“Tijd voor een systeemsprong in de zorg”

In Nederland is er een zeer rijke onderstroom van allerlei bewezen innovaties die ergens op een plek worden toegepast. De uitdaging voor de hele zorgsector is daar een landelijke beweging van te maken, vindt Erik Gerritsen, secretaris-generaal van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). “Het speelkwartier is nu echt voorbij.”

Eilandjes

“Er is vrijwel geen terrein denkbaar waar eHealth niet een belangrijke bijdrage gaat leveren aan gezondheid en zorg. Van preventie tot langdurige zorg en van eenvoudige zorgprocessen tot hoogspecialistische zorg. De laatste jaren is er heel veel gebeurd op eHealthgebied. Er zijn allerlei bewezen applicaties waarmee patiënten hun gezondheid kunnen managen en op afstand kunnen communiceren met een arts, verpleegkundige of thuiszorgmedewerker. Informatie is gemakkelijker te delen en data zijn eenvoudig te streamen. Er is enorm veel beschikbaar, maar allemaal op eilandjes op verschillende plekken in Nederland. De opschaling van al die innovaties is nog zeer beperkt.”

Belemmeringen wegnemen

“Minister Schippers heeft het versnellen van die opschaling naar landelijke toepassing tot prioriteit van haar beleid gemaakt. In 2014 zijn onze bewindslieden een speciaal daarop gericht innovatieprogramma gestart. Het ministerie is sindsdien permanent met de sector in dialoog om te ontdekken wat de zorgaanbieders belemmert. De mens is van nature conservatief en heeft moeite met veranderingen. Vaak wordt dan de bekostiging als belemmering genoemd, maar dat is niet aan de orde. Veel mogelijkheden zijn gewoon nog onbekend. Zo denken veel mensen dat een eHealthconsult niet wordt vergoed, terwijl de eisen daaraan hetzelfde zijn als aan een face-to-faceconsult.”

Lees hierover meer op Zorgvoorinnoveren.nl

“Als mensen dan nog tegen andere belemmeringen aanlopen, kunnen ze zich ook bij mij persoonlijk melden. Daarnaast merken we dat zorgorganisaties niet altijd voldoende kennis hebben van complexe automatisering. Als je echt de meerwaarde van eHealth wilt halen, zul je met de patiënt als vertrekpunt de werkprocessen over de grenzen van je organisatie heen opnieuw moeten doordenken en inrichten. Het vraagt om een ingrijpende verandering in de mindset van zorgorganisaties en professionals.”

Scale-up

Het zal nog even duren, maar uiteindelijk komt de druk voor opschaling vanuit de patiënten zelf, denkt Gerritsen. ”Het is eigenlijk heel apart dat mensen niet over hun eigen medische gegevens kunnen beschikken. Bij de dokter in het ziekenhuis kan ik mijn dossier of foto niet mee naar huis nemen, nergens anders zouden we dat accepteren. We verwachten dat patiënten steeds meer gaan eisen dat dat wel mogelijk wordt. Dit is voor onze bewindspersonen één van de redenen geweest om in 2014 ambitieuze doelen rondom eHealth te stellen. Op de korte termijn is het belangrijk dat zorgorganisaties er zelf aan gaan trekken, als VWS proberen we dat te faciliteren en aan te jagen. We helpen allerlei regionale netwerken elkaar te vinden, stimuleren nieuwe financieringsmogelijkheden zoals health deals en health impact bonds en starten samen met EZ het FastTrack-programma om start-ups te helpen gemakkelijker scale-up te worden. We hebben vooral een stimulerende rol en gaan niets van bovenaf opleggen.”

Testbed

Samen met EZ wil VWS Nederland bovendien positioneren als voorbeeldland op het gebied van eHealth. “Nederlandse eHealth-bedrijven willen graag hun producten exporteren, een optimaal innovatieklimaat helpt daarbij. De droom is dat Nederland het testbed wordt van innovatieve zorgondernemingen en eHealth-bedrijven. Als klein, digitaalvaardig land met een hoge internetdichtheid en goede infrastructuur zijn we geschikt om innovaties op Nederlandse schaal uit te proberen en op te schalen. Als je ze daarna kunt exporteren, sla je twee vliegen in een klap: je werkt aan een gezond Nederland en je helpt het bedrijfsleven te exporteren naar het buitenland. Met handelsmissies samen met bedrijven naar onder andere de VS en China hebben onze bewindslieden ‘Holland Health’ ook stevig op de wereldkaart gezet.”

Digitale snelweg

Als we als Nederland die ambitie hebben, is het dan niet tijd voor een digitale snelweg waar alle zorgaanbieders toegang toe hebben, vergelijkbaar met telebankieren? “Onze zorgverleners hebben ieder een los stukje van een persoonlijk totaaloverzicht. Om het delen van medische gegevens goed te laten werken, ontbreekt het vooral aan de implementatie van landelijke standaarden en afspraken. De zogeheten ‘interoperabiliteit’ op IT-technisch en begripsmatig vlak is nog onvoldoende. Belangrijk is dat de infrastructuur een digitale authenticatievoorziening krijgt met een hoog beveiligingsniveau. Want je wilt niet dat er een digitale moord wordt gepleegd omdat iemand een digitale omgeving hackt en vervolgens een allergie aanpast.”

“In het Informatieberaad maken we samen met de koepels van zorgverleners, verzekeraars, gemeenten en de patiëntenfederatie NPCF afspraken over gegevensuitwisseling en standaarden en bevorderen we dat het elektronische identificatiemiddel (eID) met een hoog beveiligingsniveau er komt. Deze zomer zijn er pilots met een publiek, een publiekprivaat en een privaat middel. We gokken niet op één paard. In de loop van 2017 hopen we dat het eID beschikbaar is. Ook willen we qua standaarden dan een flinke slag hebben gemaakt. Het is een ungoing proces, maar het is nu wel de tijd om samen een systeemsprong te maken, anders blijven we in de fase hangen van hier en daar leuke innovaties. We zitten er dicht tegenaan en moeten het gewoon aandurven met elkaar. Laten we die sprong wagen, want dan profiteren alle Nederlandse burgers ervan en worden we er economisch ook nog beter van.”

eHealth: must voor cliënt én zorgprofessional

“Omarm het digitale veld op een goede manier”

“Alles wat digitaal kan, gáát ook digitaal”

Nederland als ‘testbed’ voor zorginnovatie?

Terug naar het overzicht

Contact

Rabobank