Kwartaalbericht Zuivel 4e kwartaal 2017

Samenvatting: productiestijging houdt voorlopig aan

  • Goede melkprijzen stuwden de melkproductie in de voornaamste exportregio’s in het derde kwartaal van 2017 met 2,2% omhoog ten opzichte van het derde kwartaal van 2016. In Europa lag de melkproductie in deze periode 2,6% hoger. De Nederlandse melkproductie bleef in het derde kwartaal 1,1% achter op de productiecurve van 2016. 
  • Door lagere mondiale prijzen voor basiszuivelproducten en termijncontracten verwacht de Rabobank dalende melkprijzen voor het eerste halfjaar van 2018.
  • De Rabobank verwacht dat de groei van de melkproductie in de grootste exportregio’s tot en met het derde kwartaal van 2018 aanhoudt. Dit wordt gedreven door de huidige positieve marges. Door de dalende melkprijzen in het eerste half jaar van 2018, mogelijke oplopende (kracht)voerprijzen gedurende 2018 en hoge referentiemaanden in 2017 zal deze groei in Q4 2018 een halt toegeroepen worden.
  • Ondanks de recente daling van de boterprijs blijft het grote prijsverschil tussen vet en eiwit bestaan. Hoge wereldwijde eiwit voorraden houden de prijzen voor magere melkpoeder en wei op een laag niveau, terwijl kaasprijzen redelijk stabiel bleven. 
  • In de laatste maand van de interventieregeling voor 2017 is de Europese interventievoorraad van magere melkpoeder met 20.000 ton toegenomen tot 376.000 ton. In november hebben biedingen slechts geleid tot een verkoop van 40 ton aan interventievoorraad. 
  • In de Verenigde Staten blijft de melkproductie positieve groeicijfers noteren. Natte weersomstandigheden in Nieuw-Zeeland temperen de groei van de melkproductie voor het seizoen 2017/2018.

Webinar op Global Farmers
Global Farmers-leden kunnen het Kwartaalbericht Zuivel niet alleen lezen, zij kunnen ook het webinar Zuivel bekijken. Dit webinar wordt gepresenteerd door Marijn Dekkers en Richard Scheper. Global Farmers is een wereldwijd digitaal platform voor agrarische klanten van de Rabobank. Aanmelden is gratis.

Bekijk het webinar op GlobalFarmers.com

Melkprijs: prijsdaling lijkt in aantocht

Het grote prijsverschil tussen vet en eiwit blijft bestaan, ondanks een daling van de boterprijzen (zie Figuur 1). In november is de Europese prijs voor boter met € 1.200 per ton gedaald ten opzichte van de piek in september dit jaar. Toch blijft de prijs voor boter op een bovengemiddeld niveau. Hoge eiwitvoorraden in voornamelijk Europa en Noord-Amerika houden de prijzen voor magere melkpoeder en wei op een laag niveau. In Europa is de prijs voor wei in de drie maanden tot november met 22% gedaald tot € 630 per ton. In dezelfde periode zijn de prijzen voor magere melkpoeder gedaald tot € 1.510 per ton en heeft volle melkpoeder 11% van zijn waarde verloren. Prijzen voor Goudse kaas en cheddar zijn daarentegen wel redelijk stabiel gebleven.


Productiecombinatie kaas en wei blijft koploper
Ondanks de prijsdaling voor wei blijft de productcombinatie kaas en wei met de huidige prijzen voor basiszuivelproducten de beste verwaarding bieden voor Europese melkverwerkers in vergelijking met volle melkpoeder en boter plus magere melkpoeder. De grote hoeveelheid melk die momenteel voor de productie van kaas wordt gebruikt, maakt van kaas de motor van de huidige Europese en Nederlandse melkprijs.

Dalende mondiale prijzen voor basiszuivelproducten stellen lagere melkprijzen voor het eerste halfjaar van 2018 in het vooruitzicht. Op basis van lagere prijsniveaus voor termijncontracten voor basiszuivelproducten verwachten wij voor Nederland melkprijsdalingen van 10% tot 15% in het eerste kwartaal van 2018 in vergelijking met het derde kwartaal van 2017. Hoe snel en hard deze melkprijsdaling zich in zal zetten is sterk afhankelijk van de duur van de huidige contracten tussen melkverwerkers en hun afnemers en de prijsontwikkelingen voor kaas.

Europese interventievoorraden

In de laatste maand van de interventieregeling is de Europese interventievoorraad voor magere melkpoeder opgelopen met 20.000 ton tot 376.000 ton. Hiervan is het gros inmiddels 18 tot 24 maanden oud.

In de tender van november om magere melkpoeder uit de interventie voorraad te kopen zijn biedingen uitgebracht voor ruim 33.000 ton. De prijzen varieerden van € 800 tot € 1.390 per ton. Hiervan is enkel het hoogste bod van € 1.390 per ton voor een volume van 40 ton geaccepteerd. Een signaal dat de Europese Commissie vooralsnog niet bereid is om voorraden tegen bodemprijzen te verkopen.

In het voorstel voor de interventieregeling voor de periode van 1 maart 2018 tot 30 september 2018 kan magere melkpoeder niet meer tegen een vaste prijs en vaststaande hoeveelheid in de interventievoorraad worden gebracht. Volgens het nieuwe voorstel moeten aanbieders met prijs en volume inschrijven op tenders. Hiermee lijkt de interventieregeling minder ruim te worden, terwijl de voorwaarden verder worden aangescherpt.

Melkproductie: wereldwijd, China, EU en Nederland

In de voornaamste exportregio’s hebben verbeterde melkprijzen in het derde kwartaal van 2017 tot een groei van de melkproductie (+2,2%) geleid ten opzichte van hetzelfde kwartaal in 2016 (zie Figuur 2).

Terugblik: VS, Nieuw-Zeeland en Australië

  • Verenigde Staten: Over de eerste 10 maanden van 2017 ligt de Amerikaanse melkproductie nu 1,5% voor op de productiecurve van 2016. Van juli tot december is de waarde van de euro ten opzichte van de Amerikaanse dollar verder gestegen ondanks de verbeterde olieprijzen. Op basis van termijncontracten wordt voor het eerste kwartaal van 2018 een relatief stabiele koers van de euro ten opzichte van de dollar verwacht.
  • Nieuw-Zeeland: Door natte weersomstandigheden bleef de Nieuw-Zeelandse melkproductie in de openingsmaanden van het nieuwe seizoen achter. Door een sterke melkproductie in oktober (+4.0%), de productiefste maand van het jaar, valt er toch een positief groeicijfers te noteren voor de eerste vijf maanden van het 2017/2018 seizoen (+1,1%) ten opzichte van dezelfde periode in het vorige seizoen. 
  • Australië: Dit land kent tot dusver een wisselend seizoen. Over de eerste vier maanden tot oktober ligt de melkproductie desondanks 2,7% hoger dan dezelfde periode vorig jaar.

Vooruitblik: groei wereldproductie tot en met Q3 2018
Tot en met het derde kwartaal van 2018 verwacht de Rabobank een groei van de melkproductie in de belangrijkste exportregio’s. In het laatste kwartaal van 2018 zal deze ontwikkeling waarschijnlijk kenteren. Dit wordt veroorzaakt door verwachte dalende melkprijzen in het eerste half jaar van 2018, mogelijke oplopende (kracht)voerprijzen in 2018 en een hoge referentieperiode in 2017.

Land Verwachting t.o.v. zelfde periode vorig jaar
Verenigde Staten +1,2%*
Nieuw Zeeland +2,5%**
Australië +2,7%**
Brazilië +2,0% (Q4 2017);  +1,5% (Q1 2018)
Argentinië +1,0% (Q4 2017);  +2,0% (Q1 2018)
China -0,7% (2017); +2,0% (2018)

Vooruitblik: VS, Nieuw-Zeeland en Australië

  • Verenigde Staten: De groei van de Amerikaanse melkproductie zal zich naar verwachting met 1,2% doorzetten in de aankomende 12 maanden.
  • Nieuw-Zeeland: Door de natte weersomstandigheden in Nieuw-Zeeland in het derde kwartaal van dit jaar, is de productieverwachting voor het 2017/2018 seizoen met een groei van 2,5% behoudender dan eerdere voorspellingen. 
  • Australië: De Rabobank verwacht dat de Australische melkproductie dit seizoen 2,7% boven het niveau van het 2016/2017 seizoen zal eindigen.

China: dalende melkproductie, import stijgt

De Chinese melkproductie over de eerste negen maanden van 2017 valt 1,3% lager uit dan in dezelfde periode vorig jaar. De dalende Chinese melkproductie is waarschijnlijk een gevolg van ongunstige weersomstandigheden, toenemende milieuwetgeving en kleinere melkveebedrijven die vanwege de beperkte marges hun activiteiten staken. Voor geheel 2017 wordt een melkproductiedaling van 0,7% verwacht in vergelijking met 2016. Voor 2018 wordt een groei van de melkproductie van 2,2% verwacht, voornamelijk gedreven door een hogere productie per koe.

Chinese import neemt toe
De Chinese import steeg in het derde kwartaal (+44%) van dit jaar ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Oorzaken zijn de beperkte beschikbaarheid van melk en lage voorraden. Voor de laatste twee maanden van 2017 worden lagere importcijfers verwacht vanwege importquota’s. Hierdoor eindigt het importniveau in 2017 naar verwachting 20,2% boven het niveau van 2016. Voor 2018 wordt een kleinere importgroei van 8,0% voorzien, vanwege de afvlakkende groei van de binnenlandse consumptiegroei en de hogere melkproductieverwachtingen.

EU: melkproductie groeit, met uitschieters in Ierland en Polen

De Europese melkproductie groeide in het derde kwartaal van 2017 ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar met 2,6% (zie Figuur 3). Oorzaken zijn hogere melkprijzen, gunstige weersomstandigheden en goede (ruw)voerposities. In september lag de Europese melkproductie zelfs 4,0% hoger dan in september 2016. De Europese melkprijs is tussen juni en september met 11% gestegen, een groei van maar liefst 43% ten opzichte van het dieptepunt in juli 2016.

Terugblik grootste Europese zuivellanden

De zeven voornaamste Europese zuivelproducerende landen reageerden wisselend op de verbeterde Europese melkprijzen in 2017. Samen zijn deze landen goed voor ruim 75% van de totale Europese melkproductie: 

  • Nederland: Enkel in Nederland was sprake van een dalende melkproductie (-1,1%) in het derde kwartaal.
  • Duitsland en Frankrijk: Deze landen, goed voor circa 35% van de Europese melkproductie, laten na 2 kwartalen met dalende melkproductie cijfers in het derde kwartaal van 2017 een plus noteren van respectievelijk (1,1%) en (0,6%).
  • Ierland: De Ierse melkproductie groeide in dezelfde periode met dubbele cijfers (10,4%).
  • Polen: Dit land noteert nu 11 opeenvolgende maanden een toenemende melkproductie en liet daardoor in het derde kwartaal van 2017 een groei van 5,8% zien. 
  • Italië en Verenigd Koninkrijk: Ook in Italië (4,0%) en het Verenigd Koninkrijk (3,9%) nam de melkproductie toe in het derde kwartaal.

Vooruitblik: Europese productie groeit nog drie kwartalen
De Rabobank verwacht dat de Europese melkproductie in de aankomende drie kwartalen nog toe zal nemen, vanwege door de huidige positieve marges en de lagere referentiemaanden. In het derde (0,0%) en vierde (-1,5%) kwartaal van 2018 wordt een omslag verwacht in de melkproductie ten opzichte van de tweede helft van 2017, als reactie op de dalende melkprijzen in het eerste halfjaar van 2018, lagere marges en hogere referentiemaanden.

Periode Verschil t.o.v. zelfde periode vorig jaar
Q4 2017 +4,0%
Q1 2018 +3,0%
Q2 2018 +2,2%
Q3 2018 =0,0%
Q4 2018 -1,5%

Export
Door de lage beschikbaarheid blijft de Europese export van boter achter in het derde kwartaal ten opzichte van het derde kwartaal van 2016 (-19,0%). In dezelfde periode blijft kaas zijn weg vinden naar bestemmingen buiten Europa (+5,0%). Relatief lage referentiemaanden in 2016 en de bereidheid van Europese zuivelverwerkers en handelaren om lage prijzen te accepteren voor verse magere melkpoeder resulteren in een groei van export van magere melkpoeder (+41,0%).

Nederlandse melkproductie: -1,1% in het derde kwartaal van 2017

In het derde kwartaal van 2017 lag de Nederlandse melkproductie -1,1% lager dan dezelfde periode vorig jaar. Door lagere referenties lag de melkproductie in september(+0,6%) en oktober (+1,6%) wel boven de productiecurve van 2016. Over de eerste 10 maanden van 2017 ligt de melkproductie, ondanks eerdere verwachtingen, slechts 0,3% lager. Voor 2018 verwacht de Rabobank een melkproductieniveau welke aansluit bij net niveau van 2017. De korting op fosfaatrechten zal waarschijnlijk worden opgevangen door een verhoging van de melkproductie per koe en een lagere jongveebezetting.

Fosfaat: breng fosfaatruimte en fosfaatproductie in kaart

Met de recente uitspraak van de Europese Commissie is de invoering van de fosfaatrechten per 1 januari 2018 een feit. Voor melkveehouders is het belangrijk om hun fosfaatruimte en fosfaatproductie voor geheel 2018 in kaart te brengen, inclusief de impact van een verhoging van de melkproductie per koe. Zo kunnen gedwongen fosfaataankopen, melkproductiedalingen of koe slachtingen in de tweede helft van 2018 voorkomen worden. Daarbovenop hebben melkverwerkers voor een optimale verwaarding van de aangeleverde melk ook baat bij een stabiele aanvoer om hun productiecapaciteit te benutten.

Actuele noteringen voor opties laten zien dat de vraag naar fosfaatrechten groot is. Hoge prijzen voor fosfaatrechten maken het voor melkveehouders moeilijk om investeringen in vijf jaar terug te verdienen. Daarom raden wij aan te bepalen bij welke prijsniveaus investeringen nog terugverdiend kunnen worden. Zeker nu er ook nog enige onzekerheid bestaat over de fiscale positie van fosfaatrechten, is een korte aflossingsperiode wenselijk. Het wordt zaak al snel het gemaakte productie- en fosfaatplan voor 2018 ten uitvoer te brengen. Meer melken met een plan is geen probleem, melken zonder rechten is een risico.

Lees meer over investeringen in fosfaatrechten

Liquiditeit: goede prijzen creëren ruimte

Als gevolg van de hogere melkprijzen dit jaar heeft de liquiditeitspositie op veel bedrijven zich positief ontwikkeld. Deze gunstige ontwikkeling is noodzakelijk voor het creëren van een buffer, doen van (achterstallige) vervangingsinvesteringen of onderhoud. Zowel de korting op fosfaatrechten als de mogelijke belastingdruk zorgen voor een hang naar investeringen. Investeren kan een goede optie zijn, maar de geschetste ontwikkelingen in dit kwartaalbericht laten zien dat de melkprijzen ook weer lijken te gaan dalen.

Belastingdruk en buffer voor lagere melkprijzen
Voor u investeert, raden wij u aan eerst de volgende vragen voor uzelf te beantwoorden:

  • Wat is mijn verwachte belastingdruk over 2017?
  • Hoe gaat mijn bedrijf een periode met lagere melkprijzen opvangen?

Na het beantwoorden van deze vragen, kunt u nadenken over investeringen om uw bedrijf te versterken met het oog op de toekomst. Ook voor liquiditeitsprognoses geldt: winnaars hebben een plan, verliezers een excuus. Succes met uw planning. Neem contact op met onze accountmanagers als u dit graag wilt bespreken.

Sectormanagement Food & Agri Rabobank
RabobankResearch Food & Agribusiness

Contact

Het Kwartaalbericht Melkvee is gebaseerd op het Rabobank-rapport ‘Global Dairy Quarterly Q4 2017’. Wilt u meer informatie over de laatste stand van zaken in de zuivelmarkt? Neem dan contact op met een van onze experts.

Lees het Kwartaalbericht Zuivel 3e Kwartaal 2017

Contact

Rabobank