Brexit Monitor

De keuze van het Britse volk om de EU te verlaten kan grote gevolgen hebben voor Nederlandse bedrijven. Met onze Brexit Monitor volgt u de laatste ontwikkelingen rondom de Brexit. Wat zijn de gevolgen van Brexit en wat kunt u verwachten? Een overzicht van het belangrijkste nieuws en analyses van experts.

Recente Brexit-ontwikkelingen: akkoord over de transitieperiode

Over precies een jaar, op 29 maart 2019, treedt het Verenigd Koninkrijk (VK) uit de Europese Unie (EU). De Brexit is dan een feit. Gelukkig werden het VK en de EU het deze maand eens over een transitieperiode van 30 maart 2019 tot 31 december 2020. Hierdoor hebben ondernemingen, overheden en burgers meer tijd om zich voor te bereiden op de Brexit. Het VK blijft tijdens de transitieperiode namelijk praktisch onderdeel van de Europese interne markt en de douane-unie. De Europese regels blijven dan gelden, bijvoorbeeld voor de btw.

Transitieperiode

Het akkoord over de transitieperiode is alleen een politiek akkoord. Juridisch bindend wordt het pas wanneer beide partijen het gehele scheidingsakkoord ondertekenen. Dit gebeurt naar verwachting in het najaar van 2018. Maar over een aantal punten bestaat nog geen overeenstemming. Het grootste struikelblok is de Ierse grens. Bereiken het VK en de EU hierover geen overeenstemming, dan is er geen scheidingsovereenkomst en daarmee ook geen transitieperiode. Een harde Brexit zonder deal is dus nog steeds een risico. In dat geval ontstaan er meteen handelsbelemmeringen.

Handelsrelatie

Ook rondom de toekomstige relatie is er veel onzekerheid. Een nieuw verdrag moet regelen hoeveel toegang het VK en de EU tot elkaars markten hebben. Het VK wil voor bepaalde sectoren aansluiten bij EU-regelgeving, en voor andere sectoren afwijken. Maar het standpunt van de EU is dat het VK bij een toekomstige handelsdeal niet de krenten uit de pap kan halen. Houdt het VK vast aan kritieke voorwaarden, zoals controle over het migratiebeleid en een autonoom internationaal handelsbeleid? Dan ziet de EU geen mogelijkheid tot diepgaande marktintegratie, zoals zij die kent met Noorwegen of Zwitserland (zie barometer).

Wij verwachten dat er na de transitieperiode een vergaand bilateraal vrijhandelsverdrag komt tussen het VK en de EU. De steun van de Labour-partij voor een douane-unie vergroot de kans dat deze onderdeel zal zijn van het vrijhandelsverdrag.

Economische ontwikkelingen: onzekerheid drukt stempel op Britse economie

Het akkoord over een transitieperiode is goed nieuws voor de continuïteit van economische activiteiten. Het vermindert namelijk de onzekerheid over zaken doen tussen het Verenigd Koninkrijk (VK) en de EU in 2019 en 2020. Ook biedt het bedrijven meer tijd om zich aan te passen aan de nieuwe economische relatie tussen het VK en de EU. Dat is positief voor de continuïteit van economische activiteiten. Financiële markten hebben het nieuws goed ontvangen. Ook het Britse pond vaart hier wel bij (zie figuur 1). Wij verwachten dat het pond rond de huidige koers van EURGBP 0,87 zal terugkeren na een lichte verzwakking in de komende zes maanden.

Hoe gaat het met de Britse economie?

De economie van het VK voelt de gevolgen van de aanstaande Brexit. De economische groei vertraagde in 2017 naar 1,7 procent, de laagste groei sinds 2012 (zie figuur 2). Deze vertraging is vooral veroorzaakt door een zwakke consumptie van huishoudens, die koopkracht moesten inleveren. Voor 2018 verwachten we dat de negatieve gevolgen van Brexit doorzetten en dat de economische groei verder afzwakt naar 1,4 procent jaar-op-jaar. Oorzaak hiervoor is de zwakte van de binnenlandse vraag (op de overheidsbestedingen na) en de uitvoer. Private bestedingen zwakken af, ondanks enkele positieve ontwikkelingen begin 2018. De nominale loongroei bereikte in januari 2018 met 2,8 procent (jaar-op-jaar) het hoogste niveau sinds juli 2015 en de inflatie daalde in februari 2018 naar 2,7 procent (jaar-op-jaar), het laagste niveau in zeven maanden. Maar de reële loongroei is al een jaar negatief en heeft nog tijd nodig om een significante impuls aan consumptie te kunnen geven. Daarnaast zal de beleidsrente dit jaar naar verwachting omhoog gaan, wat onder meer de consumptieve kredieten raakt. Daarom zwakt de consumptiegroei naar onze verwachting dit jaar af.

Prognose

Onze prognose is dat het VK in 2018 een van de slechtst presterende industriële landen ter wereld zal zijn. De economische vooruitzichten blijven omringd door onzekerheid totdat er een getekend en goedgekeurd akkoord over Brexit ligt.

Uitgelicht: wat merkt de sierteeltsector van Brexit?

Het Verenigd Koninkrijk (VK) is in sierteelt voor circa 50 procent zelfvoorzienend. De productie en de import bedroegen in 2016 beide ongeveer 1,2 miljard pond (bron: National Statistics). In 2017 bedroeg de Nederlandse export naar het VK 772 miljoen euro. Waar moet u als ondernemer rekening mee houden?

Handelsbarrières

Nederlandse exporteurs moeten rekening houden met extra fytosanitaire en andere controles aan de grens in de verschillende Brexit-scenario’s. Bij een vrijhandelsverdrag tussen het VK en de EU kan het VK de fytosanitaire controles van het land van herkomst erkennen, maar komen er nog wel douaneformaliteiten. Als het VK en de EU een douane-unie vormen, dan zijn geen douaneformaliteiten nodig. Dat is gunstig. Bij een harde Brexit zullen naar verwachting vertragingen aan de grens optreden. Het VK zal dan eigen controles instellen, terwijl er nog onvoldoende geschoold personeel is om deze controles snel uit te voeren. Vertragingen bij de grens zijn funest voor de kwaliteit van bloemen en het marktvertrouwen. In alle Brexit-scenario’s komen er bovendien extra administratieve procedures die leiden tot kostenverhoging.

Beleid

Op termijn onstaan er beleidsverschillen tussen de EU en het VK over fytosanitaire zaken, kwekersrecht, patenten, merkenrecht en over de toepassing en toelating van moderne veredelingstechnieken . Sommige onderzoeksprojecten met cofinanciering van de EU en een groot Brits belang worden stopgezet.

Markt en consument

Door de handelsbarrières wordt de lokale Britse productie van sierteelt relatief goedkoper dan importeren. Het pond kan daar nog een schepje bovenop doen, afhankelijk van de koersontwikkeling op langere termijn. Vestiging in het VK kan dan voor sommige producenten een optie zijn. Aan de andere kant is het de verwachting dat de beschikbaarheid van seizoenarbeiders (uit EU-landen) bij een harde Brexit sterk afneemt. Het vrije verkeer van mensen en werknemers leidt waarschijnlijk ook bij een zachte Brexit of douane-unie tot minder mogelijkheden voor arbeidskrachten uit de EU. Door de duurdere import verandert de samenstelling van het gekochte assortiment. Onder druk van het gedaalde pond is deze marktontwikkeling vorig jaar al ingezet.

Afzetdaling

Het ligt voor de hand dat belemmeringen in de verschillende scenario’s zorgen voor een afzetdaling. De omvang van de impact op de Nederlandse afzet is moeilijker te voorspellen. Handelsstromen zullen zich verleggen naar andere landen in Europa waardoor de concurrentie in meer of mindere mate toeneemt. Kortom, Brexit raakt iedereen in de sector: exporteurs, telers met afzet in het VK en telers zonder afzet in het VK.

John Celie (Celieplant): "Het is altijd belangrijk om een plan B te hebben"

Celieplant levert tuin- en kamerplanten aan grote retailers in Europa. Het bedrijf heeft een ecologisch verantwoorde bedrijfsvoering en een duurzaam productassortiment. We spraken met directeur John Celie.

Onzekerheid voor de sector

"De Brexit brengt veel onzekerheid voor de sector, want het Verenigd Koninkrijk is het tweede exportland voor bloemen en planten uit Nederland. Maar op deze onzekerheid kun je anticiperen. Zelf hebben wij verschillende scenario’s bekeken. Zo is het in eerste instantie belangrijk voor leverancier en exporteur om je afhankelijkheid van het VK in kaart te brengen. Exporteurs zijn zich over het algemeen iets meer aan het voorbereiden op de mogelijke uitkomsten van de Brexit dan telers. Als teler weet je ook niet altijd waar jouw product terecht komt. Een teler kan bijvoorbeeld zijn exporteurs benaderen om na te gaan waar de bloemen en planten uiteindelijk heen gaan."

Alternatieve afzetmarkten

"Daarnaast is het van belang na te gaan wat voor uitdagingen er liggen in alternatieve afzetmarkten. Welke andere kwaliteits- en certificeringseisen worden hier gesteld, douaneregels et cetera. Vervolgens kun je hierop voorsorteren. Een nieuwe afzetmarkt kan bijvoorbeeld Scandinavië zijn. Scandinavische markten lijken in koopgedrag meer op de Engelse markt dan bijvoorbeeld de Duitse markt. Rusland is op dit moment al een belangrijke groeiende afzetmarkt. Ook kan het interessant zijn om een afdeling in het VK te starten en zo als Britse leverancier op de Britse markt te leveren. Door de Brexit neemt de lokale productie in Engeland mogelijk toe."

Plan B

De conclusie van John Celie is helder: "In ieder geval is het belangrijk voor een ondernemer om altijd te spreiden en een plan B te hebben. En behalve onzekerheid biedt de Brexit natuurlijk ook nieuwe creatieve mogelijkheden. De gebaande leveranciersroutes worden opengetrokken en er komt meer rek in leveranciersverhoudingen. Zo ontstaan kansen voor nieuwe businessmodellen. Kortom, de Brexit levert veel onzekerheid, maar baant ook een weg om nieuwe businessmodellen op te starten en geeft creativiteit de ruimte."

Meer over Brexit

Lees meer Brexit analyses van de Rabobank

Gebruik onze Brexit-checklist en ontdek de impact van Brexit op uw onderneming

Contact

Alexandra Dumitru - Econoom VK & Ierland: Alexandra.Dumitru@rabobank.nl

Dennis van Vugt - Relatie Manager International Desk VK & Ierland: Dennis.van.Vugt@rabobank.com

Arne Bac - SectorSpecialist Tuinbouw: Arne.Bac@rabobank.nl