Met kleine acties meer medewerkers in de ouderenzorg

Wouter van Soest, tot voor kort bestuurder van de Limburgse Zorggroep, is net gestart als directeur van brancheorganisatie ActiZ. Hoe kijkt hij naar de schaarste op de arbeidsmarkt in de ouderenzorg? En wat is zijn belangrijkste advies aan bestuurders?

“Dat we te maken hebben met een tekort aan helpenden komt niet alleen door de bezuinigingen van de afgelopen jaren, maar vooral doordat we kleinere woonvormen hebben ontwikkeld. Dat was nodig om goede zorg te bieden. Omdat medewerkers in dat concept vaak een deel van de dag alleen werken, moest hun opleidingsniveau hoger zijn dan dat van een helpende. Nu de overheid meer financiële middelen beschikbaar stelt, kunnen we meer spelen met verschillende opleidingsniveaus van de personele bezetting."

"Een verzorgende niveau 4 die goed de gezondheid van cliënten kan beoordelen, kan worden ondersteund door een helpende. Zeker nu de zorgvraag in de verpleeghuizen zwaarder wordt, is een passende personele bezetting belangrijk.”

Constant imago

Er zijn eerder periodes geweest dat het ingewikkeld was om opgeleide mensen voor specifieke doelgroepen te krijgen, benadrukt Van Soest. “De negatieve berichtgeving over de ouderenzorg van de afgelopen jaren werkt niet mee. Jongeren, die allerlei keuzes hebben, kiezen minder snel voor ons vak. Als directeur van ActiZ heb ik een belangrijke taak om te laten zien hoe het vak van ouderenzorg echt is, dat het ook leuke kanten heeft. Het imago moet constant blijven, zeker als we straks te maken krijgen met minder jeugd dan ouderen.”

Nieuw in Nederland

Technologie gaat volgens Van Soest de problemen niet oplossen. “In de ouderenzorg gaat het vooral om aandacht en handwerk; liefdevolle zorg zoals we dat nu noemen. Ik geloof niet dat op korte termijn robots ouderen gaan verzorgen of wassen. In de tussentijd moeten we creatief zijn om fatsoenlijke zorg te blijven bieden. De Zorggroep maar ook andere oudereninstellingen kijken daarom naar mensen die nieuw zijn in Nederland en in het land van herkomst een zorgopleiding hebben gevolgd. Door hen een aanvullende opleiding aan te bieden, zijn ze snel in Nederland inzetbaar. Zo heeft de Zorggroep zorgprofessionals uit Polen benaderd die al een tijd in de regio in de landbouw en logistiek werken. En met succes, want inmiddels werken er nu zo’n zeventien Poolse zorgprofessionals die zelfs het Limburgse dialect goed verstaan.”

Verkorte opleiding en zij-instroom

Daarnaast zijn andere opleidingsmogelijkheden belangrijk. “Veel jongeren vinden de combinatie van werken en leren aantrekkelijk. Dat is bovendien een mooi model om een ruimere bezetting op groepen te krijgen als er meer financiële middelen beschikbaar komen. Voor mensen uit andere beroepen zijn verkorte opleidingstrajecten of zij-instroommogelijkheden. Bij de Zorggroep werkt bijvoorbeeld iemand die voorheen bloemist was. Hij kan geen infuus aanbrengen, maar is wel van waarde voor de bewoners omdat hij gewend is met mensen om te gaan.”

Langer inzetbaar

Naast creatief opleiden kunnen instellingen ervoor zorgen dat oudere medewerkers langer inzetbaar zijn. “Gebruik bijvoorbeeld tilliften en andere hulpmiddelen waarmee cliënten zijn te verplaatsen. De fysieke belasting van oudere maar ook jongere medewerkers vermindert daar aanzienlijk door. Plan per medewerker niet een hele week lang nachtdiensten achter elkaar, maar hoogstens drie nachten.  Denk aan uitwisselingsprogramma’s met zorginstellingen uit andere sectoren, zoals de gehandicaptenzorg. Het zijn allemaal kleine acties die instellingen kunnen initiëren om voldoende medewerkers te krijgen.”

Verantwoordelijkheid

Natuurlijk moeten de arbeidsvoorwaarden goed zijn. “Als ActiZ spelen we daarin een ondersteunende rol door namens de leden goede afspraken te maken. Soms is dat ingewikkeld. De politiek bepaalt vooral hoeveel geld er naar de ouderenzorg gaat, vervolgens maken wij een cao met de werknemersvereniging, die wel aantrekkelijk moet zijn en passend bij de verantwoordelijkheid, het opleidingsniveau en de inzet van zorgmedewerkers.”

Ervaringen delen

Gelukkig wordt de berichtgeving over de kwaliteit van de verpleeghuiszorg en thuiszorg weer positiever, vertelt Van Soest. “Door gezamenlijk met collega-zorginstellingen meer best practices en ervaringen te delen, kan die kwaliteit nog verbeteren. De marktwerking van een aantal jaren geleden heeft scherpte gebracht, maar er ook voor gezorgd dat instellingen minder gemakkelijker samenwerken. Niet alleen tussen de instellingen maar ook in de keten. Juist als het niet goed gaat is het belangrijk dat we elkaar helpen om beter te worden. Dat maakt dit mooie vak van ouderenzorg leuker én helpt bij het vinden van goede mensen.”

Contact

Rabobank