Analyse: voortijdig aftreden Lagarde kan stabiliteit ECB voor langere tijd vergroten

Politieke druk op centrale banken is van alle tijden, maar het mantra dat centrale banken onafhankelijk moeten zijn omdat ze dan beter de lange termijn in de gaten kunnen houden en inflatie kunnen bedwingen, begint steeds meer sleets te raken, getuige de situatie in de VS en Japan.

Dat de ECB probeert om het solide alternatief te zijn, is een sterk signaal dat het vertrouwen van beleggers in de muntunie en de Europese kapitaalmarkt kan versterken.

Het beïnvloeden van het centralebankbeleid gold lange tijd als iets dat in sommige opkomende landen gebeurde, onder meer bij de laatste herverkiezing van Erdogan in Turkije. Het mogelijke electorale voordeel was de pijn op langere termijn niet waard. Een zwakke munt en moeite om de lopende rekening te financieren, hebben ervoor gezorgd dat steeds meer landen de centrale bank op afstand van de politiek hebben geplaatst.

Maar met de opkomst van het populisme komt daar verandering in. In de VS heeft het Witte Huis er alles aan gedaan om de Federal Reserve onder zijn controle te brengen, al is Trump daar niet echt in geslaagd met het benoemen van Kevin Warsh als voorzitter van een Fed, die er nog grotendeels zit.

In Japan vertelt premier Takaichi intussen dat de Bank of Japan de rente niet mag verhogen. Dat houdt de yen ongekend zwak: in de afgelopen vier jaar is de yen met meer dan 30% gedaald ten opzichte van de euro.

Het geeft aan dat populisten instituties onder druk kunnen zetten en een zwakke valuta verwelkomen. De ECB wil voorkomen dat ze in eenzelfde situatie belandt, bijvoorbeeld doordat ze wordt meegezogen in de Franse verkiezingsstrijd. De Fransen kiezen in het voorjaar van 2027 een nieuwe president.

Weliswaar zijn de plannen voor een Frexit afgeschreven, maar de koers van de nieuwe kandidaten is nog wel met twijfels omgeven. Zo heeft Jordan Bardella, de politicus die Marine Le Pen mogelijk vervangt als kandidaat, gezegd dat de ECB maar Franse staatsleningen moet kopen om de rente omlaag te brengen. Een dergelijk beleid zou niet alleen de inflatie kunnen opdrijven, maar ook grote vraagtekens zetten bij de onafhankelijkheid van de ECB.

Op dit moment is het monetair beleid in de eurozone onomstreden. De inflatie is stabiel, de werkloosheid is laag, de economie trekt aan. Voorlopig is er dus geen noodzaak om de rente, die op een vrij neutraal niveau van 2% staat, aan te passen.

Die relatieve rust kan de ECB gebruiken om een mandaat te krijgen voor een langere termijn. Volgend jaar lopen drie belangrijke benoemingen af: naast die van de president (Lagarde) die voor hoofdeconoom (Philip Lane) en het hoofd Toezicht op de financiële sector (de Duitse Isabel Schnabel). Door die benoemingen nu naar voren te halen, kan er een akkoord komen zonder dat het direct de verdenking op zich laadt van beïnvloeding van het rentebeleid.

Nu is het monetair beleid niet de verdienste die Lagarde wil achterlaten. Daarvoor is ze niet benoemd: ze is geen econoom, maar iemand die politieke veranderingen kan bewerkstelligen.

Vanuit de zes grootste economieën van de eurozone liggen er nu plannen om de kapitaalmarktunie te versterken. De ECB heeft ook een voorstel voor de Spaar- en Beleggingsrichtlijn. Als het lukt om dit in juni geaccordeerd te krijgen, is dat een geweldig moment voor Lagarde om een andere functie te accepteren.

Voor beleggers is het vooral belangrijk dat het Europa serieus is om een stabiele muntunie te zijn die een alternatief is voor dollar en yuan.

Goed om te weten. Aan beleggen zijn risico’s verbonden. De waarde van je belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Je kunt (een deel van) je inleg verliezen.