Opinie

Alex Datema: 'Samen sector weerbaarder en duurzamer maken'

16 maart 2026 7:00

Het is 2040. De Nederlandse agrofoodsector is sterk, innovatief, internationaal toonaangevend én duurzaam. Dat dit geen droombeeld is maar een realistisch scenario, lees je in deze vernieuwde agrofoodvisie van Rabobank. Alleen: er is de komende jaren wél een systeemverandering nodig om dit scenario waar te maken. Zonder deze verandering blijven we hangen in een systeem dat alleen overeind kan blijven met een lage kostprijs zonder oog voor het bredere belang voor de maatschappij. Oftewel een race to the bottom, met alleen maarverliezers.

2 boeren staan op landbouwgrond

Maatschappelijke waarde belonen

Die systeemverandering bestaat onder andere uit het erkennen en belonen van de maatschappelijke waarde van een duurzaam voedselsysteem voor de Nederlandse samenleving. Deze verandering – ook wel True Value genoemd – vergt inspanningen van alle spelers in het voedselsysteem. Denk aan agrariërs, afnemers, leveranciers, verwerkers, retailers, handelaren, consumenten en overheden. Uiteindelijk is deze true value-aanpak ook de sleutel voor het versterken van het verdienvermogen van de boer.

Dezelfde taal spreken

Deze boodschap is in grote lijnen niet heel anders dan je kon lezen in onze visie uit 2023. Toch vonden we een update nodig. Want de wereld om ons heen is in de afgelopen twee jaar flink veranderd. Sector, politiek en kennisorganisaties hebben veel stappen gezet en ook Rabobank droeg haar steentje bij.

Samen hebben we daarvoor een proces gestart dat moet leiden tot een uniforme taal op het gebied van duurzaamheid: True Value Language.

Een belangrijk wapenfeit vind ik bijvoorbeeld dat we in de zomer van 2025 veel betrokken partijen hebben meegekregen in het idee dat de economie moet meebewegen in het True Value-model. Samen startten we daarvoor een proces dat moet leiden tot een uniforme taal op het gebied van duurzaamheid: True Value Language. Deze True Value Language vormt de, als basis voor stapelbare beloningen voor die maatschappelijke waarde. Ook hielpen we een grote groep klanten kunnen met transitiefinanciering tegen gunstige voorwaarden en hebben we andere stappen gezet (zie kader).

Alle partijen meenemen

In deze vernieuwde visie staat ook het belang van voedselzekerheid, -strategie en -autonomie meer centraal. Verder lees je wat we de komende jaren nog gaan doen om de sector weerbaarder en duurzamer te maken. Want voor een transitie is een lange adem nodig plus een relevant, actueel en gedeeld toekomstbeeld waaraan iedereen zich kan vasthouden. De visie geeft een algeheel beeld, geen gedetailleerde analyses van de verschillende deelsectoren. Die details vind je in onze sectorvisies.

Deze agrofoodvisie gaat in op de systeemverandering die volgens ons noodzakelijk is en waarin wij een actieve, ondersteunende rol willen spelen. Daarbij wil Rabobank nadrukkelijk niet op de stoel van de ondernemer gaan zitten. De ondernemer blijft zelf aan het stuur om True Value op zijn of haar eigen bedrijf vorm te geven.

Ondernemers steunen en faciliteren

Ik ben nog steeds trots dat we als Rabobank in 2023 voor het eerst hebben uitgesproken dat we streven naar een duurzaam voedselmodel, waarvoor het economische systeem anders ingericht moet worden. Dat idee staat in deze visie nog steeds fier overeind. We ondersteunen en faciliteren ondernemers die over vijftien jaar een gezond en duurzaam agrarisch bedrijf willen hebben. Dat kunnen we niet alleen, daarvoor hebben we alle stakeholders nodig die bij de sector betrokken zijn.

Bijdrage Rabobank

Wat we al hebben gedaan

Sinds het verschijnen van onze visie in 2023 hebben we veel stappen gezet. We hielpen klanten, ontwikkelden nieuwe proposities en werkten samen met andere partijen. Een greep uit de initiatieven:

    True Value Language geïnitieerd. We namen het initiatief om een samenwerkingsverband met ketenpartijen op te zetten, zodat we duurzaamheid op een heldere en eenduidige manier kunnen meten. Het doel: een gemeenschappelijke taal voor het waarderen en belonen van duurzame productie in de land- en tuinbouw. Koppelingen met keten gemaakt. Samen met partijen als McCain, Vreugdenhil, Nestlé, Aviko, Farm Frites en McDonalds maaknte we afspraken om duurzaamheidsmaatregelen te bundelen. Wij steunen bestaande initiatieven en sluiten ons daar actief bij aan. Door voordelen voor boeren en tuinders te stapelen versnellen we de transitie. Transitieproposities opgezet en uitgebreid. We stelden €3 miljard beschikbaar voor klanten die wilden omschakelen, innoveren, extensiveren, verplaatsen of stoppen. Tot nu toe is hier ruim €1 miljard van gebruikt en hielpen we zo al meer dan 1.500 klanten. Concrete hulpmiddelen voor klanten ontwikkeld. In de glastuinbouw ontwikkelden we de Horti Environmental Scan (HES) en voor de melkveehouders de Toekomstscan. Voor grondgebonden sectoren waren we eerder al mede-initiator van de Open bodemindex. Deze tools geven ondernemers inzicht in welke verduurzamingmaatregelen ze kunnen toepassen. Met ons programma Food Forward ondersteunen we ondernemers met het versnellen van voedseloplossingen. Nieuwe landelijke initiatieven starten en steunen. Met Plant Protein Forward lieten we zien dat we succesvolle nationale ketens voor plantaardig eiwit van Nederlandse bodem kunnen bouwen. Boeren, Wonen & Natuur richt zich op het combineren van voedselproductie, natuur en woningbouw waar dat passend is. Daarnaast stelden we €100 miljoen beschikbaar om samen met BPD duurzamere nieuwbouwwoningen te realiseren, onder meer met biobased materialen en grijswatersystemen. Impact op lokaal niveau gerealiseerd. Onze lokale coöperatieve directeuren zetten zich in voor lokale projecten. Via het coöperatief dividend (donaties van Rabobank aan de samenleving) steunen we initiatieven die bijdragen aan een duurzamer voedselsysteem. Ruim 2.500 mkb ondernemers in de agrarische sector geholpen bij het realiseren van duurzame ambities met onze Rabo MKB Duurzaamheidsbijdrage.