Twee medewerkers sorteren producten in supermarkt

Supermarkten

Verder op deze pagina:

    Supermarkten vallen binnen de sector food. Zij hebben in de voedselketen een dominant omzetaandeel van ruim 51% in eten en drinken. Grofweg 65 tot 70% van wat we eten komt via de supermarkt op ons bord. Voor deze branche deelt de Rabobank recente cijfers en trends.

    Groei in online verwacht

    De prognose voor de langere termijn blijft neutraal. Op de langere termijn neigt de omzetgroei voor supermarkten naar circa 2 tot 2,5%. Concurrentie komt vooral vanuit hard discount en online. Online vertegenwoordigt momenteel ruwweg 4% van de supermarktomzet, maar groeit met tientallen procenten per jaar. De Rabobank verwacht dat het marktaandeel van online in Nederland zal doorgroeien naar tussen de 15 en 20% in 2030. Deze online business zal niet gelijkmatig verdeeld zijn over de huidige supermarktformules. Op termijn zal dit nieuwe logistieke kanaal waarschijnlijk uitdraaien op een afname van het totale oppervlakte van fysieke supermarkten. Niet zozeer via de kaasschaaf-methode. Logischer is het dat winkels met zwakke formules of op ongunstige locaties zullen worden afgestoten.

    Fysieke winkels krijgen met de opkomst van online een andere invulling. Er komt een grotere nadruk op (vers-)beleving en foodservice (horeca).

    Massamarkt

    De markt van supermarkten blijft een massamarkt waarbij schaalgrootte, efficiency en marketingkracht allesbepalende drivers zijn voor succes en continuïteit. De franchisenemer is van belang voor een goede organisatie van de winkel en efficiënte operatie. Klassieke supermarkten zien hun traditionele verdienmodel wel onder druk staan. Ze krijgen steeds meer concurrentie van andere formats, waaronder gemakswinkels en e-commerce. Supermarkten zullen hun winkels moeten onderscheidend zijn op het gebied van locatie en doelgroep. Dit vraagt om meer creativiteit, ondernemerschap, veranderend vestigingsbeleid, ander personeel en nieuwe, meer flexibele vormen van distributie.

    Economie

    De groei van de bevolking in combinatie met een groeiende economie bepaalt de groei van de vraag naar voeding. Zowel bevolkingsgroei als bbp-groei vlakken af in Nederland. Het totale marktvolume zal de komende jaren dus maar beperkt stijgen. 

    Hoewel de totale vraag naar voeding maar beperkt groeit, hebben supermarkten de laatste jaren het tij mee met jaar-op-jaar groei ten koste van onder meer versspeciaalzaken en foodservice. De omzet van de Nederlandse supermarkten bedroeg in 2018 ruim 38,7 miljard euro. Dit is een stijging van 3,5% ten opzichte van 2017 (Bron: EFMI, IRI) Voor 2019 verwachten wij een kleine 3% omzetgroei, onder andere door de ingevoerde btw-verhoging.

    De online boodschappen omzet steeg in 2018 met ruim 29% De online supermarktomzet was bijna € 1,4 miljard in 2018 (bron FSIN).

    Zie voor de meest actuele marktontwikkelingen altijd de Rabo Food Update die elk kwartaal wordt gepubliceerd op www.rabobank.nl/food.

    Aanbod Supermarkten

    Het aanbod van het aantal verkooppunten van food zoals supermarkten, to-gowinkels en foodservice neemt structureel toe, in combinatie met toenemende schaalgrootte en ketenvorming. Beperkte vraagstijging met toenemend aanbod levert het beeld op van een sterk verzadigde en concurrerende markt.

    Figuur 1:  winkelaantallen en marktaandeel

    Formule20172018Marktaandeel 2018
    Albert Heijn95397134,7%
    Jumbo58462619,1%
    Aldi4935016,8%
    Lidl41542510,9%
    Coop2572943,2%
    Plus2612636,4%
    Spar234370*1,3%
    Emté132overgenomenCoop/Jumbo
    Dirk/Deka2002025,4%
    Attent8178n.b.

    Bron: Distrifood

    *De explosieve groei bij Spar komt door het openen van Spar Express-winkels in tankstations. Deze zijn in de cijfers van 2017 niet meegenomen, dat geeft dus vertekend beeld. Niet meegenomen in de cijfers van Spar zijn de Attentwinkels (78).

    De foodchain wordt aan de kant van de inkoop gedomineerd door vijf grote inkooporganisaties (met tussen haakjes het marktaandeel):

    • Albert Heijn (34,7%)
    • Jumbo (19,1%)
    • Lidl (10,9%)
    • Aldi (6,8%)
    • Superunie (29,1%)

    Superunie is een inkooporganisatie van de overige formules. De grootste hierbinnen is Plus met 6,4% marktaandeel. (Bron data: Nielsen, Distrifood)

    “Online foodretail komt in een versnelling met de groei van bestelplatforms, bezorgservices en pick-up points.”

    Duurzaamheid

    Duurzaamheid wordt voor de consument steeds belangrijker in haar keuze om bepaalde voedingsmiddelen wel of niet te consumeren. De consument eist daarom meer transparantie in de wijze van produceren. Onderwerpen die voor supermarkten relevant zijn:

    • Milieu: welke impact heeft de productie gehad op de directe omgeving (bijvoorbeeld het gebruik van bestrijdingsmiddelen), het klimaat en de natuur , et cetera? Dit leidt met name tot een groei van keurmerken in het schap.
    • Dierenwelzijn: hoe is het beest gefokt, gevoerd, vervoerd en geslacht? Sterke groei van het 'Beter Leven' keurmerk in het vleesschap.
    • Verpakkingen: er ontstaat steeds meer weerstand van consumenten tegen het (plastic) verpakken van producten, met name in het AGF-schap.
    • ‘Food miles’: steeds meer consumenten zijn erin geïnteresseerd hoeveel kilometer een product afgelegt voordat het thuis op het bord ligt. Door de perceptie dat lokaal geproduceerde producten verser en duurzamer zijn, krijgen deze steeds vaker de voorkeur boven producten die van ver komen.
    • Gezondheid: toenemende bewustwording van de impact van voeding op de gezondheid. Welke bestanddelen zitten er in het voedsel?
    • Voedselverspilling: er wordt veel voedsel weg gegooid in de keten, zowel door de consument als door de industrie, retail en horeca. Hoe dit te reduceren? Dit kan onder meer door de houdbaarheid van voedsel te verlengen en door van reststromen inkomsten te maken.

    Innovatie

    Het moment van aankoop valt steeds vaker samen met het moment van consumptie. Kleine verpakkingen, kant-en-klaarmaaltijden en take-awayproducten winnen marktaandeel. Ervaringen en reviews worden gedeeld via social media.

    Bepalend wordt:

    • communicatie met de klant via de juiste devices (omnichannel dienstverlening)
    • het optimaliseren van de distributie (thuisbezorgen)
    • het gebruiken en analyseren van de juiste data (ken je klant)

    Innovatie vindt ook plaats in de verpakking van voedsel, om zo producten langer houdbaar en gemakkelijker vervoerbaar te maken, en voedselverspilling tegen te gaan. Maar ook om de communicatie met de klant aan te gaan over het merk, het bijbehorende verhaal en ingrediënten.

    Lees ook de thema-update over data en versmelting van foodretail en foodservice Lees ook de thema-update verpakkingen

    Maatschappij

    We gaan niet meer eten, maar wel anders. Onder meer de vergrijzing van de bevolking leidt tot minder inname van calorieën, terwijl jongere generaties juist meer buiten de deur gaan eten. Door het gewijzigde gedrag bij de consument ontstaan er interessante nichemarkten.

    Ontwikkelingen consumentengedrag

    • De consument zoekt meer gemak. Onder andere meer out-of-home (groei horeca, foodservice en to-go) en meer convenience (kant-en-klaar, voorgesneden, thuisbezorgen).
    • De consument hecht waarde aan lokaal geproduceerde producten waar de herkomst helder van is en die een sterk verhaal hebben.
    • De vraag naar biologische producten groeit sterk door de associatie van de consument met gezond en duurzaam.

    Online foodretail komt in een versnelling met de groei van bestelplatforms, bezorgservices en pick-up points.

    Aanbod Rabobank

    Rabobank als maatschappelijk partner

    Banking for Food is een van onze strategische pijlers. Binnen deze strategie ontwikkelt de Rabobank diverse proposities voor ondernemers actief in de foodchain. In diverse regio’s organiseert de Rabobank Food Forward Tracks: we brengen alle spelers in de keten samen voor een duurzame verandering van de regionale voedselketen.

    Laatste update: juli 2019

    Lees waarom Banking for Food bij de Rabobank hoort Lees meer over Rabobank Food Forward