Update oorlog Iran: conflict belandt in nieuwe fase

Negen dagen na het begin van de aanvallen van de VS en Israël op Iran lijkt de-escalatie vooralsnog niet in zicht. De straat van Hormuz – de smalle doorgang tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman – is nog altijd geblokkeerd. Dat raakt niet alleen handelsstromen van olie en gas, maar veroorzaakt ook onrust op andere markten. Het is een cruciale exportroute voor aluminium en kunstmest uit de Golfregio.

Afgelopen weekend belandde het conflict in een nieuwe fase: een infrastructuuroorlog. Ontziltingsinstallaties in zowel Iran als Bahrein werden aangevallen. In de Golfregio leveren deze installaties tot 90% van het drinkwater. Tegelijk bombardeerde Israël oliedepots in Teheran.

De olieproductie in en -export uit de regio komt steeds verder onder druk te staan. Het gevolg: de olieprijs is in een week tijd gestegen van ongeveer 70 tot boven de 110 dollar per vat.

Een stijging van de olieprijs van meer dan 50% in één week is historisch gezien zeldzaam. Als de olieprijs langdurig boven de 100 dollar blijft, raakt dit de wereldeconomie via twee kanalen tegelijk.

Het eerste is snel zichtbaar: hogere benzineprijzen, duurdere vracht, stijgende energierekeningen. Dat drijft op termijn de inflatie op.

Dat is minder zichtbaar, maar minstens zo belangrijk: een hogere olieprijs werkt als een belasting. Koopkracht stroomt van olie-importerende landen naar exporteurs. Tegenover een kleine groep landen en bedrijven die van de prijsstijging profiteert, staat een grotere groep die koopkracht inlevert. Huishoudens houden minder over om te besteden, bedrijven zien hun marges krimpen, en de onzekerheid maakt dat investeringsbeslissingen worden uitgesteld.

De combinatie van die twee effecten – hogere inflatie én stagnerende groei – staat bekend als stagflatie. Dat is, om het zacht te zeggen, een oncomfortabel scenario voor beleggers.

Beleggers verwachten nog altijd dat de olieschok over een aantal maanden voorbij is. Dat blijkt uit de gematigde reactie op de financiële markten, ondanks de historische stijging van de olieprijs. De wereldeconomie kan een kortdurende piek in de energieprijzen best opvangen.

Verwachtingen over het vrijgeven van strategische olievoorraden temperen de impact van de stijgende olieprijs. De belangrijkste westerse industrielanden (de G7) overwegen een gecoördineerde vrijgave van strategische oliereserves, mogelijk 300 tot 400 miljoen vaten. Het doel is de markt een signaal geven dat er een vangnet is. De aankondiging alleen al drukte de olieprijzen vanochtend enkele procenten terug.

Een scenario waarin de olie niet langdurig boven de 100 dollar blijft is wat ons betreft nog altijd aannemelijk. Maar de kans op het zwaardere scenario, zoals we dat vorige week in onze beleggingsvisie benoemden, is wel toegenomen.

Belangrijk is dat geopolitieke schokken historisch gezien vaak scherp maar tijdelijk zijn: markten herstellen doorgaans zodra het ergste scenario niet uitkomt. Bij eerdere olieprijsschokken hebben we gezien dat de olieprijs na een maand op vijf terug was op het niveau van voor de oorlog begon. Dat is meestal ook wanneer aandelen weer op het oude niveau staan.

Dat kan alleen als de verstoring tijdelijk blijft en niet uitmondt in een langdurige ontwrichting. Dat zal afhangen van de duur van de oorlog, de mate waarin de Straat van Hormuz geblokkeerd blijft en hoe ernstig de energie-infrastructuur in de regio beschadigd raakt.

Een zekere mate van voorzichtigheid blijft gepast. Wij monitoren de situatie continu en passen de portefeuille aan zodra ontwikkelingen daar aanleiding toe geven.

Goed om te weten. Aan beleggen zijn risico’s verbonden. De waarde van je belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Je kunt (een deel van) je inleg verliezen.