"Positieve gezondheid brengt een beweging op gang"

Door breder naar gezondheid te kijken dan alleen het lichamelijke, zijn sommige ziekten te voorkomen én leren zieke mensen beter om te gaan met hun ziekten. Met het concept Positieve gezondheid moeten zorgaanbieders wel over de domeinen heen gaan samenwerken, stellen Machteld Huber en Carl Verheijen.

Alweer een paar jaar geleden lanceerde Machteld Huber het bejubelde concept Positieve gezondheid. Gezondheid gaat volgens haar over het hele leven en is het vermogen je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven. Huber ontwikkelde het spinnenwebdiagram Mijnpositievegezondheid.nl waarmee patiënten en zorgverleners de mate van gezondheid zichtbaar kunnen maken. Ook geeft het diagram aan op welke punten er iets verbeterd kan worden. "Het spinnenwebdiagram is een middel om een gesprek aan te gaan met de huisarts, het geeft mooie aanknopingspunten om het andere gesprek te voeren. Waar gaat het eigenlijk bij u om? Vaak is dat niet altijd het lichamelijke. Overigens hoeft een lage score niet het gebied te zijn waar iemand iets wil verbeteren."

Gedachtengoed

Oud-schaatser Carl Verheijen, sinds kort operationeel directeur bij IPH: "We verzorgen inspiratiesessies om het gedachtengoed van Positieve gezondheid te verspreiden. Ook geven we trainingen en na- en bijscholing aan zorgverleners waardoor ze onder andere leren hoe ze dat andere gesprek te voeren.

Zo hebben we vorig jaar enkele thuiszorgteams samen met Vilans getraind. Die trainingen gaan we nu uitbreiden met e-learning modules, instructiefilmpjes en terugkomdagen. Daarnaast doen we onderzoek naar het gebruik van het spinnenwebdiagram zodat we uiteindelijk een gevalideerde vragenlijst krijgen waarmee we gezondheid in kaart kunnen brengen. Tenslotte ontwikkelen we praktische tools zoals een app van het spinnenweb en zijn we bezig om aparte versies van dit instrument te maken voor kinderen, ouderen en laaggeletterden."

Digitaal scoringsinstrument

Inmiddels heeft Huber het Institute for Positive Health opgericht om van daaruit mensen te helpen concreet met Positieve gezondheid aan het werk te gaan. Oud-schaatser Carl Verheijen, sinds kort operationeel directeur bij IPH: "We verzorgen inspiratiesessies om het gedachtengoed van Positieve gezondheid te verspreiden. Ook geven we trainingen en na- en bijscholing aan zorgverleners waardoor ze onder andere leren hoe ze dat andere gesprek te voeren. Zo hebben we vorig jaar enkele thuiszorgteams samen met Vilans getraind. Die trainingen gaan we nu uitbreiden met e-learning modules, instructiefilmpjes en terugkomdagen. Daarnaast doen we onderzoek naar het gebruik van het spinnenwebdiagram zodat we uiteindelijk een gevalideerde vragenlijst krijgen waarmee we gezondheid in kaart kunnen brengen. Tenslotte ontwikkelen we praktische tools zoals een app van het spinnenweb en zijn we bezig om aparte versies van dit instrument te maken voor kinderen, ouderen en laaggeletterden."

Over domeinen

Wanneer patiënten en zorgverleners het spinnenweb gebruiken, wordt duidelijk dat zorgverleners wel over de domeinen moeten gaan samenwerken, stelt Huber. "Ons doel is dat een zorgverlener echt een netwerk krijgt van deskundigen in de zes dimensies van het spinnenweb. We horen nu dat huisartsen voor het eerst samenwerken met sociale teams. Die kennen elkaar niet, spreken niet dezelfde taal en zijn ontzettend verrast als ze een paar dagen met elkaar hebben meegelopen. Ze ontdekken hoe vruchtbaar dat is. We zien samenwerkingen tussen huisartsen, sociale teams, ziekenhuizen, fysiotherapeuten, thuiszorg, psychologen en sportcoaches nu op allerlei plekken in Nederland ontstaan. Een van de eerste regio's was de Noordelijke Maasvallei in de provincie Limburg, maar ook in de Gooi- en Vechtstreek, Zeeuws-Vlaanderen, Texel, Drenthe en vele andere plekken zijn er initiatieven. Ze zoeken allemaal nog: hoe past Positieve gezondheid hier en hoe richten we het in? In de ene regio is de huisarts de spil, in de andere de buurtcoach of een wijkcentrum. Het is niet even een schema dat je uitrolt, je moet het zo inrichten dat het bij je past." Verheijen: "Door al die verschillende initiatieven kunnen we veel van elkaar leren en combineren, wellicht hebben we over een jaar misschien wel een roadmap Positieve gezondheid."

Meer tijd

De verschillende financieringsstromen die in er het sociale en zorgdomein zijn, belemmeren nog vaak de samenwerking, stelt Huber. "Op verschillende plekken wordt daarom geëxperimenteerd met populatiefinanciering waarbij alle geldstromen bij elkaar worden gebracht. Huisartsen zijn daar enthousiast over. Wanneer ze bovendien niet meer per verrichting betaald worden, voelen ze zich vrijer om aan de ene patiënt wat meer tijd te besteden dan aan de ander en kunnen ze zelf inschatten wat op dat moment nodig is."

Het is belangrijk om echt anders met 'tijd' om te gaan, stelt Verheijen. "Sommige patiënten komen wel 40 keer per jaar bij de huisarts. Dan loont het om met die patiënt een keer een uur uit te trekken om te kijken wat nu de vraag achter de vraag is. Waarom komt deze patiënt zo vaak en wat zou je op andere vlakken kunnen aanbieden?"

Echt willen

"Ons gedachtengoed appelleert heel goed bij iedereen, maar het systeem maakt het nog niet mogelijk dat het heel gemakkelijk gaat. Maar mensen die echt willen, gaan er gewoon mee aan de slag, benadrukt Huber. "De provincie Limburg heeft ons gevraagd hen te helpen de eerste positief gezonde provincie te worden. In Limburg met 1,1 miljoen mensen kunnen we leren hoe we het ook op een andere plek goed kunnen doen. Het komt nu van alle kanten naar ons toe, zelfs uit het buitenland. Dat was niet zozeer het plan, maar we hebben echt een beweging op gang gebracht."

Lees meer op mijnpositievegezondheid.nl

Contact

Rabobank