Foodupdate-februari-rabobank

Foodupdate februari 2020

Geen tijd om het artikel te lezen? Ga direct naar:

    Dreiging van de grote boze buitenwereld

    In deze foodupdate gaat de Rabobank in op actuele ontwikkelingen en belangrijke trends in de foodsector. We kijken terug op 2019 en blikken vooruit op 2020. Van supermarkt tot versspeciaalzaak en horeca. En van de grootste groeiers in het schap tot de tegenvallers. Ook staan we kort stil bij onze ‘Horeca Foodwaste Challenge’ en de belangrijkste publicaties die door Rabobank zijn uitgebracht. In deze update:

    • 2019: over omzetgroei niet te klagen, maar volumes staan onder druk terwijl prijzen stijgen door stijgende grondstofprijzen, arbeidskosten en btw-verhoging. Wie profiteert?
    • 2020: turbulente tijden verwacht door afvlakkende economische groei en internationale dynamiek. Gaan versspeciaalzaak en horeca de concurrentie van nieuwe supermarktformules merken?
    • Horeca Foodwaste Challenge: foodservice-ondernemers kunnen twintig procent of meer verspilling terugdringen.
    • Recente relevante onderzoeken van Food & Agri Research: de Grondstoffen outlook 2020, Verduurzaming van de Versketen en een indruk van de ISM, de grootste snack & snoepbeurs.

    2020 wordt jaar met nodige uitdagingen

    In 2019 leek de grillige buitenwereld de uitgaven aan voeding in Nederland amper te raken. Met dank aan een lage werkloosheid en stijgende huizenprijzen bleven de Nederlandse consumentenbestedingen stabiel. Over omzetgroei viel dan ook niet te klagen, behalve misschien door de eigenaren van speciaalzaken. Geholpen door de btw-verhoging, stijgingen van grondstofprijzen en gunstige economische omstandigheden zagen supermarkten en horecazaken hun omzetten met 3,0 tot 3,5% groeien in 2019. Consumenten werden wel koopschuw van de hogere prijzen en oververhitte zomermaanden, waardoor verkochte volumes in alle kanalen onder druk kwamen te staan (zie Figuur 1). In het laatste kwartaal van 2019 kropen de volumes weer iets omhoog, maar het vertrouwen van consumenten is fragiel. Ondanks de optimistische vooruitzichten voor de Nederlandse consumptiebestedingen lijkt 2020 een uitdagend jaar te worden.

    De druk vanuit de buitenwereld blijft oplopen. Naast de internationale politieke spanningen en het nationale stikstofvraagstuk, wordt de wereldhandelsgroei nu ook bedreigd door het Corona-virus. We verwachten dat de economische groei in Nederland vertraagt tot respectievelijk 1,2 en 0,8 procent groei in 2020 en 2021. Wel zullen lastenverlichtingen en hogere lonen de consumptieve groei naar verwachting ondersteunen. Of die consumptieve groei voor alle food-kanalen even goed uitpakt is nog maar de vraag. De btw-verhoging van vorig jaar valt weliswaar weg, maar de druk van inflatie op voedselprijzen zal ook in 2020 doorzetten. Deels doorlopend vanuit 2019, maar ook vanuit hogere loonkosten (WAB). Het afgelopen jaar hebben we al gezien dat consumenten reageren op hogere prijzen door minder of op andere plekken te kopen. In deze marktomstandigheden hebben supermarkten van oudsher betere kaarten dan horeca of speciaalzaken.

    Volumegroei distributiekanaal per kwartaal

    Ook in 2020 zal de verwachte omzetgroei voornamelijk prijsgedreven zijn. Alleen al om de stijgende kosten het hoofd te bieden, is dat ook nodig. Zo zullen de personeelskosten verder toenemen door krapte op de arbeidsmarkt, de stijging minimumloon, afsluiten van nieuwe CAO’s in supermarkten en horeca en de introductie van de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB). De geplande belastingverlagingen bieden gelukkig ook ruimte voor een stukje inflatie in de portemonnee van de consument.

    Verspeciaalzaken

    De speciaalzaken zien ook dit jaar weer de concurrentie vanuit de supermarkten toenemen. De komende maanden openen verschillende supermarktketens tientallen gemaks- of stadswinkels. Zolang de supermarktketens op deze manier actief de consument opzoeken, zal de druk er bij speciaalzaken vol op staan. Ook zaken als personeelsschaarste en het feit dat veel speciaalzaken moeite hebben een opvolger te vinden, zullen tot verdere volumedruk leiden. Dat gezegd hebbende, blijft er altijd ruimte voor ondernemende middenstanders die uitblinken in vers.


    Foodservice

    Ook de horeca zullen de hete adem van de supermarkten dit jaar in de nek voelen. Volumedruk in de foodservice betekent eigenlijk standaard dat consumenten ‘down-traden’ naar de goedkopere supermarkt. Ze blijven namelijk wel eten. Het positieve nieuws voor de horecaondernemers: er zijn een drietal grote events in 2020: de Formule 1 in Zandvoort, het Eurovisiesongfestival en het Nederlands herenelftal mag (eindelijk) weer meedoen met het EK voetbal. Met 2,5% ligt de verwachte omzetgroei voor 2020 net onder de groeicijfers van vorig jaar.

    Daar komt de onzekerheid van het Corona-virus wel bovenop. De impact van minder toeristen uit China is overzienbaar, Chinezen maakten vorig jaar namelijk maar 2% van alle buitenlandse toeristen uit. Mocht het virus ook hier in Europa voet aan grond krijgen, zal out-of-home consumptie daar mogelijk last van gaan krijgen.


    Supermarkten

    Mogelijk zonder mooie zomer en in ieder geval zonder het btw-effect, moeten de supermarkten aan de bak om de omzetgroei van 2019 te evenaren. Deels komt er al een stuk inflatie mee vanuit vorig jaar en ook vanuit de andere distributiekanalen zal er wat volumegroei binnenstromen, dus achten we een omzetgroeiverwachting van zo’n 2,5% tot 3,0% in het supermarktkanaal haalbaar.

    “In een afkoelende economie zullen versspeciaalzaak en horeca de concurrentie van de supermarkt nog harder voelen.”

    Mooie omzetgroei, maar toch...

    Bijna alle categorieën hebben afgelopen jaar een fantastische omzetgroei laten zien. Dat is niet alleen zichtbaar in de top 5 snelst groeiende schappen (zie Figuur 2). Ook de achterblijvende categorieën wisten meer te verkopen. Alleen de alcoholische dranken sloten 2019 met een kleine daling af.

    Toch is het niet allemaal rozengeur en maneschijn in de supermarktpaden. De omzetgroei is bijna volledig toe te schrijven aan de 3 procentpunt btw-verhoging in januari 2019 en stijgende agri-grondstofprijzen. Die hoge prijzen hebben de Nederlandse consument ietwat afgeschrikt. Op hartige snacks en zoetwaren na, werden er vorig jaar minder kilo’s en liters in de supermarkten gekocht.

    Omzetstijgers en achterblijvers supermarktschappen 2019

    Naast de al genoemde snacks en zoetwaren, wisten ook het AGF-schap en de gemaksproducten zich nog enigszins aan de volumedruk in 2019 te onttrekken. Productgroepen die consumenten als minder gezond zien, moesten het ontgelden. Er werd vorig jaar vooral minder frisdrank, fruitsap, margarine en vlees verkocht. Veruit het meest opvallende – en waarschijnlijk het meest besproken – schap is die van de vleesvervangers.

    Misschien kwam het door alle media-aandacht, de overname van de Vegetarische Slager, de introductie van plantaardige alternatieven bij internationale hamburgerketens of ‘gewoon’ door de stijgende vleesprijzen, maar de afzet van vleesvervangers versnelde in het vierde kwartaal. En niet zo’n klein beetje ook. Waar in voorgaande kwartalen de volumegroei uitkwam rond de 15%, verdubbelde deze groei naar bijna 30% in Q4 2019.

    “Prijsinflatie maakt hoop goed, maar onderliggende volumes staan onder druk.”

    Meer resultaat door minder verspilling

    Naar schatting wordt er jaarlijks meer dan 60 miljoen kilo voedsel weggegooid in de ruim 17,000 restaurants die Nederland telt. De consument betaalt gemiddeld een euro per maaltijd voor eten dat niet in zijn mond, maar in de afvalbak verdwijnt. Zonde van de voedingsmiddelen én het geld.

    Daarom gingen vorig jaar 170 horeca-ondernemers de uitdaging aan om de verspilling in hun restaurant te verminderen tijdens de Rabobank Horeca Foodwaste Challenge. Met relatief eenvoudige maatregelen wisten deze ondernemers tijdens de Food Waste Challenge gemiddeld 21% minder voedsel te verspillen. Denk bijvoorbeeld aan betere communicatie richting personeel en gasten en meer aandacht voor verwachte bezoekersaantallen. Dit leverde de deelnemers een voordeel op in kilo’s, CO₂-uitstoot én euro’s. Nu de rest van Nederland nog.

    Als horeca-onderneming mee doen met de volgende editie van de Food Waste Challenge? Meld je aan! Of lees meer over de challenge.

    Podcast: Rabobank’s Commodities Outlook for 2020

    Elk jaar publiceert RaboReseach Food & Agribusiness een outlook met daarin de internationale prijsverwachtingen voor de belangrijkste agri-grondstoffen. De 2020-editie van deze outlook werd vergezeld van een podcast waarin analisten dieper ingaan op wat deze ontwikkelingen betekenen voor de inkoop door de voedselverwerkende industrie.

    Luister de podcast

    Ook interessant voor jou

    Lees Do the Right Thing Right: A Guide to Sustainability in the Fresh Produce Business Lees meer over innovatie in snacks, snoep en chocolade: Groundhog Day at the ISM 2020

    Sectorspecialist Martijn Rol

    Martijn Rol

    • Sectorspecialist
    • Food
    (06) 10 57 62 81 LinkedIn
    Sebastiaan Schreijen

    Sebastiaan Schreijen

    • Senior Analist F&A Nederland
    • Food
    030 - 71 23 83 1 LinkedIn
    Data-analist Consumer Foods

    Hosang Wu

    • Data-analist Consumer Foods
    • Food
    (06) 29 46 06 81 LinkedIn