‘Goud is altijd een veilige haven’: klopt die claim?

Als de beurs wankelt, kijken veel beleggers naar goud. Het edelmetaal staat bekend als een belegging die bescherming kan bieden wanneer andere beleggingen onder druk staan. Maar werkt goud in de praktijk echt zo, of biedt het minder zekerheid dan vaak wordt gedacht?

In onrustige tijden zoeken beleggers vaak naar iets dat zijn waarde behoudt. Goud heeft die reputatie al heel lang. Het is schaars, wereldwijd verhandelbaar en niet rechtstreeks gekoppeld aan de resultaten van één bedrijf of land.

Dat maakt goud anders dan aandelen en obligaties. Maar anders betekent niet automatisch veiliger. De prijs wordt bepaald door vraag en aanbod en kan ook dalen. Bovendien levert goud zelf geen inkomen op. Je verdient alleen rendement als de goudprijs stijgt.

Juist in onrustige tijden leeft het idee dat goud bescherming biedt. Dat beeld is niet uit de lucht gegrepen: goud steeg tijdens verschillende bekende beurscrises. Toch is dat geen vaste regel. Hoe goud reageert, hangt onder meer af van het soort crisis, de rente, de inflatie en de vraag naar dollars of direct beschikbaar geld. Laten we eens kijken naar wat er in verschillende stressperiodes werkelijk gebeurde.

Om te beoordelen hoe betrouwbaar goud is als veilige haven, kijken we eerst naar zeven grote periodes van onrust op de beurs sinds 1970. De tabel laat zien hoe goud, wereldwijde aandelen (de MSCI World-index) en Europese obligaties tijdens die periodes presteerden.

Eén uitkomst springt direct in het oog: in alle geselecteerde stressperiodes deed goud het beter dan wereldwijde aandelen. Vaak steeg de goudprijs terwijl aandelen daalden. Dat gebeurde bijvoorbeeld tijdens de oliecrisis, de dotcomcrisis, de financiële crisis, de eurocrisis en de inflatie- en renteschok van 2022.

Goud steeg niet tijdens elke stressperiode. Toch hield het in alle geselecteerde crises beter stand dan aandelen. In die zin werkte goud telkens als schokdemper: soms door in waarde te stijgen en soms door minder sterk te dalen.

Dat betekent niet dat goud bij iedere daling van de beurs automatisch bescherming biedt. Kijken we naar alle afzonderlijke maanden sinds 1970 waarin de wereldaandelenindex daalde, dan steeg goud in ongeveer 52% van die maanden. In de slechtste 10% van de aandelenmaanden was het beeld gunstiger: goud steeg in ongeveer 57% van de gevallen en leverde gemiddeld 0,8% op. De aandelenindex verloor in die maanden gemiddeld 7,6%.

Goud bood historisch dus vooral bij grotere schokken waardevol tegenwicht, maar de bescherming was van maand tot maand niet gegarandeerd.

Wie vooral naar de afgelopen twintig jaar kijkt, ziet een sterk resultaat. Tot en met juli 2026 leverde goud in euro’s gemiddeld ongeveer 10,3% per jaar op. Dat was iets meer dan de 9,8% van aandelen. Kijken we verder terug, dan verandert het beeld. Sinds 1970 leverde de aandelenindex gemiddeld ongeveer 10,7% per jaar op, tegenover 9,4% voor goud.

Zo lees je de grafiek. Beide beleggingen beginnen met een waarde van 100. De grafiek laat zien hoe goud en wereldwijde aandelen zich door de tijd hebben ontwikkeld.

Nog langere reeksen geven extra perspectief. Het UBS Global Investment Returns Yearbook 2026 laat zien dat goud tussen 1900 en 2025 na correctie voor inflatie gemiddeld 1,3% per jaar opleverde. Wereldwijde aandelen leverden over diezelfde 126 jaar na inflatie gemiddeld 5,3% per jaar op en waren daarmee de best presterende liquide beleggingscategorie. De gekozen startdatum maakt dus veel uit.

De goudprijs beweegt in lange golven. Na de sterke stijging aan het einde van de jaren zeventig volgde een lange periode waarin goud per saldo achterbleef. Gemeten vanaf januari 1980 stond de goudprijs in euro’s twintig jaar later ongeveer 27% lager. Dat is een uitzonderlijk ongunstig startpunt en geen doorsnee-uitkomst, maar het laat wel zien dat ook bij goud het instapmoment lang kan doorwerken.

Ook recenter waren er lange magere periodes. Tussen september 2012 en augustus 2019 leverde goud per saldo vrijwel niets op, terwijl aandelen ongeveer 127% stegen. Wie goud rond de top van 2012 kocht, moest bijna zeven jaar wachten voordat die top op maandbasis opnieuw werd bereikt.

Dat verschil is goed te verklaren. Een aandeel kan profiteren van winstgroei en dividend. Goud levert geen winst, rente of dividend op. Het rendement hangt volledig af van de prijs die een volgende koper ervoor wil betalen. Een sterke recente periode is daarom geen bewijs dat goud over iedere lange periode bescherming biedt.

De historische cijfers geven geen eenvoudig antwoord. Goud hield tijdens de geselecteerde crises vaak beter stand dan aandelen, maar bood van maand tot maand lang niet altijd bescherming. Bovendien levert goud geen inkomen op en kan het jarenlang achterblijven. Of goud tegenwicht biedt, hangt daardoor sterk af van de periode waarin je belegt en het moment waarop je instapt.

‘Goud is altijd een veilige haven.’

Die claim gaat te ver. Goud bood tijdens meerdere grote crises bescherming en gedroeg zich over de hele periode vaak anders dan aandelen. Dat kan nuttig zijn voor de spreiding van een portefeuille. Tegelijk steeg goud slechts in iets meer dan de helft van de maanden waarin aandelen daalden. Ook kende het forse verliezen en periodes waarin het jarenlang achterbleef. Goud is daarom geen vanzelfsprekende vervanging voor een breed gespreide aandelenportefeuille, maar hooguit een mogelijke aanvulling.

Zie goud liever als een schokdemper dan als een verzekering: het kan sommige klappen verzachten, maar biedt geen garantie tegen verlies.

In dit artikel lees je meer over:

Goed om te weten. Aan beleggen zijn risico’s verbonden. De waarde van je belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Je kunt (een deel van) je inleg verliezen.