Beeldvorming van Nederlandse particuliere beleggers over AI-aandelen en zeepbellen

Er wordt veel gezegd en geschreven over een mogelijke zeepbel op de aandelenmarkten rondom kunstmatige intelligentie (AI). Met een zeepbel wordt doorgaans bedoeld dat koersen van aandelen stijgen tot ver boven wat ze werkelijk waard zijn, vooral gedreven door optimisme en speculatie. Slaat het vertrouwen van beleggers om, dan kunnen koersen snel en fors dalen en knapt de zeepbel.

Wij vroegen Nederlandse particuliere beleggers hoe zij tegen de huidige aandelenmarkten aankijken. Hiervoor gebruiken we een enquête onder 2.283 Nederlanders tussen de 18 en 80 jaar, waarvan 747 respondenten zelf beleggingen hebben, of samenwonen met een partner die beleggingen heeft (voor meer toelichting op de enquête, zie Appendix A).

Ook hebben we onderzocht of Nederlandse particuliere beleggers overtuigingen hebben die passen bij zeepbelvorming, zoals de verwachting dat aandelenkoersen verder stijgen ook al vinden beleggers ze nu al overgewaardeerd. We hebben ons daarvoor gebaseerd op Pesaran en Johnsson (2020). Zie Box 1 voor meer uitleg.

In de enquête hebben we beleggers verder gevraagd of zij specifiek in AI-aandelen beleggen, of ze verwachten AI-aandelen (bij) te kopen of juist te verkopen. En in welke mate zij AI als beleggingskans zien ten opzichte van andere ontwikkelingen. Tot slot hebben we gevraagd wat beleggers zien als belangrijkste bedreigingen voor de waarde van hun beleggingen. Alle verschillen die we in deze publicatie noemen, zijn statistisch significant (p > 0,05), tenzij anders vermeld.

We vroegen Nederlandse particuliere beleggers of zij specifiek in AI beleggen, via individuele aandelen van bedrijven betrokken bij AI, en/of in fondsen of trackers/ETF’s gericht op AI. Bijna 25% van de Nederlandse beleggers investeert inderdaad specifiek in AI. Hierbij zijn fondsen of trackers/ETF’s gericht op AI iets populairder (17%) dan individuele aandelen (11%). Slechts 3% van de beleggers doet allebei.

Ook zonder specifieke AI-strategie is de kans groot dat Nederlandse beleggers AI-aandelen bezitten. Ruim 60% van de particuliere beleggers investeert namelijk in fondsen of trackers/ETF’s van aandelenindices en/of obligatie-indices (zie ook onze studie van vorig jaar). In die mandjes zitten dikwijls effecten van bedrijven die betrokken zijn bij AI.

We vroegen beleggers op een zevenpuntsschaal of ze denken dat er een zeepbel is op de wereldwijde aandelenmarkten en op de aandelenmarkten rondom AI[1]. Ruim de helft, 57%, van de Nederlandse beleggers denkt dat het waarschijnlijk is dat er rondom AI-aandelen een zeepbel is. De kans op een zeepbel op de wereldwijde aandelenmarkten is volgens beleggers iets kleiner: 49% denkt dat dit waarschijnlijk is (zie figuur 1). Dit kan ermee te maken hebben dat AI-aandelen weliswaar onderdeel zijn van de wereldwijde aandelenmarkt, maar de wereldwijde aandelenmarkt omvat veel meer sectoren en bedrijven en is dus beter gespreid.

[1] In de vragenlijst hebben we respondenten geen definitie van een zeepbel meegegeven.

Volgens 33% van de Nederlandse particuliere beleggers zijn wereldwijde aandelen overgewaardeerd. Ze vinden deze te duur voor wat ze in de toekomst naar verwachting opleveren. Een grotere groep, 42%, vindt wereldwijde aandelen redelijk gewaardeerd (zie figuur 2).[2] AI-aandelen zijn in de ogen van beleggers vaker te duur dan wereldwijde aandelen: 42% vindt aandelen van bedrijven betrokken bij AI overgewaardeerd. En 28% vindt deze redelijk gewaardeerd.

Opvallend is dat beleggers die een zeepbel vermoeden, aandelen lang niet allemaal overgewaardeerd vinden. Terwijl overwaardering een kenmerk is van een zeepbel. Van de beleggers die een zeepbel vermoeden op de wereldwijde aandelenmarkten, vindt 42% die aandelen overgewaardeerd; 12% vindt ze zelfs ondergewaardeerd. Bij AI-aandelen is de relatie tussen het vermoeden van een zeepbel en de waardering sterker, maar alsnog vindt niet meer dan 55% van de beleggers die een zeepbel vermoeden op de AI-markten deze aandelen ook overgewaardeerd.

[2] De vragen over de waarderingen van aandelen en koersverwachtingen van beleggers zijn gesteld vóór de vraag of zij een zeepbel vermoeden op de wereldwijde aandelenmarkten of op de aandelenmarkten rondom AI. Zie de methodebeschrijving in Appendix A voor een nadere toelichting.

De koersverwachting van beleggers is voor komend jaar hoger voor AI-aandelen dan voor de wereldwijde aandelenmarkten. Zo verwacht 50% over één jaar hogere koersen dan nu van bedrijven betrokken bij AI; voor de wereldwijde aandelenmarkten voorziet 44% stijgende koersen. Op langere termijn zijn beleggers juist optimistischer over de wereldwijde aandelenmarkten (zie figuur 3).

De waardering en koersverwachting van beleggers hebben we gecombineerd in vijf groepen, waaronder een zeepbel-groep. Die groep bestaat uit de beleggers die aandelen overgewaardeerd vinden, en verwachten dat de markten deze overwaardering niet corrigeren, maar dat deze voortduurt of toeneemt (zie Box 1 voor een verdere uitleg en voor de samenstelling van de vier andere groepen).

Bij de combinatie waardering en de koersverwachting voor wereldwijde aandelen over één jaar heeft 23% van de beleggers overtuigingen die volgens Pesaran en Johnsson (2020) indicatief zijn voor zeepbelvorming. Ondanks de in hun ogen te hoge koersen, verwachten beleggers dat deze koersen over één jaar minstens zo hoog liggen. Bij AI-aandelen is die groep groter: 31% (zie figuur 4). Dit wijst onder deze groep op het bestaan van overtuigingen die volgens de literatuur passen bij zeepbelvorming.

De ‘zeepbel’-groepen zijn bovendien aanzienlijk groter dan de groep beleggers die juist verwacht dat de overwaardering wordt gecorrigeerd. Bij zowel wereldwijde als AI-gerelateerde aandelen verwacht 8% dat de in hun ogen te dure aandelen over een jaar goedkoper zijn dan nu (de ‘neerwaartse correctie’-groepen). In Appendix B is een verdieping te vinden op de relatie tussen waardering en koersverwachting.

Kijken we naar de verwachtingen van beleggers over drie en vijf jaar, dan zien we bij AI-aandelen een verschuiving: een deel van de ‘zeepbel’-groep schuift op naar de ‘neerwaartse correctie’-groep. Het aandeel dat verwacht dat de in hun ogen te dure AI-aandelen worden afgewaardeerd, en lagere koersen voorziet dan nu, groeit van 8% bij één jaar vooruit naar 14% bij vijf jaar vooruit (zie figuur 6). De ‘zeepbel’-groep wordt dan dus iets kleiner. Dit kan indicatief zijn voor bijvoorbeeld de greater fool theory, of in meer algemene zin het idee dat beleggers denken de markten te slim af kunnen zijn.

Bij wereldwijde aandelen zien we een tegengestelde beweging. De ‘neerwaartse correctie’-groep krimpt naarmate de verwachtingshorizon verder ligt, terwijl de ‘zeepbel’-groep iets groeit (zie figuur 5).

Bijna 26% van de particuliere beleggers verwacht dat het aantal beleggingen dat zij hebben in AI het komende jaar toeneemt. Zo’n 5% denkt het aantal beleggingen dat ze in AI hebben, afneemt. En 30% van de beleggers verwacht een gelijkblijvend aantal AI-beleggingen.

Van de beleggers die een zeepbel rondom AI-aandelen vermoeden, verwacht 24% komend jaar AI-beleggingen (bij) te kopen. Dat is een stuk minder dan onder beleggers die een zeepbel niet waarschijnlijk achten. Daarvan verwacht 39% komend jaar AI-beleggingen op te bouwen of uit te bouwen.

Net als vorig jaar vroegen we beleggers ook wat zij als grootste bedreiging zien voor de waarde van hun beleggingen in de komende twaalf maanden. Ze konden een top drie kiezen uit een lijst van dertien in willekeurige volgorde voorgelegde potentiële bedreigingen (zie figuur 7). Oorlogen en conflicten buiten Europa en de rol van de Verenigde Staten op het wereldtoneel zijn het meest genoemd. Dit wordt vermoedelijk gedreven door de verschillende oorlogen in het Midden-Oosten, en de gevolgen daarvan voor de mondiale economie. Ook noemen beleggers conflicten binnen Europa worden nog altijd vaak als bedreiging voor hun portefeuille.

Daarmee vormen geopolitieke ontwikkelingen in de ogen van Nederlandse beleggers een grotere bedreiging voor de waarde van hun portefeuille dan eventuele zeepbellen op de financiële markten.[3] Wel valt op dat de groep beleggers die zeepbellen als top drie-bedreiging ziet, is toegenomen van 14% vorig jaar naar 21% dit jaar. Gemiddeld staat deze bedreiging nu op een zesde plek. Onder beleggers die een zeepbel vermoeden op de wereldwijde aandelenmarkten of rondom AI-aandelen staat deze op een (gedeelde) derde plek.

[3] De vragen over bedreigingen en kansen zijn gesteld vóór de vragen over waarderingen van aandelen en koersverwachtingen, en vóór de vraag of beleggers een zeepbel vermoeden op de wereldwijde aandelenmarkten of op de aandelenmarkten rondom AI. Zie de methodebeschrijving in Appendix A voor nadere toelichting.

Dit jaar vroegen we beleggers ook wat zij voor de komende drie jaar als meest kansrijke thema’s zien, waar zij de grootste beleggingskansen zien. Ze konden een top drie samenstellen uit twaalf gerandomiseerde thema’s. AI zetten zij het vaakst in hun top drie. Ook veiligheid en defensie en schone energie en elektrificatie zijn volgens Nederlandse beleggers kansrijke thema’s in de komende jaren (zie figuur 8).

Onder beleggers die een zeepbel vermoeden rondom AI, staat AI als beleggingskans op een gedeelde eerste plek en staat zij niet meer hoger dan veiligheid en defensie en schone energie en elektrificatie. Desalniettemin ziet 33% van de beleggers die een zeepbel rondom AI vermoeden, AI alsnog als een van de drie meest kansrijke beleggingsthema’s in de komende jaren.

Met ons onderzoek willen we inzichtelijk maken of overtuigingen die passen bij zeepbelvorming aanwezig zijn onder Nederlandse particuliere beleggers. Dat doen we door te onderzoeken of hun koersverwachting afwijkt van wat je zou verwachten op basis van hun waardering van aandelen.

In de resultaten zien we dat een deel van de Nederlandse particuliere beleggers inderdaad overtuigingen heeft die passen bij zeepbelvorming. Bij wereldwijde aandelen vindt 23% van de beleggers aandelen te duur, maar verwachten zij desondanks dat de koersen komend jaar gelijk blijven of verder stijgen. Bij AI-aandelen hebben meer beleggers, 31%, zulke ‘zeepbel-overtuigingen’.

Of dat veel of weinig is, kunnen we met dit eenmalige onderzoek niet zeggen. In Pesaran en Johnsson (2020) zat 22% van de respondenten die zij in 2012 en 2013 ondervroegen in de ‘zeepbel’-groep. Maar het is lastig om onze resultaten daarmee volledig te vergelijken, omdat het in hun paper ging om Amerikaanse aandelen (S&P 500). Bovendien bestond hun steekproef uit huishoudens met en zonder beleggingen. Ook hebben wij de waardering en koersverwachting iets anders uitgevraagd (zie de methodebeschrijving in Appendix A voor een toelichting).

Op basis van ons huidige onderzoek kunnen we niet vaststellen of er daadwerkelijk een zeepbel is. Zo is dit onderzoek niet bedoeld om aan te tonen of er daadwerkelijk sprake is van overwaardering van aandelen, wat een belangrijk kenmerk is van een zeepbel. Daarbij hebben we enkel Nederlandse particuliere beleggers gevraagd, die samen slechts een klein onderdeel vormen van de mondiale financiële markten. De overtuigingen van professionele beleggers en buitenlandse beleggers hebben we niet onderzocht. Een recente enquête onder wereldwijde professionele beleggers door Bank of America laat evenwel zien dat 43% van hen vindt dat AI-aandelen in een zeepbel zitten. Desondanks zijn professionele beleggers gemiddeld genomen optimistisch over de vooruitzichten voor de aandelenmarkten. Hoewel deze vragenlijst anders is opgezet dan de methode die wij gebruiken, lijken hun bevindingen onze resultaten niet direct tegen te spreken.

Pesaran, M. H., & Johnsson, I. (2020). Double-question survey measures for the analysis of financial bubbles and crashes. Journal of Business & Economic Statistics, 38, 428–445. https://doi.org/10.1080/07350015.2018.1513845

We gebruiken een enquête van 2.283 respondenten die representatief zijn voor de Nederlandse bevolking van 18 tot en met 80 jaar op de kenmerken leeftijd, geslacht, opleidingsniveau en regio. Binnen deze steekproef hebben 747 respondenten zelf beleggingen, of wonen ze samen met een partner die beleggingen heeft. Daarmee bevat onze steekproef een vergelijkbaar aantal beleggers als de Consumentenmonitor van AFM (706 beleggers in Q3 2025). Het veldwerk is uitgevoerd door Motivaction, en beleggers vulden de enquête in tussen 21 mei 2026 en 1 juni 2026.

Alle verschillen die we in deze publicatie benoemen zijn statistisch significant op tenminste 5%, tenzij anders vermeld. Hieronder lichten we andere relevante aspecten van het onderzoek nader toe.

Volgorde vragenblokken

We hebben respondenten eerst gevraagd naar bedreigingen en kansen, gevolgd door de vragenblokken over hun waarderingen van aandelen en koersverwachtingen. Daarna hebben we respondenten gevraagd of zij specifiek in AI beleggen en of zij verwachten daar meer of minder in te investeren. Hierna hebben we ze de zeepbel-vragen gesteld.

Waardering en verwachtingen van koersen

We hebben respondenten naar hun waardering en naar hun verwachtingen gevraagd, voor zowel de wereldwijde aandelenkoersen als voor aandelen betrokken bij AI.

Wereldwijde aandelenkoersen hebben we in de vragenlijst gedefinieerd als de MSCI World Index, met als toelichting dat dit een grote mand met aandelen is van ongeveer 1.300 grote beursgenoteerde bedrijven in de ontwikkelde wereld. Bij aandelenkoersen van bedrijven die betrokken zijn bij kunstmatige intelligentie (AI) hebben we respondenten meegegeven dat ze hierbij moeten denken aan de hele keten, zoals bedrijven die AI ontwikkelen en aanbieden, datacenter-bouwers, chipfabrikanten en hun toeleveranciers. Het vragenblok voor de wereldwijde aandelenmarkten en dat voor AI is in willekeurige volgorde aan respondenten voorgelegd.

Om te meten hoe respondenten aandelenmarkten waarderen, vroegen we hen wat ze vinden van de huidige koersen, waarbij ze op een vijfpuntsschaal konden antwoorden (‘sterk ondergewaardeerd’, ‘beetje ondergewaardeerd’, ‘redelijk gewaardeerd’, ‘beetje overgewaardeerd’, ‘sterk overgewaardeerd’ en ‘weet niet/geen antwoord’). We gaven respondenten daarbij de volgende toelichting:

Vervolgens vroegen we respondenten naar hun koersverwachtingen over één, drie en vijf jaar. Specifiek vroegen we hen hoeveel hoger of lager dan de huidige waarde ze denken dat de aandelenkoersen op dat moment zijn. Dit was eveneens een vijfpuntsschaal (‘veel lager dan nu’, ‘beetje lager dan nu’, ‘hetzelfde als nu’, ‘beetje hoger dan nu’, ‘veel hoger dan nu’ en ‘weet niet/geen antwoord’).

We wijken daarmee iets af van Pesaran en Johnsson (2020). Zij gebruiken voor de waarderingsvraag een driepuntsschaal (overgewaardeerd, ondergewaardeerd, redelijk gewaardeerd). En bij koersverwachtingen vroegen ze respondenten wat zij verwachten dat een investering van $1.000 in de aandelenmarkten (S&P 500) over één maand, drie maanden en één jaar waard zal zijn, waarbij respondenten een bedrag konden invullen in een open veld.

Zeepbelvermoedens

Voor het peilen van zeepbelvermoedens onder beleggers hebben we respondenten in willekeurige volgorde twee stellingen voorgelegd: ‘Denk jij dat…’

De antwoordschaal liep van ‘1, helemaal niet waarschijnlijk’ tot ‘7, heel waarschijnlijk’, plus een ‘weet niet/geen antwoord’-optie. Respondenten die 5, 6 of 7 antwoordden, hebben we ingedeeld bij de groep die een zeepbel waarschijnlijk acht.

Pesaran en Johnsson (2020) kijken ook naar de correlatie tussen waardering en koersverwachting om te toetsen of hogere waarderingen samengaan met lagere koersverwachtingen. Zij vinden voor aandelen één jaar vooruit inderdaad een negatieve relatie.

Wij vinden ook een statistisch significante negatieve correlatie. Bij de verwachting over één jaar liggen de Spearmans rangcorrelaties tussen de waardering en koersverwachting dicht bij elkaar voor wereldwijde aandelen (-0,19) en AI-aandelen (-0,14). In figuur B1 is ook te zien dat een hogere huidige waardering van aandelen gepaard gaat met lagere koersverwachtingen voor over één jaar. Maar twee dingen vallen op: beleggers die aandelen een beetje overgewaardeerd vinden, verwachten gemiddeld genomen alsnog hogere koersen over één jaar. En beleggers die AI-aandelen sterk overgewaardeerd vinden, voorzien gemiddeld genomen geen koersdaling.

Wanneer de verwachtingshorizon verder ligt, wordt de correlatie tussen waardering en koersverwachting kleiner voor wereldwijde aandelen, maar groter voor AI-aandelen. Bij de koersverwachting voor over vijf jaar is de correlatie met waardering -0,09 voor wereldwijde aandelen en -0,35 voor AI-aandelen. In figuren B2 en B3 is ook te zien dat met name de groep beleggers die AI-aandelen sterk overgewaardeerd vinden, gemiddeld genomen verwacht dat AI-aandelen over drie en vijf jaar goedkoper zijn dan nu. Dat sluit aan bij de bevindingen in de hoofdtekst dat een klein, maar groeiend aandeel beleggers verwacht dat de overwaardering van AI-aandelen in de verdere toekomst wordt gecorrigeerd.