Kwartaalbericht varkens 1e kwartaal 2017

Samenvatting: Na verrassend goed 2016 zet marktherstel door

De verwachtingen voor de Nederlandse varkenssector voor het eerste deel van 2017 zijn positief. Het kleinere aanbod van biggen en vleesvarkens in de EU zal de prijzen positief ondersteunen. De impact van de verwachte lichte afname van de Europese export en de verdere daling van het Britse pond wordt hierdoor teniet gedaan. De druk op het aanbod zal tot zeker de zomer aanhouden, wat goede vooruitzichten biedt voor de biggen- en vleesvarkensprijzen.

Export
De import van China ligt dit jaar naar verwachting op hetzelfde niveau als in 2016. De concurrentie op deze belangrijke markt neemt echter toe, met name uit de Verenigde Staten. Hier is de productie in 2016 fors gestegen en bovendien krijgen steeds meer Amerikaanse bedrijven toegang tot de Chinese markt. Dit zorgt voor lichte druk op de Europese exportpositie, al heeft de EU een sterkere positie dan Amerika. Voor het uiteindelijke exportvolume is de wisselkoers bepalend. Als we vooruitkijken naar de tweede helft 2017, dan is de productiestijging en de groei van de Europese zeugenstapel van belang.

Terugblik 2016: een jaar met twee gezichten

Het afgelopen jaar kende twee gezichten. Op basis van de zwakke start met lage biggen- en vleesvarkensprijzen was de verwachting dat 2016 een matig jaar zou worden, met licht herstel in de tweede helft. Het herstel kwam echter sneller en sterker dan verwacht. Belangrijkste oorzaken waren de ingezette krimp van de Europese zeugenstapel en de forse toename van de Europese export naar vrijwel alle Aziatische bestemmingen, met name naar China.

Historisch hoge biggenprijs
In oktober zette het prijsherstel voor vleesvarkens door voor de Nederlandse en Europese varkenssector. Vanaf halverwege november trad de seizoensmatige druk op de prijzen op. Deze druk was forser dan verwacht, enerzijds door een groter aanbod en anderzijds doordat de export licht onder druk stond vanwege de toenemende concurrentie. In december trad onverwacht prijsherstel op door een lager aanbod en een goede vraag naar varkensvlees voor Kerstmis. Door de krimp van de Duitse zeugenstapel was er veel vraag naar Nederlandse biggen wat de biggenprijs positief ondersteunde. Deze ontwikkeling leidde aan het einde van 2016 tot de hoogste biggenprijs van de afgelopen tien jaar.

Europees concurrentievoordeel
De EU had een concurrentievoordeel ten opzichte van de Verenigde Staten door de daling van de waarde van de euro ten opzichte van de dollar. Ook het volledig ractopamine-vrije vlees en het groot aantal bedrijven dat naar China kan exporteren heeft de positie van de EU positief beïnvloed. De voornaamste negatieve ontwikkeling was de Brexit-gerelateerde daling van het Britse pond en de exportwaarde van Nederlands en Europees varkensvlees naar het Verenigd Koninkrijk.

Ontwikkeling export EU in 2016

Ontwikkeling export EU in 2016

Herstel Nederlandse varkenshouderij
De positieve Europese positie zorgde voor een duidelijk herstel voor de Nederlandse varkenshouderij. De voorlopige voerwinstverwachting voor 2016 ligt op circa € 720 per gemiddeld aanwezige zeug en € 77 (beiden excl. btw) per gemiddeld aanwezig vleesvarken. De zeugenhouderij ligt daarmee 40% boven het langjarig gemiddelde. In de vleesvarkenshouderij ligt de voerwinst op het langjarig niveau. De marge is echter voor de meeste bedrijven gemiddeld genomen nihil als gevolg van de hoge mestafzetkosten.

Bruto Eigen Productie stijgt
In 2016 is de Bruto Eigen Productie iets toegenomen (zie Figuur 1). De afname van de zeugenstapel zorgde pas in de loop van het jaar voor een afname van het aanbod. Door de afgenomen slachtcapaciteit in februari en de goede vraag naar zowel biggen als vleesvarkens in Duitsland, nam de levende export van biggen en vleesvarkens toe. Het aantal slachtingen daalde licht. De biggenexport naar Duitsland steeg met 10% tot 4.4 miljoen stuks, het aantal vleesvarkens nam met 8,2% toe tot 3,2 miljoen dieren.

Vooruitzicht: wisselkoersen bepalend

De vooruitzichten zijn positief voor de Nederlandse en Europese varkensmarkt in het eerste deel van 2017. Het aanbod van varkens blijft onder druk staan. Hierdoor zullen de prijzen stijgen na de normale dip in de eerste weken van het jaar. De exacte hoogte van de prijzen wordt bepaald door de Europese export. Door de stijgende concurrentie uit Amerika verwachten we dat de prijzen iets lager zullen zijn dan het record van 2016, maar wel duidelijk hoger dan in de voorgaande jaren. Het werkelijke prijsniveau hangt grotendeels af van de wisselkoers. De concurrentiepositie van Europese boeren ten opzichte van hun Amerikaanse vakgenoten verbetert doordat de waarde van de euro ten opzichte van de dollar afneemt. De daling van de waarde van de Britse pond heeft daarentegen een negatieve invloed op de export naar het Verenigd Koninkrijk.

Stijgende vraag naar Nederlandse biggen
De vraag naar Nederlandse biggen zal naar verwachting toenemen. De onzekerheid in Duitsland over strengere welzijnsregels weerhoudt zeugenhouders ervan te investeren. Volgens voorlopige cijfers is de zeugenstapel in Duitsland in november 2016 gedaald met 3,4% tot 1,9 miljoen zeugen. Hierdoor zal de Duitse importbehoefte naar kwalitatief goede en voorspelbare biggen verder toenemen.

Welvaart en slechte publiciteit drukt consumptie
Een punt van zorg blijft de consumptie van varkensvlees in de EU, die met name in Noordwest-Europa onder druk staat. Zo is de Duitse consumptie van varkensvlees in de periode van 2011 tot 2016 met 11% afgenomen tot 35,8 kilogram. Deze daling is een gevolg van de toenemende welvaart in deze regio. Consumenten zijn bewuster bezig met gezondheid. Men eet minder vlees, maar wel luxer vlees. Daarnaast heeft de slechte publiciteit over de varkenssector in Europa invloed op de consumptie. De varkensvleesketen heeft nog geen duidelijke, gerichte marketingstrategie om varkensvlees positief onder de aandacht te brengen.

Productiviteit blijft toenemen
In de tweede helft van 2017 wordt de snelheid van de toename van de zeugenstapel van belang. Door de constant stijgende productiviteit van zowel zeugen als vleesvarkens neemt de productie per aanwezige zeug in de EU toe met zo’n 55 kilogram per jaar. Om de Europese productie in balans te houden, zou de varkenshouderij jaarlijks met ongeveer 1.5% moeten krimpen. Dit komt overeen met 350.000 dieren. Op basis van de positieve marktverwachting achten we het echter aannemelijk dat de zeugenstapel op Europees niveau minimaal stabiliseert, en mogelijk zelfs licht groeit. Hierdoor zal vanaf het tweede half jaar meer vlees buiten de EU afgezet moeten gaan worden, wat voor prijsdruk kan zorgen.

Grondstofprijzen

De prijzen van de agrarische grondstoffen ervaren lichte opwaartse druk (zie Figuur 2). Toch liggen prijsstijgingen de komende maanden niet in de lijn der verwachting, vanwege de hoge wereldwijde voorraden van graan, maïs en soja. Onder meer in de EU kunnen enige prijsschommelingen optreden als gevolg van de veranderende wisselkoersen. Door de hoge waarde van de dollar ten opzichte van de euro is het importeren van soja duurder.

Verwachting Rabobank

Op basis van de huidige inzichten verwacht Rabobank dat de voerwinsten in 2017 boven het langjarige gemiddelde uitkomen. Voor de zeugenhouderij schatten we dat de prijzen 40% hoger liggen, voor de vleesvarkenshouderij is dat 20% hoger. Het langjarige gemiddelde gaat uit van €499 per fokzeug en €76 per vleesvarken (excl. btw). Deze positieve ontwikkelingen zorgen voor verder herstel van de financiële positie van de varkenshouderij.

Goede prijzen als lening van de markt
Ondernemers moeten de hogere prijzen beschouwen als een lening van de markt. Dit stelt varkenshouders in staat buffers aan te leggen om toekomstige periodes met lagere varkensprijzen het hoofd te bieden. Ook bij bovengemiddelde prijsniveaus is het advies om via een liquiditeitsprognose de toekomstige geldstromen in beeld te brengen. Beter zicht op uw geldstormen maakt het mogelijk om gericht bij te sturen.

Vitale Varkenshouderij
Het marktherstel lost de structurele problemen van de sector niet op. Het plan ‘Vitale Varkenshouderij’ van de sector blijft erg belangrijk. Voor perspectief zal het mestprobleem opgelost moeten worden. Varkenshouders zullen meer en actiever de samenwerking met andere ketenpartijen moeten opzoeken. Gezamenlijk kunt u huidige businessmodellen optimaliseren en op zoek gaan naar nieuwe businessmodellen.

Meer informatie

Het kwartaalbericht Varkens Q1 2017 is gebaseerd op het Rabobank-rapport ‘Pork Quarterly Q1 2017’. Klanten kunnen het rapport downloaden nadat zij zijn ingelogd op de website van Food & Agri Research. Voor meer informatie over dit rapport kunt u contact opnemen met de auteurs.

Contact

Wilt u meer informatie over de laatste stand van zaken in de varkensmarkt? Neem dan contact op met (een van) onze sectorspecialisten.

Contact

Rabobank