Man plukt tomaten in glasgroenteteelt

Glasgroenteteelt

Verder op deze pagina:

    Glasgroenteteelt is de teelt van groenten onder glas, met als voornaamste producten: tomaten, paprikas, komkommers en aubergines. Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends.

    De status van de Nederlandse tuinbouw

    In 2018 waren de rendementen aanzienlijk lager (met uitzondering van de komkommers), als gevolg van Europese concurrentie in combinatie met de weersomstandigheden.  

    Het langetermijnperspectief voor de Nederlandse tuinbouw is neutraal. Op korte tot middellange termijn is het perspectief goed. Op de lange termijn staat de sector voor diverse uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, energietransitie, arbeid, maar ook afzetstructuur. 

    Schaalvergroting blijft actueel. De grote bedrijven blijven groeien, waardoor het verschil met bedrijven van gemiddelde grote toeneemt. De gemiddelde leeftijd van ondernemers blijft stijgen, waardoor een grote groep binnen een aantal jaren zal stoppen. Bedrijven van gemiddelde omvang richten zich meer op samenwerking.

    Lees ook het Visiebericht Glasgroente

    Structurele veranderingen nodig

    Het sentiment voor de glasgroenteteelt is op dit moment positief. Rendementen zijn de afgelopen twee jaar hersteld en er wordt weer geïnvesteerd in:

    • modernisering
    • uitbreiding
    • innovaties

    Herstel is echter grotendeels veroorzaakt door externe factoren (het weer, geopolitiek, valuta) en niet zozeer door versterking van de structuur en positie in de keten.

    Nederlandse productie glasgroenteteelt

    De Nederlandse productie van glasgroenteteelt is sterk afhankelijk van de export. Daarbij zijn Duitsland en het Verenigd Koninkrijk de grootste afzetlanden.

    Nederlands product scoort goed op:

    • leveringsbetrouwbaarheid
    • voedselveiligheid
    • duurzaamheid
    • een kwalitatief totaalassortiment (gedurende het hele jaar)

    Om blijvend hierin uit te blinken zal de focus nog meer moeten verschuiven naar:

    • regiefunctie
    • ketensamenwerking
    • marketingconcepten

    Economie

    Uitbreidingsplannen en modernisering van glasgroentebedrijven zijn vluchtig en afhankelijk van gerealiseerde rendementen. Als gevolg van goede rendementen in de jaren 2015 tot en met 2017 zagen wij in 2018 een aantrekkend investeringsanimo. Voor 2019 verwachten we een dempend effect door de wisselende resultaten uit 2018. We verwachten dat ondernemers investeringsbeslissingen zullen heroverwegen en/of uitstellen, met het oog op verduurzaming van de sector.

    "Duurzaam produceren wordt voor de sector een kans om zich internationaal te onderscheiden."

    Duurzaamheid

    Consument, retail, ngo’s, maar ook de overheid stellen hogere eisen aan de productiewijze van glasgroente, op het gebied van:

    • gewasbeschermingsmiddelen
    • gebruik fossiele brandstoffen
    • watergebruik

    Duurzaam produceren wordt steeds meer een randvoorwaarde (license to produce). Voor de sector een kans om zich te onderscheiden van producenten uit het buitenland.

    De jaarrondteelt van het kwalitatief hoogwaardig product stijgt nog steeds (voornamelijk tomaat) door inzet van belichting (SON-T, maar ook led en/of hybride). Hierdoor is de sector in staat om toegevoegde waarde te leveren en te voldoen aan de wensen van de retail.

    Inzet van warmtekrachtkoppeling (wkk) en/of ketel is vaak nog nodig om het totale energieplaatje, inclusief inzet van CO2, op een efficiënte en economische wijze in te vullen.

    Er ontstaan steeds meer lokale en regionale initiatieven voor duurzame energievoorziening in de glastuinbouw. Geothermie, biomassa, gebruik van restwarmte en andere alternatieve energiebronnen zijn nog steeds in opkomst. De uitdaging zit onder andere in de beschikbaarheid (en mogelijkheden voor afvangen) van zuivere CO2.

    Innovatie

    Innovatie is belangrijk voor de sector. Technologische innovaties op het vlak van energie, teelt, automatisering en verwerking (bijvoorbeeld in de vorm van robotisering), inzet van camera’s en gebruik van ‘big data’ dragen bij aan kostprijsverlaging. 

    Innovatie in de energieneutrale kas, aardwarmte, logistieke processen, moderne camera sorteer- en verpakkingslijnen, circulariteit afvalstromen en recirculatie van watergebruikt en energieschermen horen bij modern ondernemerschap. Innovatie op het gebied van nieuwe verdienmodellen, concepten en marktstructuur is beperkt. Hier ligt nog een uitdaging voor de sector.

    Maatschappij

    De schaalvergroting zorgt voor maatschappelijke druk vanwege landschappelijke inpassing, lichtuitstoot, transportbewegingen en inzet en huisvesting van buitenlandse werknemers. 

    De glastuinbouwondernemers maken veel gebruik van buitenlandse medewerkers, vaak ingehuurd. Uitzendbureaus dienen gecertificeerd te zijn (NEN 4401/4402). 

     

    Wet- en regelgeving

    • Duurzaamheidseisen zijn er zowel wettelijk als bovenwettelijk (bijvoorbeeld door de Retail). 
    • Nieuwbouwkassen hebben een vergunningsplicht. Rabobank stimuleert de bouw van Groen Label kassen (o.a. door middel van Groenfinanciering).
    • Eisen voor het huisvesten van werknemers op het bedrijf of de huurlocatie verschillen per gemeente.
    • Aan uitzendbureaus worden eisen gesteld via NEN 4401/4402-certificering.
    • Per 1 januari 2018 mogen glastuinbouwbedrijven geen ongezuiverd drainwater meer lozen op het oppervlaktewater. Mogelijk vergt dit nog investeringen. 
    • Door aangescherpte verzekeringseisen is een brandwerend scherm in alle glasteelten per 1 januari 2017 verplicht.

    Lees ook wat de mogelijke gevolgen van Brexit zijn voor food & agri-bedrijven

    Aanbod Rabobank

    Eind 2015 is de coalitie Herstructurering en Ontwikkeling Tuinbouw (HOT) van start gegaan. Dit samenwerkingsverband heeft als doel ‘Toekomstbestendige en leidende positie van de Nederlandse glastuinbouw verzekeren’ Om dat doel te bereiken is er sprake van satellieten met elk een eigen aandachtsgebied. De Rabobank is verantwoordelijk voor de ‘satelliet’ herstructurering met als onderdelen de fysieke herstructurering en mentale herstructurering en heeft daarvoor intern een projectgroep ingesteld. De projectgroep geeft in onderstaande nieuwsbrieven een overzicht van ontwikkelingen tot nu toe.

    Laatste update: januari 2019