Aandelenbeurzen staan aan de vooravond van mega‑IPO’s: dit betekent het voor beleggers

Sommige succesvolle technologiebedrijven blijven tegenwoordig lang privé. Als ze uiteindelijk naar de beurs gaan, zijn ze vaak zó groot dat ze direct een stevige weging kunnen krijgen in marktgewogen aandelenindices. Neem ruimtevaartbedrijf SpaceX: bij een beursgang van 1.750 miljard dollar zou het direct tot de grootste beursgenoteerde bedrijven ter wereld behoren.

Dat plaatst indexaanbieders voor een dilemma: nemen ze zo’n bedrijf snel op om representatief te blijven (waarmee ze automatisch veel kapitaal in beweging zetten), of houden ze vast aan regels die beleggers moeten beschermen tegen tijdelijk vertekende koersvorming?

Traditioneel waren toelatingsregels relatief streng. Voor de S&P 500 gold bijvoorbeeld dat een bedrijf minimaal twaalf maanden beursgenoteerd moest zijn en dat minimaal 10% van de aandelen vrij verhandelbaar was (dit wordt wel ‘free float’ genoemd). De Nasdaq 100 hanteerde een wachttijd van drie maanden na de beursgang en ook een eis van 10% vrije verhandelbaarheid.

Het idee hierachter was dat een aandeel eerst de kans moet krijgen om een stabielere marktprijs te ontwikkelen voordat passieve beleggers “verplicht” moeten instappen.

De opkomst van extreem grote IPO’s zet die regels onder druk. Nasdaq heeft een ‘Fast Entry’-regeling geïntroduceerd, waarmee zeer grote nieuw genoteerde bedrijven al binnen vijftien handelsdagen kunnen worden toegevoegd aan de Nasdaq 100. De minimale free float-eis wordt losgelaten, omdat mega IPO’s daar waarschijnlijk niet a an voldoen. Ook S&P Dow Jones onderzoekt aanpassingen, zoals een kortere wachttijd na een IPO.

Overigens wordt er wel een rem gezet op het indexgewicht van zulke mega IPO’s waarbij maar een beperkt deel van de aandelen vrij verhandelbaar is, zodat ze niet meteen een onevenredig grote invloed krijgen in brede aandelenindices.

Toch kunnen de gevolgen voor passieve beleggers groot zijn. Zodra een aandeel aan een index wordt toegevoegd, moeten indexfondsen het kopen, ongeacht prijs of waardering. Bij mega IPO’s kan dat in korte tijd tientallen miljarden aan verplichte aankopen betekenen, wat de koers tijdelijk kan opdrijven.

Onderzoek laat zien dat dit mechanisme vaak in het voordeel werkt van actieve partijen. Hedgefondsen en andere institutionele beleggers anticiperen op indexopname en kopen vroeg in. Rond de opname verkopen zij, terwijl indexfondsen als verplichte kopers optreden. Daardoor ontstaat geregeld een koerspiek bij of vlak vóór indexopname, gevolgd door zwakkere prestaties nadat de verplichte aankopen zijn verwerkt. Dit werkt niet het voordeel van indexfondsen en ETF’s.

Dat roept de vraag op of direct instappen na een IPO verstandig is. Aan de ene kant bieden bedrijven als SpaceX, OpenAI en Anthropic de mogelijkheid om in te spelen op structurele groeitrends zoals kunstmatige intelligentie (AI) en ruimtevaart. Aan de andere kant gaan bedrijven vaak naar de beurs wanneer insiders de waarderingen gunstig vinden, is er weinig publieke historie beschikbaar en kunnen vroege investeerders na een lock upperiode de kans grijpen om hun belang te verkopen.

Historisch gezien laten veel IPO’s in de eerste jaren na beursgang een tegenvallend gemiddeld rendement zien. Al helemaal als je het moment neemt waarop indexfondsen het aandeel opnemen. Ter illustratie: een ETF die IPO’s koopt direct na beursgang en na drie jaar weer verkoopt, presteert over de afgelopen twaalf jaar meer dan 200% slechter dan de S&P 500. Er is ook een internationale versie van de ETF, waarbij het rendementsverschil meer dan 100% is.

Deze indexmechanismen bieden kansen aan actieve managers. Zij kunnen in principe meedoen aan IPO’s, maar in de praktijk wachten ze vaak af en laten ze koersen na zo’n IPO eerst normaliseren.

Bij de aankomende beursgangen is AI het centrale thema. Dit blijft onverminderd belangrijk voor de actieve managers in bijvoorbeeld het 1895 Themafonds , onderdeel van onze actief beheerde portefeuilles. Die managers beleggen liever in AI via gevestigde Big Technamen. Het voordeel van deze bedrijven is dat ze een bewezen businessmodel hebben, al resultaten genereren en dat AI weliswaar een belangrijke, maar niet de enige activiteit is.

Goed om je te realiseren is dat de techreuzen al belangen hebben in de bedrijven die binnenkort naar de beurs gaan. Zo behoren Amazon en Alphabet tot de grootste investeerders in Anthropic en is Microsoft voor zo’n 27% eigenaar van OpenAI.

Goed om te weten. Aan beleggen zijn risico’s verbonden. De waarde van je belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Je kunt (een deel van) je inleg verliezen.