Supermarkten

Supermarkten, warenhuizen en dergelijke winkels met een algemeen assortiment voedings- en genotmiddelen vallen binnen de sector food. Zij hebben in de voedselketen een dominant omzetaandeel van ruim 51% in eten en drinken.

Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends. We bespreken de ontwikkelingen op het gebied van:

Groei in online verwacht

De prognose voor de langere termijn blijft neutraal. Concurrentie komt vooral vanuit online aanbieders. Het huidige marktaandeel van online food is nu nog klein, met 2,7% van de totale supermarktomzet in het eerste kwartaal van 2017.

Onze verwachting is dat dit de komende jaren sterk zal stijgen. De grootste formules (Albert Heijn en Jumbo) zetten massaal in op goed functionerende sites en thuisbezorging met duidelijke bezorgmomenten (timeslots). Daarnaast groeit online aanbieder Picnic hard. De ondernemers in de keten verwachten ook groei in online, maar de meningen over de mate van groei lopen uiteen.

De fysieke winkel krijgt met de opkomst van online een andere invulling. Er komt een grotere nadruk op (vers)beleving en foodservice.

Massamarkt
De markt van supermarkten blijft een massamarkt waarbij schaalgrootte, efficiency en marketingkracht allesbepalende drivers zijn voor succes en continuïteit. De franchisenemer is van belang voor een goede organisatie van de winkel en efficiënte operatie. Daarbij spelen succesvolle ondernemers in op de potentie van de locatie en de doelgroep die ze daar kunnen aantrekken (ken je klant).

Economie

De groei van de bevolking in combinatie met een groeiende economie bepaalt de groei van de vraag naar voeding. Zowel bevolkingsgroei als bbp-groei vlakken af in Nederland. Het totale marktvolume zal de komende jaren dus maar beperkt stijgen. 

Hoewel de totale vraag naar voeding maar beperkt groeit, hebben supermarkten de laatste jaren het tij mee met jaar-op-jaar groei ten koste van onder meer versspeciaalzaken en foodservice. De omzet van de Nederlandse supermarkten bedroeg in 2016 34,5 miljard euro. Dit is een stijging van 2,5% ten opzichte van 2015.

De online omzet in het supermarktkanaal is in het derde kwartaal van 2016 gegroeid naar 2,2%. In dezelfde periode in 2015 was dat nog 1,2%.

Aanbod supermarkten

Het aanbod van supermarkten, to-gowinkels en foodservice neemt structureel toe, in combinatie met toenemende schaalgrootte en ketenvorming. Beperkte vraagstijging met toenemend aanbod levert het beeld op van een sterk verzadigde markt.

Figuur 1:  Ontwikkeling winkelaantallen 2012-2016

Formule 2012 2013 2014 2015 2016
Albert Heijn 805 833 843 851 848
Jumbo 310 390 498 583 583
Aldi 503 505 504 504 507
Lidl 360 375 390 403 409
Coop 260 260 262 277 257
Plus 257 255 255 263 262
Spar 278 242 233 237 239
Emté 125 129 127 130 132
Dirk 53 51 105 105 111
Attent 101 97 98 88 81

Bron: Distrifood

Distrifood heeft onlangs de tien grootste formules en hun strategische uitdagingen in beeld gebracht. De foodchain wordt aan de kant van de inkoop gedomineerd door vijf grote inkooporganisaties (met tussen haakjes het marktaandeel):

  • Albert Heijn (35,2%)
  • Jumbo (18,4%)
  • Lidl (10,3%)
  • Aldi (7%)
  • Superunie (29,1%)

Superunie is een inkooporganisatie van de overige formules. De grootste hierbinnen is Plus met 6% marktaandeel.

Duurzaamheid

Duurzaamheid wordt voor de consument steeds belangrijker bij haar keuze om bepaalde voedingsmiddelen wel of niet te consumeren. De consument wil haar eten kunnen vertrouwen, dus eist transparantie op het gebied van milieu, dierenwelzijn, gezondheid en voedselverspilling.

Milieu
Welke impact heeft de productie gehad op de directe omgeving, CO2-uitstoot en de natuur?

Dierenwelzijn
Hoe is het beest gefokt, gevoerd, vervoerd en geslacht? 'Veiligheid' van het vlees, onder meer gebruik van antibiotica is belangrijk.

Gezondheid
Toenemende bewustwording van de impact van voeding op de gezondheid. Welke bestanddelen zitten er in het voedsel?

Lees meer in de thema-update gezonde voeding

Voedselverspilling
Consumenten, maar ook de voedselindustrie en horeca gooien nog steeds te veel voedsel weg. Hoe dit te reduceren? Dit kan onder meer door van 'afval' inkomsten te maken.

Innovatie

Het moment van aankoop valt steeds vaker samen met het moment van consumptie. Kleine verpakkingen, kant-en-klaarmaaltijden en take-awayproducten winnen marktaandeel. Ervaringen en reviews worden gedeeld via social media.

Bepalend wordt:

  • communicatie met de klant via de juiste devices (omnichannel dienstverlening)
  • het optimaliseren van de distributie (thuisbezorgen)
  • het gebruiken en analyseren van de juiste data (ken je klant)

Innovatie vindt ook plaats in de verpakking van voedsel, om zo producten langer houdbaar en gemakkelijker vervoerbaar te maken, en voedselverspilling tegen te gaan. Maar ook om de communicatie met de klant aan te gaan over het merk, het bijbehorende verhaal en ingrediënten.

Lees ook de thema-update foodretail & foodservice

Lees ook de thema-update verpakkingen

Maatschappij

We gaan niet meer eten, maar wel anders. Onder meer de vergrijzing van de bevolking leidt tot minder inname van calorieën, terwijl jongere generaties juist meer buiten de deur gaan eten. Door het gewijzigde gedrag bij de consument ontstaan er interessante nichemarkten.

Ontwikkelingen consumentengedrag

  • De consument zoekt meer gemak. Onder andere meer out-of-home (groei horeca, foodservice en to-go) en meer convenience (kant-en-klaar, voorgesneden, thuisbezorgen).
  • De consument hecht waarde aan lokaal geproduceerde producten waar de herkomst helder van is en die een sterk verhaal hebben.
  • De vraag naar biologische producten groeit sterk door de associatie van de consument met gezond en duurzaam.

Online foodretail komt in een versnelling met de groei van bestelplatforms, bezorgservices en pick-up points.

Wet- en regelgeving

Controles op voedselveiligheid worden uitgevoerd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.

Lees meer op Nvwa.nl

Verder dient de branche rekening te houden met een aantal zaken.

  • Een bedrijf dat levensmiddelen verwerkt of verkoopt moet werken volgens een HACCP-plan (voedselveiligheidsplan).
  • Voor levering aan supermarkten dienen producten IFS- en BRC-gecertificeerd te zijn.
  • Gemeenten stellen milieueisen met betrekking tot koeling, bouw, opslag en transport.
  • Biologische producten dienen SKAL-gecertificeerd te zijn.
  • De Winkeltijdenwet kan per gemeente verschillen.
  • Voor franchise geldt de Nederlandse Franchisecode.

Aanbod Rabobank

Rabobank als maatschappelijk partner
Banking for Food is een van onze strategische pijlers. Binnen deze strategie ontwikkelt de Rabobank diverse proposities voor ondernemers actief in de foodchain.

Lees waarom Banking for Food bij de Rabobank hoort

Laatste update: januari 2018

Gerelateerde branches

Groothandels in AGF

Groothandels in voedingsmiddelen

Versspeciaalzaken

Contact

Rabobank