Het belang van standaardisatie en samenwerking

In de zorgsector is veel interesse voor digitalisering en automatisering; van elektronisch patiëntendossier tot een op afstand bestuurbare operatierobot. Toch is de zorg nog steeds grotendeels mensenwerk. Dit in tegenstelling tot de industrie en de landbouw, waar dezelfde output met steeds minder mensen kan worden geproduceerd. Ook in de financiële sector deed de automatisering al vroeg zijn intrede. Denk aan de snellere verwerkingsmethoden in het girale betalingsverkeer in de jaren zestig, de geldautomaten in de jaren zeventig en betaalautomaten in de jaren tachtig van de vorige eeuw. Daarbij moet wel gezegd worden dat de (post)giro-instellingen in die tijd flink voorliepen op de meer traditionele banken. 

Een zorginstelling kan niet zonder meer worden vergeleken met een financiële instelling. Dat betekent niet dat de zorgsector niets van de bankensector kan leren. Er zijn namelijk naast verschillen ook overeenkomsten als het gaat om digitalisering: de betrouwbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van de gegevens zijn cruciaal. Beide hanteren de hoogste beveiligingseisen.

Veranderingen bestaande workflow

Inmiddels zijn bankprocessen gedigitaliseerd. In deze sector gaat het niet alleen om het vervangen van menselijke routinehandelingen door machines in de backoffice. Digitalisering binnen de bank maakt het ook mogelijk om bepaalde handelingen te verschuiven naar de klant. Denk hierbij aan het internetbankieren en het uploaden van gegevens naar een online hypotheek- of kredietdossier. Dit soort verschuivingen zien we nu ook mondjesmaat in de zorg.

Een mooi voorbeeld is Hartwacht: hartpatiënten kunnen zelf hun bloeddruk, hartslag en gewicht meten en de gemeten waarden via een app doorsturen naar de cardioloog. Wijkt een meting af, dan gaat er direct een signaal naar de cardioloog en is er videocontact. Andere voorbeelden zijn: de vervanging van een menselijke nachtronde door een virtuele ronde met behulp van slimme sensoren die reageren op beweging en geluid en diagnostiek op basis van big data.

Lees meer over Hartwacht

Samenwerking in een vroeg stadium

Automatisering vraagt om standaardisatie. Daarom zochten de banken al in een vroeg stadium naar een samenwerking bij het ontwikkelen van standaarden voor de beginnende automatisering. Een belangrijke stimulans was de verwachte groei van het girale betalingsverkeer door de automatisering van de salarisadministratie en de girale salarisbetaling door veel werkgevers.

Leer meer over het begin van de digitalisering in de banksector

Een halve eeuw geleden, in 1967, werd de Bankgirocentrale NV (BGC) opgericht. De BGC zou het giroverkeer van de klanten van 3.700 bankkantoren gaan verzorgen. In de voorafgaande jaren hadden de deelnemende banken hun administraties aangepast en ingericht op de toekomstige samenwerking. Elke bank kreeg een unieke bankcode en er kwam een landelijk rekeningnummersysteem, dat in zichzelf controleerbaar en daarmee geautomatiseerd verwerkbaar was. Met de BGC beschikte het bankwezen over een eigen geïntegreerd geautomatiseerd bankgirocircuit, naast dat van de Postgiro.

Ook bij de ontwikkeling van het elektronisch betalen (pinnen) werkten de banken samen. De eerste plannen dateerden al uit de jaren zeventig, maar in 1990 was met BeaNet de benodigde landelijke infrastructuur operationeel. BeaNet was opgericht door de gezamenlijke banken en de Postbank (voorheen de Postgiro). Dit bedrijf zou eveneens alle commerciële en technische zaken voor zijn rekening nemen, zoals het vaststellen van de tarieven, het opstellen van de specificaties voor de betaalautomaat en het testen van de apparatuur. Verder was BeaNet een belangrijke schakel tussen de betaalautomaten (bea’s) en de computers van de deelnemende banken.

Deze samenwerking zorgde uiteindelijk voor meer efficiency bij het ontwikkelen van innovaties. Mede dankzij deze efficiënte infrastructuur zijn de kosten van het Nederlandse betalingsverkeer laag in vergelijking met andere landen, zoals blijkt uit een onderzoek van de Europese Centrale Bank.

Een kwestie van een lange adem

Met de oprichting van de bankgirocentrale hadden de banken en de Postgiro elk hun eigen betalingscircuit. Om verschillende redenen zou het twintig jaar duren voordat het tot een koppeling kwam tussen beide systemen. Pas in 1997 was het Nationaal Betalingscircuit (NBC) een feit en konden opdrachten doelmatiger en met kortere doorlooptijden worden verwerkt. De introductie van een echt uniform rekeningnummersysteem kwam echter pas in 2014 met de IBAN (International Bank Account Number); deze was overigens al sinds 2006 in gebruik voor grensoverschrijdende transacties.

Rol van externe partijen bij opstarten en adoptie van innovaties

De investeringen in automatisering en samenwerking bij banken werden mede ingegeven door de veranderende marktvraag: de wens van werkgevers om salarisbetalingen giraal in plaats van contant te doen. Ook de uiteindelijke adoptie van innovaties is vaak afhankelijk van samenwerking met andere partijen. De beslissing van supermarktketen Ahold om fors te investeren in de betaalinfrastructuur voor PIN, op een moment dat nog verreweg de meeste consumenten contant betaalden of met cheques, heeft voor een belangrijk omslagpunt gezorgd in de adoptie van het pinnen.

Ook in de zorg hebben meerdere partijen baat bij een goed functionerend informatiestelsel. Binnen het Informatieberaad van partijen in de zorg – de NVZ, LHV, KNMG, Patiëntenfederatie Nederland - is afgesproken dat de standaarden nu onderdeel van de kwaliteit van zorg zijn. Dat betekent dat de NZa alleen zorg met die standaarden gaat bekostigen, de Inspectie daar toezicht op houdt en de zorgverzekeraars zorg met die standaarden inkoopt.

Aan de slag met een duurzaam informatiestelsel voor de zorg

Hiermee is een belangrijke stap gezet naar de broodnodige standaardisatie. Een volgende stap is verdere samenwerking, bijvoorbeeld om te komen tot een zorg-ID (eID). Het oprichten van een gezamenlijke zorginnovatie-instelling is daarbij het overwegen waard.



Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Joke Mooij, Bedrijfshistoricus bij Coöperatie & Besturing Rabobank

Contact

Rabobank