Is meer practivisme de oplossing?

Michel van Schaik

De zorgsector is hard op weg om de ‘magische grens’ van €100 miljard aan jaarlijkse kosten te overstijgen. Voor een modaal gezin betekent het nu al dat circa 25% van het bruto inkomen opgaat aan de zorg (via looninhouding, premiebetaling en eigen risico). Als dit zo blijft zal dit percentage oplopen naar 50% in 2040. Onacceptabel als je het mij vraagt.

Transformatie nodig, maar hoe?

Vandaag meldt de NPCF dat het vertrouwen van burgers in de zorg een dalende trend laat zien. Er zijn meer dan 100.000 vacatures in de zorgsector die moeilijk ingevuld kunnen worden en veel (ook jonge) zorgverleners vertonen (ernstige) verschijnselen van een burn-out. Kortom, je kan spreken van een reeks symptomen die duiden op een (chronisch) ziek zorgsysteem.

Om onze kinderen niet op te zadelen met een enorm probleem is snel en adequaat handelen vereist. Niet door alsmaar meer geld te pompen in de zorg. Geld is niet de beperkende factor. De innovatiekracht en het ondernemerschap moeten worden versterkt om de zorgsector houdbaar te maken voor de toekomst. Een zorgtransformatie is nodig: “Een fundamentele verandering in de visie en werkwijze van een organisatie die onomkeerbaar is. Je creëert een nieuwe orde, laat het oude los en je vormt nieuwe waarden, uitgangspunten, structuren, cultuur en gedrag”, vertelt het boek 'Diagnose transformatie' van Philip J. Idenburg en Monique Philippens.

Meer geld niet de oplossing

De enorme krapte op de arbeidsmarkt is voor de zorgsector misschien wel de blessing in disguise om de transformatie versneld in te zetten. De in achterliggende decennia succesvol gebleken strategie om richting de landelijke politiek alsmaar te lobbyen voor meer geld is niet de oplossing. De ophanden zijnde hoofdlijn akkoorden moeten wat mij betreft voorwaardenscheppend zijn om de transformatie te ondersteunen. Geen trekkingsrecht van zorgaanbieders om de gevestigde orde in stand te houden.

Positieve energie!

Wat mij optimistisch stemt is de steeds sterker en groter wordende onderstroom van mensen die de zorg willen vernieuwen. Vaak betreft het zorgprofessionals die mogelijkheden zien om de zorg voor patiënten en cliënten beter te maken. Vaak geïnspireerd door ervaringen in hun dagelijkse praktijk. Diverse concrete voorbeelden van innovators en zorgondernemers komen in deze ZorgScoop aan het woord. Als mensen écht bereid zijn het bestaande paradigma los te laten en met andere ogen naar de toekomst te kijken, ontstaat er vaak een geheel nieuw perspectief. Het daagt uit en geeft positieve energie. 

VGHackaton voorbeeld voor innovatiekracht

Een geweldige persoonlijke ervaring was de VGHackaton. Een initiatief van jonge medewerkers van grote gehandicapteninstellingen die samen en met hun cliënten willen innoveren. De finale bijeenkomst vond recent in ons Duisenberg Auditorium te Utrecht plaats. Wat een innovatiekracht en positieve energie ging daarvan uit! Meer dan 30 pitches en de hele middag trending topic op Twitter.

Ik geloof erin dat zorgtransformatie op die wijze tot stand komt. Bottom up en vanuit inhoud gedreven. Ik roep op tot meer Practivisme, zoals Eva Rovers dat noemt in haar handboek voor heimelijke rebellen. Als we daar maximaal op inzetten dan lukt het ons om de zorgkosten om te buigen en aan een betere samenleving te bouwen.