Kijksluiter: begrijpelijke informatie over geneesmiddelen

Afke de Jong

Ruim 30% van alle geneesmiddelen nemen patiënten niet of op een verkeerde manier in. Kijksluiter, een eenvoudige en digitale versie van de bijsluiter, moet daar verandering in brengen. Initiatiefnemer en arts Afke de Jong licht toe.

“Wanneer je aan patiënten vraagt uit te leggen wat hun aandoening inhoudt, kunnen ze dat vaak goed. Geneesmiddelen begrijpen ze doorgaans slecht.” Volgens de Jong wordt ruim 30% van de geneesmiddelen niet goed ingenomen. Een deel van de oorzaak ligt bij de bijsluiter van een geneesmiddel. Dit juridisch document is te complex en bevat veel overbodige en onbegrijpelijke informatie voor de gewone Nederlander. 

“Uit onderzoek blijkt dat maar één op de vier Nederlanders vragen over de bijsluiter begrijpt. Voor zorgverleners is dat al jaren een doorn in het oog.” Samen met collega-arts Rob Neeter startte de Jong daarom enkele jaren geleden met het maken van animaties. De eerste video's gingen over specifieke medicijnen voor patiënten van een trombosedienst. Patiënten reageerden daar erg enthousiast op en wensten dit voor alle medicijnen.” 

Gepersonaliseerde voorlichting

De Jong en Neeter legden dit idee voor aan patiëntvertegenwoordigers, zorgverleners en andere relevante stakeholders, iedereen was enthousiast. Inmiddels zijn er zo’n 5000 animatievideo’s. “De meest gebruikte geneesmiddelen in Nederland zijn daarmee afgedekt. De video’s zijn bedoeld om thuis in alle rust te bekijken en zijn te personaliseren op geslacht, leeftijd en de reden waarvoor het geneesmiddel is voorgeschreven. Daardoor krijgt de kijker alleen die informatie die voor hem relevant is."

"Het taalgebruik is aangepast aan het niveau van laaggeletterden. Alle video’s zijn beschikbaar met ondertiteling en in verschillende talen zoals Turks, Arabisch en Engels. Ook zijn de applicaties geschikt gemaakt voor slechtzienden. Op die manier proberen we iedere patiënt te bereiken.” 

Voor iedereen?

De bibliotheek met 5000 Kijksluiters is voor zorgverleners beschikbaar via een web- en mobiele applicatie, of via koppelingen met patiëntenportalen. De Jong: “Net wat een zorgverlener wenst. Een zorgverlener kan via een aparte applicatie ook een video selecteren en deze per e-mail naar de patiënt sturen. De zorgverlener betaalt alleen voor het ontsluiten van de bibliotheek. Inmiddels zijn er zo’n 400.000 video bekeken via apotheken, huisartsen, ziekenhuizen en thuiszorgorganisaties.” Eigenlijk zou iedere Nederlander gebruik moeten kunnen maken van Kijksluiter, vindt de Jong. “Daar wordt aan gewerkt, maar zal nog wel even op zich laten wachten.”

Maatschappelijke kosten

“Het is al jarenlang bekend dat patiënten geneesmiddelen niet goed gebruiken. Meer voorlichting aan de balie bij de apotheek, is niet afdoende. Er is iets extra’s nodig om de kennis en begrip te ondersteunen in de thuissituatie. Een derde van de Nederlanders is beperkt gezondheidsvaardig en niet in staat om geschreven medische informatie goed te begrijpen, vaak zijn dat ook de mensen die veel geneesmiddelen gebruiken. Onjuist geneesmiddelengebruik leidt tot onnodige ziektelast bij patiënten en kost onze maatschappij veel geld. Omgerekend is dat jaarlijks € 275 per Nederlander. Daar tegenover staat dat de zorg voor ongeveer 30 cent per Nederlander Kijksluiter aan kan bieden. Daar moeten zorgverleners of zorgverzekeraars toch iets mee doen?”