Rabo Innovatielening stimuleert groei, innovatie en impact van Nederlandse startups

Sinds de marktintroductie in 2017 zijn inmiddels meer dan 850 bedrijven gefinancierd met een Rabo Innovatielening. Een mooi moment om stil te staan bij de impact daarvan. Dat hebben we gedaan via een enquête onder startups met een Rabo Innovatielening. In dit artikel presenteren we de resultaten van dit onderzoek, waaruit blijkt dat de Rabo Innovatielening volgens de enquêteresultaten bijdraagt aan de groei van startups in de vroege fase.

De Rabo Innovatielening is in het leven geroepen om startups in de vroege fase te ondersteunen, waarin ze (nog) nauwelijks toegang hebben tot funding. Dat komt omdat er in deze fase veel (technologische) onzekerheden zijn en nog geen bewezen resultaten, cashflow of betalende klanten. Vanuit haar transitie gedreven strategie ontwikkelde Rabobank dit product om ondernemerschap en innovaties te ondersteunen die bijdragen aan de digitalisering, verduurzaming en vitalisering van de maatschappij. Door in deze vroege fase in te stappen heeft Rabobank als doel om bedrijven te helpen door de Valley of Death te komen. Daarin maken startups wel kosten, maar hebben zij nog geen (grote) stroom aan inkomsten (zie figuur 1).

Bijna acht jaar nadat de Rabo Innovatielening voor het eerst is verstrekt, onderzoeken we de groei die deze bedrijven hebben doorgemaakt. Aan welke thema’s en transities werken deze startups? Hoe hard groeien ze? Waarvoor is de lening gebruikt? En welk effect heeft de lening gehad? Om antwoord te vinden op deze vragen hebben we een enquête afgenomen onder startups die momenteel een Rabo Innovatielening hebben. Bedrijven die de lening al hebben afgelost vallen daar dus niet onder. De enquête is ingevuld door ruim 100 startups.

De Rabo Innovatielening is in de afgelopen acht jaar verstrekt aan honderden startups in Nederland. Deze startups zitten in vrijwel alle sectoren. Wanneer we de verdeling over sectoren vergelijken met alle Nederlandse startups in Dealroom, dan valt op dat er relatief veel startups in de zorg een Rabo Innovatielening hebben ontvangen. Dit aandeel is met 29% namelijk een stuk hoger dan de 7% in Dealroom. Ook kent de portfolio aanmerkelijk meer startups in de agrarische sector: 11%, tegenover 1% in de Dealroom database.

De groep die een enquête invult (de steekproef) is niet altijd representatief voor de hele populatie. Dat is nu ook niet het geval. Relatief weinig startups in de ICT en handel hebben onze survey ingevuld, terwijl overige sectoren, industrie en energie zijn oververtegenwoordigd. Ondanks die verschillen komt de sectorverdeling in de steekproef redelijk goed overeen met die in de gehele Rabo Innovatielening portfolio.

De startups werken allemaal aan een maatschappelijke transitie of thema. Dat is namelijk een voorwaarde voor het ontvangen van de lening. Gemiddeld genomen dragen de startups bij aan 2 transities of thema’s.

Momo Medical ontwikkelde met hun BedSense een slimme oplossing die zorgmedewerkers helpt om bewoners in verpleeghuizen beter en efficiënter te monitoren. Dankzij een Rabobank Innovatielening kon het bedrijf de technologie verder ontwikkelen, opschalen en de markt betreden. Deze ondersteuning vormde een belangrijke basis voor de groei van Momo Medical naar een succesvolle scale-up met internationale ambities en een bewezen bijdrage aan het verlichten van de druk in de zorg.

In meerdere rapporten wordt geschreven dat er in Nederland niet genoeg financiering is in de vroege fase of daarna in de opschalingsfase. Zo laat bijvoorbeeld het laatste State of Dutch Tech van Techleap zien dat deze financiering de afgelopen jaren is gedaald. De Rabo Innovatielening draagt bij aan het oplossen van dit probleem. Het feit dat de lening veelvuldig is verstrekt, is een teken van succes, aangezien dit een bewijs is van aansluiting bij een behoefte aan financiering. Daarnaast laten de resultaten ook zien dat er door de Rabo Innovatielening (overige) financiering heeft plaatsgevonden die zónder de Rabo Innovatielening (waarschijnlijk) niet zou zijn verstrekt. Dat blijkt uit twee effecten: een direct en indirect effect.

Om te beginnen het directe effect. Tenminste 10% van de respondenten geeft aan dat zij géén alternatieve financiering zouden hebben gevonden (zie figuur 4). Deze groep geeft ook aan daar zicht op te hebben, aangezien zij anders de optie ‘geen zicht op’ of ‘weet ik niet’ hadden aangekruist. In die laatste groep zouden bovendien nog meer startups kunnen zitten voor wie dat geldt, maar zij geven aan dat niet te kunnen inschatten.

60% geeft aan dat zij zonder Rabo Innovatielening wél een ander financieringsoptie hadden en geven daarbij verschillende opties. 75% van deze groep geeft aan dat zij equity financiering van een Nederlandse partij hadden kunnen krijgen. 42% geeft aan dat zij een andere lening hadden kunnen krijgen. En tot slot geeft 35% aan dat zij equity financiering uit het buitenland hadden kunnen krijgen. Hierbij waren uiteraard meerdere antwoorden mogelijk. In het Venn diagram in de onderstaande figuur is weergegeven hoe deze financieringsopties overlappen voor deze respondenten. Daarbij valt op dat géén respondent aangeeft dat equity financiering uit het buitenland de enige alternatieve optie was.

Daarnaast is er ook een indirect effect van de Rabo Innovatielening. We hebben de startups gevraagd of zij dóór de Rabo Innovatielening aanvullende financiering van andere partijen hebben gekregen. Daarbij doelen we nadrukkelijk op financiering die naar alle waarschijnlijkheid niet zou zijn verstrekt als zij de Rabo Innovatielening niet zouden hebben ontvangen. 54% van de respondenten geeft aan dat dit voor hen het geval was.

DENS ontwikkelt innovatieve batterijoplossingen die bijdragen aan de energietransitie en het oplossen van netcongestie. Met ondersteuning van Rabobank kon DENS investeren in de verdere ontwikkeling en opschaling van haar technologie. De Rabo Innovatielening hielp het bedrijf te commercialiseren, productiecapaciteit uit te breiden en door te groeien tot een succesvolle scale-up die een belangrijke rol speelt in duurzame energievoorziening.

Innovatie vraagt om meer dan een goed idee. Het vraagt om de ruimte om te ontwikkelen, te testen, te valideren en op te schalen. Juist in een vroege fase is financiering vaak essentieel. Daarom heeft Rabobank de Rabo Innovatielening ontwikkeld: een financieringsoplossing speciaal voor innovatieve startups die werken aan vernieuwende technologieën, producten en diensten met potentieel maatschappelijke impact. De lening is bedoeld voor startups die zich nog in een vroege ontwikkelfase bevinden en helpt om belangrijke stappen te zetten richting marktintroductie en verdere groei. Zelf founder en benieuwd of de Rabo Innovatielening wat voor jouw startup kan betekenen? Meer informatie over de Rabo Innovatielening vind je hier. Daar kun je direct jouw aanvraag starten door de brochure aan te vragen.

Bedrijven die een Rabo Innovatielening ontvangen werken aan een innovatief product of service. In de vroege fase maken zij daarvoor doorgaans veel kosten voor research & development (R&D). De Rabo Innovatielening wordt door 70% van de respondenten dan ook daarvoor ingezet, zoals is weergegeven in figuur 6. Iets minder dan de helft (45%) geeft aan dat de lening als functie heeft (gehad) om de tijd tot de volgende equity investering te verlengen.

In figuur 6 is de antwoordoptie internationalisering het minst aangevinkt, vermoedelijk omdat dit relevanter is voor bedrijven in een latere groeifase. Dat blijkt inderdaad uit de uitsplitsing in figuur 7. Daarin laten we zien hoe de inzet van de lening verschilt tussen de groeifase waarin startups zich bevinden. Daarin maken we gebruik van het StartupFramework van Gritd, waarin 4 stages en 12 milestones worden gedefinieerd. Gritd is een organisatie die zich inzet om de slagingskans van startups te vergroten.

We hebben aan de startups gevraagd welke milestone ze hadden behaald toen ze de lening ontvingen, en welke zij sindsdien hebben behaald. Onderstaande figuur is gebaseerd op de milestone die zij hadden behaald bij het ontvangen van de Rabo Innovatielening.

Uit figuur 7 blijkt dat startups vanaf milestone 4 (product-market fit) financiële middelen minder vaak inzetten voor R&D en vaker voor personeelsgroei, sales en internationalisering.

Naast financiële ondersteuning kan Rabobank ook andere ondersteuning bieden, bijvoorbeeld via het netwerk van de bank. In figuur 8 is zichtbaar gemaakt in hoeverre de respondenten niet-financiële ondersteuning hebben ontvangen. Een kleine meerderheid (55%) geeft aan dat hier sprake van was. Het vaakst was dit in de vorm van ondersteuning vanuit het netwerk (34%). In mindere mate was dit het geval voor kennis en sector inzichten (20%) en strategisch bedrijfsadvies (8%).

Op basis van het hierboven aangehaalde StartupFramework van Gritd kunnen we laten zien welke groei startups doormaken terwijl zij een Rabo Innovatielening hebben (zie figuur 9). Op het moment dat de lening is toegewezen hebben de startups, gemiddeld genomen, net milestone 2 behaald (product-solution fit). Op dit moment hebben zij gemiddeld milestone 5 bereikt (repeatable sales). Als we dit samenpakken met de gemiddelde looptijd van de respondenten (2 jaar en 8 maanden), dan kunnen we stellen dat de startups per jaar ongeveer 1 milestone behalen. Ook doet de Rabo Innovatielening wat wordt beoogd: startups ondersteunen om van de vroege fase naar commercialisatie te gaan.

Groei kan ook worden afgelezen uit de omzet en het personeelsaantal. Van de groep die nog geen omzet had bij ontvangst van de lening (60%) kunnen we geen jaarlijks groeipercentage uitrekenen. Wél weten we dat de meerderheid van die groep nu omzet heeft (33%-punt van de 60%-punt). Van de groep die al omzet had bij ontvangst van de lening kunnen we wel de jaarlijkse omzetgroei berekenen. De mediaan van de jaarlijkse omzetgroei van een startup bedraagt 86%. We kiezen de mediaan, omdat enkele uitschieters in een relatief kleine groep het gemiddelde enorm omhoog halen. De mediane groei is hoger dan de gemiddelde omzetgroei van startups en scale-ups uit een analyse door het CBS, ministerie van Economische Zaken en Klimaat en RVO: die bedraagt ongeveer 50% (zie figuur 4.1.3 in dat rapport). Startups met een Rabo Innovatielening hebben dus een relatief hoge omzetgroei.

De gemiddelde FTE groei onder de respondenten bedraagt 160%: van 3,2 FTE naar 8,5 FTE. Dit wordt gerealiseerd over gemiddeld 2 jaar en 8 maanden. Daarbij zijn er ook grote uitschieters: de grootste startup die een lening kreeg – als we afgaan op het aantal FTE – had bij financiering 15 FTE. Vandaag de dag is onder de respondenten 126 FTE het hoogste personeelsaantal.

58% is tevreden met de gerealiseerde groei sinds het ontvangen van de Rabo Innovatielening, tegenover 21% die daarover ontevreden is. De rest is neutraal. De ontevredenheid kan komen doordat er vrijwel geen groei heeft plaatsgevonden, maar ook door het gevoel dat er méér in had gezeten. Ook een startup die hoge groei doormaakt kan vanwege interne of externe factoren ervaren dat er toch nog ergens een belemmering zat. Een gebrek aan (meer) financiering is één van die mogelijke factoren. Dat hebben we onderzocht.

63% van de respondenten geeft aan dat zij bij een hogere lening harder hadden kunnen groeien. De Rabo Innovatielening is een geldlening tussen € 25.000 en € 200.000. Een groot deel daarvan geeft aan dat hun gewenste lening 1-3x zo hoog zou zijn. Daarbij zijn er ook uitschieters: drie respondenten geven aan dat hun gewenste lening maar liefst 10-11x zo hoog zou zijn (zie figuur 11).

We hebben de startups ook gevraagd naar hun omzetdoel over 3 jaar. Aan de hand daarvan hebben we het jaarlijkse groeipercentage berekend om daarop uit te komen. Dat ligt een stuk hoger dan wat deze groep over de afgelopen jaren heeft laten zien. Waar de gerealiseerde mediane omzetgroei 86% procent bedroeg (zie figuur 10), ligt de mediaan van de omzetgroei-doelen voor de komende drie jaar op 169% per jaar. Een inzicht met dezelfde strekking omschrijft Gritd in 2022 in hun Startup Development Report. Zij stellen: “Startups fail to achieve their high ambitions. Expectations of 250% revenue growth per year are 7 times higher than usually achieved.” In sommige gevallen kan financiering daarvoor een belemmering zijn, maar niet in alle gevallen. De juiste focus op het juiste moment is in veel gevallen net zo belangrijk. En daarnaast zijn er tal van andere interne en externe factoren die invloed hebben op het succes van een startup, zoals omschreven door RaboResearch. Het gaat dan om bedrijfskenmerken (bijvoorbeeld de mate van uniekheid en aanwezigheid van intellectueel kapitaal), eigenschappen van de uitvinder en het team waarmee die zich heeft omringd, en kenmerken van het startup ecosysteem (bijvoorbeeld wet- en regelgeving, cultuur en infrastructuur).

Tot slot hebben we ook enkele stellingen voorgelegd over de Rabo Innovatielening en het proces. Daaruit volgt:

In 2017 is de Rabo Innovatielening voor het eerst verstrekt. Sindsdien hebben honderden startups een lening ontvangen. Op basis van de resultaten van een enquête die is ingevuld door ruim 100 startups kunnen we het volgende stellen:

1. Alle startups met een Rabo Innovatielening hebben de ambitie om actief bij te dragen aan maatschappelijke transities en thema’s;
2. De Rabo Innovatielening heeft gezorgd voor extra financiering van startups in Nederland. Zowel direct (zonder de lening zou de startup geen financiering hebben gevonden) als indirect (door de lening heeft de startup ook aanvullende financiering ontvangen);
3. De Rabo Innovatielening doet wat wordt beoogd. De lening wordt voornamelijk ingezet in de vroege fase voor R&D, en met de lening worden startups gemiddeld genomen ondersteund van de vroege fase (‘product-solution fit’) naar commercialisatie (‘repeatable sales’). Startups met een Rabo Innovatielening realiseren aanzienlijke omzet- en FTE groei. De mediane omzetgroei is 86% per jaar.

Werk jij aan een schaalbare innovatie op het gebied van bijvoorbeeld duurzaamheid, digitalisering, gezondheid of voedselvoorziening? Dan is dit het moment om te onderzoeken welke mogelijkheden er voor jouw startup zijn. Ontdek of de Rabo Innovatielening aansluit bij jouw ambities en zet vandaag de eerste stap naar de volgende fase van jouw onderneming. Meer informatie over de Rabo Innovatielening vind je hier. Daar kun je direct jouw aanvraag starten door de brochure aan te vragen.

Dit is een publicatie van het Rabobank Startup & Scale-up Team. Startups en Scale-ups zijn door hun innovatiekracht vernieuwers van de economie, dragen in een belangrijke mate bij aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen en zijn een belangrijke motor voor de groei van de economie en werkgelegenheid in Nederland. De doelgroep vertegenwoordigt dan ook grote strategische waarde voor Rabobank.

Het Startup & Scale-up Team ondersteunt founders die geloven in deze zelfde missie duurzaam te groeien door het openstellen van (internationaal) netwerk, kennis en financiering. In een vroege fase met bijvoorbeeld de Rabobank Innovatielening, maar ook in een latere fase met non-dilutive financieringsopties ter ondersteuning van opschaling. Meer informatie op www.rabobank.nl/startup-scaleup.