vraag. Deze prijsdruk zal echter beperkt zijn, mede doordat de Duitse zeugenstapel nauwelijks zal groeien door nieuwe regelgeving met betrekking tot non-castratie, verscherpte welzijnseisen en naderende ammoniak-reducerende maatregelen.

Export naar Azië
De vraag naar varkensvlees in Azië en de bijbehorende import blijft de komende maanden naar verwachting goed. In Zuid-Korea en Japan neemt de consumptie toe door promotieactiviteiten en de seizoensgebonden stijging van de consumptie. In China wordt de gedwongen sluiting van bedrijven door milieumaatregelen naar verwachting vanaf de zomer volledig gecompenseerd door de investeringen in nieuwe varkensbedrijven in groeiregio’s. Hierdoor zal de Chinese import van varkensvlees naar verwachting stabiliseren. Op deze markt verliest de EU marktaandeel aan haar Amerikaanse concurrenten.

Impact Brexit
In de EU resulteert de daling van het Britse pond vanwege de Brexit in lagere exportprijzen bij de belangrijke export naar het VK. Het Verenigd Koninkrijk is een belangrijke importeur voor de Nederlandse vleessector. Nederland produceert speciale bacon en ribben voor deze markt. Tevens is de export van vers vlees belangrijk voor de Nederlandse varkensketen. Buiten de EU zijn er weinig landen die vers kunnen exporteren naar de VK. De versmarkt heeft hierdoor een beschermde positie, maar in de markt voor bewerkte producten zijn de risico’s hoger.

Mogelijke scenario’s
De Brexit zal zeer waarschijnlijk leiden tot invoerheffingen voor Europese producten, waardoor de prijzen van deze producten in het VK toenemen. Door de stijgende prijzen kopen Britse consumenten mogelijk minder vlees. Het is niet ondenkbaar dat er een omslag zal plaatsvinden naar goedkopere producten. Bij specifieke cultuurgebonden producten (bacon, ribben) is dit risico waarschijnlijk kleiner. Hiervoor zijn speciale productiekolommen opgezet en het kost veel tijd om deze processen te vervangen.

Lees meer over de Brexit-gevolgen voor de varkenshouderij

Grondstofprijzen

De verwachte prijzen van de agrarische grondstoffen zijn iets naar beneden bijgesteld als gevolg van een groter aanbod (zie Figuur 2). Dit komt enerzijds door betere oogsten in Zuid-Amerika (mais, soja) en hogere beschikbaarheid voor export (graan). Daarbij zijn de voorraden ruim voldoende. Dit betekent dat, buiten onverwachte schommelingen van de wisselkoersen, de voerprijzen de komende maanden naar verwachting zullen stabiliseren rond het huidige niveau.

Verwachtingen Rabobank: huidige markt geen aanleiding om stil te zitten

Dankzij de huidige goede prijzen is het sentiment in de Nederlandse varkenshouderij verbeterd, waardoor boeren weer geld verdienen. Varkenshouders kunnen een buffer aanleggen voor het volgende prijsdal. Liquiditeitsmanagement en zicht op de geldstromen is hierbij essentieel. De varkenscyclus blijft van kracht, daarom zijn de huidige marktomstandigheden geen garantie dat de recente problemen die zich uitten in het vorige prijsdal voorgoed verdwenen zijn.

Nederlandse varkenshouderij als eerst geraakt
De huidige opleving van de varkensmarkt komt doordat alle seinen op groen staan voor de Nederlandse en Europese varkenshouderij. Toch zal de Nederlandse varkenshouderij het als eerste merken als de marktomstandigheden verslechteren. Dit komt doordat de kostprijs in Nederland sneller stijgt dan bij de concurrentie binnen en buiten de EU. De Nederlandse kostprijs lag in 2007 op € 1,40, terwijl de kostprijs van de belangrijkste exportlanden 5% tot 10% hoger lag. In 2015 steeg de kostprijs tot € 1,60, terwijl dit in andere exportlanden 5% tot 10% lager lag (zie Figuur 3). De belangrijkste oorzaken zijn de hoge mestafzet- en arbeidskosten in Nederland en de technische vooruitgang die in andere landen sneller gaat.

Kies om gekozen te worden

De Nederlandse varkenshouderij moet zich inspannen om minder gevoelig te worden voor ontwikkelingen op de Europese en wereldmarkt. De verschuiving van een aanbod- naar een vraaggedreven markt staat hierbij centraal. Varkenshouders kunnen kiezen tussen focus op differentiatie of op kostprijs. De kostprijs is en blijft erg belangrijk, maar het is lastig om op dit gebied onderscheidend te blijven.

Investeren in kwaliteit en promotie
Op de traditionele afzetmarkten kan Nederland zich beter positioneren door te investeren in kwaliteit, voedselveiligheid en vertrouwen. In combinatie met een verbeterde promotie en presentatie van varkensvlees kan dit ertoe leiden dat de consument varkensvlees weer aantrekkelijk gaat vinden.

Specifieke markten rechtvaardigen een hogere prijs
Nederland heeft goede mogelijkheden tot differentiatie. Varkenshouders kunnen zich richten op producten met unieke eigenschappen die een hogere prijs rechtvaardigen. Denk bijvoorbeeld aan de Britse baconmarkt of de markten met extra aandacht voor dierenwelzijn. Deze markten zijn bovendien minder gevoelig voor marktontwikkelingen. Randvoorwaarden zijn onder meer schaalgrootte, kwaliteit, vertrouwen en volume.

Ketensamenwerking
Een rendabele varkensketen is alleen mogelijk als iedere schakel een aandeel levert en samenwerkt. Zo ontstaat vraaggerichte productie waarbij alle betrokken hun verantwoordelijkheid nemen. Daarvoor zijn verschillende vereisten:

  • commitment op volume en prijs
  • het optimaliseren van de keten via optimale vierkantsverwaarding
  • transparantie
  • focus op kwaliteit, gezondheid en smaak
  • voldoende aandacht voor dierenwelzijn
  • duidelijke en betere promotie, bijvoorbeeld met onderscheidende labels en verpakkingen in het winkelschap
  • virtuele samenwerking

Virtuele samenwerking
Virtuele ketensamenwerking zal uitgroeien tot een essentieel onderdeel binnen de varkenshouderij. Hierbij gaan individuele schakels in de keten hun kennis, data en informatie beter met elkaar delen, waardoor een efficiëntere keten ontstaat. Bedrijven kunnen zo beter inspelen op de marktvraag, tevens verbetert de transparantie en het vertrouwen. Dit resulteert in een beter verdienmodel voor de gehele varkensvleesketen.

Meer informatie

Het kwartaalbericht Varkens Q2 2017 is gebaseerd op het Rabobank-rapport ‘Pork Quarterly Q2 2017’. Voor meer informatie over dit rapport kunt u contact opnemen met de auteurs.

Contact

Wilt u meer informatie over de laatste stand van zaken in de varkensmarkt? Neem dan contact op met (een van) onze sectorspecialisten.

Contact

Rabobank