
Schijnzelfstandigheid zzp: wanneer loop jij risico?
Werk je als zzp’er of huur je zelfstandigen in? Dan is het belangrijk om te weten wanneer een opdracht kan worden gezien als een arbeidsovereenkomst. In 2026 controleert de Belastingdienst op schijnzelfstandigheid. Daarbij geldt nog een gedeeltelijke ‘zachte landing’. Dit betekent dat de Belastingdienst wel naheffingen kan opleggen, maar in 2026 nog geen verzuimboetes geeft. Eind dit jaar komen er nieuwe regels voor zzp’ers met een laag uurtarief. Ook werkt het kabinet aan een nieuwe Zelfstandigenwet. Deze plannen zijn nog niet allemaal definitief. In dit artikel lees je wat er verandert en waar je nu op moet letten.
Wat is schijnzelfstandigheid?
Lijkt je relatie met je opdrachtgever erg op loondienst? Dan kan de Belastingdienst bepalen dat er sprake is van een dienstverband en dus schijnzelfstandigheid. Het woord zegt het eigenlijk al: je lijkt zelfstandige, maar bent het eigenlijk niet.
Wat zijn de gevolgen van schijnzelfstandigheid?
Oordeelt de Belastingdienst dat je arbeidsrelatie voor de belasting als loondienst telt? Dan kan dat gevolgen hebben voor jou en je opdrachtgever. Voor jou kan dit betekenen dat:
Ook voor je opdrachtgever kan dit gevolgen hebben. In loondienst moet de werkgever namelijk loonheffingen inhouden en betalen. Het gaat om:
Wet DBA gehandhaafd in 2026
De Wet DBA (Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) werd in 2016 ingevoerd om meer duidelijkheid te geven over de arbeidsrelatie tussen zzp’ers en opdrachtgevers. Ondanks de goede intenties bleven er in de praktijk onduidelijkheden bestaan. De overheid handhaafde deze wet niet volledig.
Tot 2025 legde de Belastingdienst in principe geen boetes of naheffingen op aan opdrachtgevers of zzp’ers die mogelijk niet voldeden aan de regels van de Wet DBA. De Belastingdienst trad alleen op als duidelijk was dat iemand de regels bewust niet volgde.
In 2026 geldt nog een deel van de zachte landing. De Belastingdienst legt dit jaar geen verzuimboetes op. Een controle begint meestal met een bedrijfsbezoek. Vanaf 1 januari 2027 vervallen ook deze onderdelen van de zachte landing.

Deze ondernemers delen tips over schijnzelfstandigheid
Ben jij zzp’er of huur je vaak zzp’ers in? Dan ken je vast de strengere controles op schijnzelfstandigheid vanuit de wet DBA. Jessy van The Tattoo Temple werkt veel met freelancers. In Blik op de Zaak krijgt ze tips van andere ondernemers over de Wet DBA. Benieuwd naar hun tips?
Zzp'ers maken zich zorgen over de Wet DBA
Veel zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) maken zich zorgen over de Wet DBA en de impact op hun werk. Deze wet bepaalt wanneer je echt als zelfstandige werkt en wanneer niet. Sommige zzp’ers worden straks niet meer als échte zelfstandige gezien. Wil je precies weten hoe de Belastingdienst controleert? Bekijk dan het handhavingsplan op de website van de Belastingdienst.
Wetsvoorstel Wet VBAR in 2026: de stand van zaken
Het wetsvoorstel Wet VBAR (Wet Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden) was bedoeld als een aanvulling op de Wet DBA, die schijnzelfstandigheid tegengaat. De Wet DBA werd vaak als onduidelijk ervaren. De Wet VBAR moest meer duidelijkheid geven over wanneer iemand als zzp’er mag werken en wanneer er sprake is van een dienstverband.
Let op: in maart 2026 besloot het kabinet een deel van de Wet VBAR te schrappen. De regel voor zzp’ers met een laag uurtarief bleef wel onderdeel van het wetsvoorstel. Voor het geschrapte deel werkt het kabinet aan een nieuwe Zelfstandigenwet.
Tijdlijn Wet VBAR
Voor het geschrapte deel werkt het kabinet nu aan een nieuwe Zelfstandigenwet. De verwachting is dat deze wet op 1 januari 2028 ingaat. De plannen zijn nog niet definitief.
Rechtsvermoeden bij een laag uurtarief
Vanaf 31 december 2026 geldt er een nieuwe regel voor zzp’ers met een laag uurtarief. Verdien je minder dan € 38 per uur (peildatum 1 januari 2026) en denk je dat je eigenlijk in loondienst werkt? Dan wordt het makkelijker om dit aan te kaarten. Je opdrachtgever moet dan aantonen dat er geen sprake is van een arbeidsovereenkomst. Deze regel heet het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst.
Let op: € 38 is geen verplicht minimumtarief voor zzp’ers. Het bedrag kan jaarlijks veranderen, omdat het is gekoppeld aan het wettelijk minimumloon.
Nieuwe Zelfstandigenwet in voorbereiding
Het kabinet werkt aan een nieuwe Zelfstandigenwet. Op 1 oktober 2026 presenteerde het kabinet een voorstel voor deze wet. Zzp’ers, opdrachtgevers en andere betrokkenen konden hier tot 29 oktober op reageren. De wet moet meer duidelijkheid geven over wanneer iemand zelfstandig kan werken.
Het voorstel bestaat uit 2 toetsen: de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets.
Als je aan beide toetsen voldoet, moet je volgens het voorstel vooraf meer zekerheid krijgen over je positie als zelfstandige. De verwachting is dat de nieuwe Zelfstandigenwet op 1 januari 2028 ingaat. De plannen zijn nog niet definitief. Tot die tijd blijven de huidige regels gelden.
Blijf op de hoogte van actualiteiten
De definities van een arbeidsovereenkomst en schijnzelfstandigheid blijven veel vragen oproepen. Op 21 februari 2025 heeft de Hoge Raad in het zogenoemde Uber-arrest extra duidelijkheid gegeven over de criteria uit het Deliveroo-arrest. Daarbij is bepaald dat er bij de beoordeling van een arbeidsovereenkomst geen rangorde is tussen de verschillende criteria. Alle omstandigheden moeten in samenhang worden bekeken. Dit wordt een holistische toets genoemd.
De bedoeling van beide partijen om wel of geen arbeidsovereenkomst aan te gaan, is hierbij niet van belang.
In het document toelichting beoordeling arbeidsrelaties staat wat de criteria zijn en wanneer een bedrijf verplicht is om een arbeidscontract aan te bieden en loonheffingen af te dragen. Door alle ontwikkelingen is het belangrijk om de actualiteiten rond dit onderwerp te blijven volgen.
Laatst bijgewerkt: 20 november 2026. Wet- en regelgeving rond arbeidsrelaties is in ontwikkeling. Raadpleeg voor de actuele situatie altijd de Belastingdienst en Rijksoverheid.



