Man plukt tomaten in glasgroenteteelt

Glasgroenteteelt

Verder op deze pagina:

    Glasgroenteteelt is de teelt van groenten onder glas, met als voornaamste producten: tomaten, paprika's, komkommers en aubergines. Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends.

    De status van de Nederlandse tuinbouw

    In 2018 waren de rendementen aanzienlijk lager (met uitzondering van de komkommers) dan in het voorgaande jaar, als gevolg van Europese concurrentie in combinatie met de weersomstandigheden.  

    Het langetermijnperspectief voor de Nederlandse tuinbouw is neutraal. Op korte tot middellange termijn is het perspectief goed. Op de lange termijn staat de sector voor diverse uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, energietransitie, arbeid, maar ook afzetstructuur. 

    Schaalvergroting en verdergaande samenwerking blijft actueel. De grote bedrijven blijven groeien, deels door overname,  waardoor het verschil met bedrijven van een gemiddelde bedrijfsomvang toeneemt. En bedrijven van gemiddelde omvang richten zich meer op samenwerking. De gemiddelde leeftijd van ondernemers blijft stijgen, waardoor een grote groep op termijn zal stoppen. Bedrijven van gemiddelde omvang richten zich meer op samenwerking.

    Lees ook het Visiebericht Glasgroente

    Structurele veranderingen nodig

    Het sentiment voor de glasgroenteteelt is op dit moment redelijk positief. Rendementen zijn de afgelopen twee jaar hersteld en er wordt weer geïnvesteerd in:

    modernisering en innovatieuitbreidinginnovaties

    Door matige prijsvorming in 2018 en de matige start van 2019 zien we een stagnatie aan investeringen in 2019. Ondernemers maken bewuste keuzes om investeringen uit te stellen. De sector blijft afhankelijk van externe factoren, zoals het weer, geopolitiek en valuta. Daardoor blijven er grote fluctuaties in prijsvorming. Komende jaren verwachten wij meer investeringen in verduurzaming, versterking van de afzetstructuur en ketensamenwerking. Maar het herstel is grotendeels veroorzaakt door externe factoren (het weer, geopolitiek, valuta) en niet zozeer door versterking van de structuur en positie in de keten.

    Naast vernieuwingen in de teelt zien steeds meer telers en producentenorganisaties het belang van een sterke afzetstructuur.

    Nederlandse productie glasgroenteteelt

    De Nederlandse productie van glasgroenteteelt is sterk afhankelijk van de export. Daarbij zijn Duitsland en het Verenigd Koninkrijk de grootste afzetlanden.

    Nederlands product scoort goed op:

    leveringsbetrouwbaarheidvoedselveiligheidduurzaamheideen kwalitatief totaalassortiment (gedurende het hele jaar)

    Om blijvend hierin uit te blinken zal de focus nog meer moeten verschuiven naar:

    regiefunctieketensamenwerkingmarketingconcepten

    Economie

    Uitbreidingsplannen en modernisering van glasgroentebedrijven zijn vluchtig en afhankelijk van gerealiseerde rendementen. Als gevolg van goede rendementen in de jaren 2015 tot en met 2017 zagen wij in 2018 een aantrekkend investeringsanimo. Voor 2019 verwachten we een dempend effect door de wisselende resultaten uit 2018. We verwachten dat ondernemers investeringsbeslissingen zullen heroverwegen en/of uitstellen, met het oog op verduurzaming van de sector.

    "Duurzaam produceren wordt voor de sector een kans om zich internationaal te onderscheiden."

    Duurzaamheid

    Consument, retail, ngo’s, maar ook de overheid stellen hogere eisen aan de productiewijze van glasgroente, op het gebied van:

    gewasbeschermingsmiddelengebruik fossiele brandstoffenwatergebruik

    Duurzaam produceren wordt steeds meer een randvoorwaarde (license to produce). De Rabobank draagt bij aan deze verduurzaming door onder andere klanten te stimuleren duurzamer te telen. Voor de sector een kans om zich te onderscheiden van producenten uit het buitenland.

    De jaarrondteelt van het kwalitatief hoogwaardig product stijgt nog steeds (voornamelijk tomaat) door inzet van belichting (SON-T, maar ook LED en/of hybride). Hierdoor is de sector in staat om een constante hoeveelheid en kwaliteit te leveren toegevoegde waarde te leveren en te voldoen aan de wensen van de retail.

    Inzet van warmtekrachtkoppeling (wkk) en/of ketel is vaak nog nodig om het totale energieplaatje, inclusief inzet van CO2, op een efficiënte en economische wijze in te vullen.

    Er ontstaan steeds meer lokale en regionale initiatieven voor duurzame energievoorziening in de glastuinbouw. Geothermie, biomassa, gebruik van restwarmte en andere alternatieve energiebronnen zijn nog steeds in opkomst. De uitdaging zit onder andere in de beschikbaarheid (en mogelijkheden voor afvangen) van zuivere CO2.

    Innovatie

    Innovatie is belangrijk voor de sector. Technologische innovaties op het gebied van energie, teelt, automatisering en verwerking (bijvoorbeeld in de vorm van robotisering), inzet van camera’s en gebruik van ‘big data’ dragen bij aan kostprijsverlaging of een betere afstemming op de vraag.

    Innovatie in de energieneutrale kas, aardwarmte, logistieke processen, moderne camera sorteer- en verpakkingslijnen, circulariteit afvalstromen en recirculatie van watergebruikt en energieschermen horen bij modern ondernemerschap. Innovatie op het gebied van nieuwe verdienmodellen, concepten en marktstructuur is beperkt. Hier ligt nog een uitdaging voor de sector.

    Maatschappij

    De schaalvergroting zorgt voor maatschappelijke druk vanwege landschappelijke inpassing, lichtuitstoot, transportbewegingen en inzet en huisvesting van buitenlandse werknemers. 

    De glastuinbouwondernemers maken veel gebruik van buitenlandse medewerkers, vaak ingehuurd. Uitzendbureaus dienen gecertificeerd te zijn (NEN 4401/4402). 

     

    Wet- en regelgeving

    Duurzaamheidseisen zijn er zowel wettelijk als bovenwettelijk (bijvoorbeeld door de Retail). Nieuwbouwkassen hebben een vergunningsplicht. Rabobank stimuleert de bouw van Groen Label kassen (o.a. door middel van Groenfinanciering).Eisen voor het huisvesten van werknemers op het bedrijf of de huurlocatie verschillen per gemeente.Aan uitzendbureaus worden eisen gesteld via NEN 4401/4402-certificering.Per 1 januari 2018 mogen glastuinbouwbedrijven geen ongezuiverd drainwater meer lozen op het oppervlaktewater. Mogelijk vergt dit nog investeringen. Door aangescherpte verzekeringseisen is een brandwerend scherm in alle glasteelten per 1 januari 2017 verplicht.

    Lees ook wat de mogelijke gevolgen van Brexit zijn voor food & agri-bedrijven

    Aanbod Rabobank

    Eind 2015 is de coalitie Herstructurering en Ontwikkeling Tuinbouw (HOT) van start gegaan. Dit samenwerkingsverband heeft als doel ‘Toekomstbestendige en leidende positie van de Nederlandse glastuinbouw verzekeren’. Oorspronkelijk is er gestart met een vijftal satellieten. De Rabobank was de trekker van de satelliet-herstructurering met als onderdelen de fysieke herstructurering en mentale herstructurering. Momenteel richt HOT zich op drie thema’s: Energie, Fysieke herstructurering en Onderneming 2026.

    Laatste update: juni 2019