Nederlandse sierteelt: volop kansen op bloei

Hoe ziet de Nederlandse sierteeltsector eruit in 2027? In deze publicatie leest u wat ondernemers te wachten staat op het gebied van consumentengedrag, veranderingen in de wereldmarkt en ontwikkelingen in de keten. Zo herkent u de kansen voor een bloeiende toekomst van uw bedrijf.

Consumenten-gedrag

Flexibele behoeften
De consument is minder voorspelbaar geworden. Het ene moment wil deze een zeer luxe boeket of een exclusieve plant, het andere moment koopt deze een aanbieding bij een discountformule (Aldi, Lidl) of supermarkt of bouwmarkt (AH, Jumbo, Praxis). Dezelfde persoon wil op verschillende tijdstippen bediend worden met producten van verschillende kwaliteit. Wij noemen deze koper de hybride consument. Bedrijven in de hele sierteeltketen moeten zich afvragen hoe zij op het veranderlijke koopgedrag van deze klanten kunnen anticiperen.

Kansen op de wereldmarkt

Stijgende internationale vraag naar bloemen en planten
Er bestaat een sterke relatie tussen koopkrachtstijging en groei van bestedingen in bloemen en planten. Op basis van de verwachte economische groei en de huidige consumptiewaarde verwacht de Rabobank dat de mondiale consumptiewaarde van bloemen en planten de komende 10 jaar wereldwijd bijna 50% zal groeien.

De sterkste groei in Azië
In Azië groeit de consumptiewaarde de komende tien jaar met zo’n 80% (zie Figuur 1), tegenover een stijging van 20% in Europa en Noord-Amerika. De Rabobank verwacht dat bedrijven in Azië zelf de groei van consumentenbestedingen gaan invullen. De productie in Azië loopt echter niet continu parallel met de toenemende consumptie. Dit biedt op korte termijn kansen voor exporterende landen, zoals Nederland, Kenia en Colombia. Transport van eindproducten naar andere continenten is echter geen duurzaam bedrijfsmodel. Daarom verwachten we dat op lange termijn de Aziatische consumptiegroei binnen het eigen werelddeel zal worden ingevuld.

Export van eindproducten beperkt, export van kennis in opkomst
Voor Nederland verwachten we slechts een beperkt groeiende exportstroom van eindproducten naar bestemmingen buiten Europa. Aangezien de laagste consumptiegroei juist in Europa wordt verwacht, zal het Nederlandse aandeel van de mondiale productie en handel verder dalen. Dat betekent echter niet dat de absolute productie van Nederland daalt. Internationalisering draait tegenwoordig niet alleen om de export eindproducten, uitgangsmaterialen en productiemiddelen. Ook de export van kennis en diensten heeft een vlucht genomen. Nederlandse voorlichtingsbedrijven en kennisleveranciers halen steeds vaker inkomsten uit buitenlandse opdrachten.

Verstedelijking creëert behoefte aan vergroening
Wereldwijd zien we een sterke verstedelijking. De wereld groeit naar verwachting tot ruim 9 miljard inwoners in 2050. Door de voortschrijdende urbanisatie bevinden deze extra wereldbewoners zich straks bijna allemaal in grote steden. Voor de leefbaarheid van de toekomstige stad zijn vergroening en verfraaiing noodzakelijk voor de gezondheid en het welbevinden van de stedelingen. Vergroening is tevens nodig ter ondersteuning van de temperatuurbeheersing, waterafvoer en biodiversiteit in de stad. Stedenbouwkundigen, architecten en bestuurders gaan steeds bewuster om met deze noodzaak.

Kans en uitdaging
Voor de Nederlandse sierteelt is urbanisatie een belangrijke kans én uitdaging. Wij zien kansen voor samenwerkingsprojecten van architecten, aannemers en plantleveranciers die projecten ontwikkelen die die ‘sleutelklaar’ worden opgeleverd. Vooral bedrijven met (vaste) tuinplanten en groene potplanten kunnen hiervan profiteren. Voor bloeiende potplanten is deze trend ook van belang, voor snijbloemen op het eerste gezicht wat minder.

Ontwikkelingen in de Nederlandse sierteeltketen

De huidige ketenorganisatie binnen de sierteeltsector bestaat al lang. Toch verwachten we de komende tien jaar meerdere ontwikkelingen in de keten op het gebied van schaalvergroting, consolidatie en ketenverkorting.

Veredelingsbedrijven hebben samen meer mogelijkheden
De noodzaak tot samenwerking begint al bij de veredeling. Kleine veredelingsbedrijven zijn vaak niet in staat te investeren in biotechnologie door gebrek aan cashflow of technische kennis. Samenwerken is essentieel voor toegang tot nieuwe technologieën en voor het bestaansrecht van het veredelingsbedrijf. Grote veredelingsbedrijven versnellen deze noodzaak tot samenwerking, aangezien zij wel beschikken over de benodigde kennis en de financiële middelen om zelfstandig te investeren in de moderne biotechnologische veredelingstechnieken.

Samenwerkende teeltbedrijven hebben meer zeggenschap
Door het aanbod van meerdere teeltbedrijven samen te voegen, ontstaan volumes waarmee telers zelf de verkoop in de hand kunnen nemen. Dit is een vorm van voorwaartse integratie. In deze situatie vindt de onderhandeling plaats tussen de samenwerkende telers en retail over onder meer de positionering, invulling van het schap en de prijs. Deze telersverenigingen zijn nu nog vaak gewasgericht georganiseerd. Verenigingen die zijn ingericht op één gewas bereiken wel kostprijs- en efficiëntievoordelen, maar blijven door hun eenzijdige assortiment afhankelijk van handelsbedrijven. Voorwaartse integratie kan alleen succesvol zijn bij verenigingen met een breder assortiment. Het samenbrengen van producten is noodzakelijk om voldoende assortiment te bieden voor de retail.

Handelsbedrijven binden telers
Handelsbedrijven kopen steeds vaker hun bloemen bij vaste leveranciers. De handel voegt Nederlandse en importproducten samen tot een geschikt assortiment voor het gekozen retailkanaal. Het samenstellen van boeketten of inspelen op retailacties is onderdeel van het aanbod. Deze ontwikkeling valt onder achterwaartse integratie. De bloemen- en plantensector is zo divers dat ook in het handelskanaal specifieke nichespelers (bolbloemen, snijgroen, perkplanten) blijven bestaan, maar het aantal bloemen- en handelsbedrijven loopt sterk terug. Het verkoopkanaal voor de supermarkten wordt al voor 80% bediend door enkele grote handelspartijen.

Duurzaamheid: iedere ondernemer is verantwoordelijk
Vanuit de maatschappij neemt de aandacht voor een milieuvriendelijke sierteeltsector sterk toe. Transparant ondernemen wordt steeds belangrijk voor spelers in de sierteelt. Elke ondernemer binnen de sierteeltketen heeft zijn eigen verantwoordelijkheid bij de verduurzaming:

  • Veredelingsbedrijven moeten nieuwe biotechnologietechnieken omarmen om versnelling te realiseren bij het inkruisen van resistenties en het verlengen van het vaas- en vensterbankleven. Veredeling gericht op assortimentsverbreding en verdieping heeft een lagere prioriteit.
  • Teeltbedrijven verlagen hun energiegebruik met ‘het nieuwe telen’, gebruiken vaker duurzame energiesystemen (zonne-energie, windenergie, aardwarmte, restwarmte, warmterotondes) en lozen geen vervuild oppervlaktewater.
  • Distributiebedrijven maken verantwoord gebruik van verpakkingsmateriaal en zorgen voor een goede beladingsgraad.
  • Retailbedrijven geven belangrijke consumenteninformatie door aan de eerdere ketenschakels om iedereen in staat te stellen de bedrijfsvoering continu te verbeteren. Daarmee verbetert ieders toekomstperspectief.

Nieuwe landschap met drie hoofdketens

Op grond van het huidige en te verwachten consumentengedrag ontstaan er in de sierteelt drie hoofdketens: specialisten in consumentenbeleving, leveranciers van grote retailers en e-commerce retailers. De Rabobank verwacht dat de marktomvang van deze drie ketens in Europa over tien jaar ongeveer gelijk zal liggen. Nu neemt de eerste keten nog ruim de helft van de omzet voor haar rekening. Dat aandeel zal naar verwachting dalen met 30% en een absolute waarde van $ 6,5 miljard dalen. Het e-commerce kanaal zal daarentegen in 10 jaar de omzet vervijfvoudigen van ruim $ 2 miljard naar ruim $ 11 miljard.

1. Specialist in consumentenbeleving

De fysieke winkel is een vertrouwd gezicht in de keten, die zich vooral richt op de bijzondere beleving van de consument bij aankoop van een bos bloemen of een potplant. Deze al lang bestaande keten wordt gevormd door de vakspecialist in de retail, de gespecialiseerde bloemen- en plantenhandel en het teeltbedrijf dat zich richt op het product. In deze keten blijft de veiling zijn huidige rol vervullen, vooral vanwege het brede assortiment dat wordt aangeboden.

2. Leverancier van grote retailers

De tweede keten specialiseert zich in belevering van grote retailkanalen. Deze keten vereist een scherpe kostprijs en uitstekende operationele prestaties door massaproductie, schaalgrootte en standaardisatie van de productie. Een professionele service provider zorgt voor goede afstemming van productie op de vraag en huurt diensten in voor logistiek, betaling, kwaliteitscontrole etc. Er ontstaan grote teeltbedrijven of telersverenigingen met één of meerdere gewassen die de grote orders voor grootwinkelbedrijven met een breed assortiment goed kunnen invullen. Steeds vaker werken service provider en telersvereniging daarbij samen.

3. E-commerce retailer

Tot slot is er een derde keten ontstaan: de consument die online zijn bloemen of planten koopt bij een e-commerce retailer. Die schakelt een logistieke dienstverlener in om te zorgen dat het juiste product met de juiste specificaties snel en direct van het teeltbedrijf bij de consument wordt bezorgd. Deze keten stelt hoge eisen aan de logistiek van álle bedrijven die hierin willen deelnemen, vooral vanwege het hoge aantal kleine klantspecifieke orders.

Conclusies

De Rabobank is positief over het toekomstperspectief van de sierteelt en verwacht in alle belangrijke afzetlanden een vergroting van de markt.

  • Uit de consumentenontwikkelingen blijkt dat ondernemingen in de sierteelt kansen hebben om onderscheidend te zijn. Dit kunnen ze doen door met concepten, productaanbod, beleving, service en gemak in te spelen op de veranderende samenstelling en wensen van hun afzetmarkt.
  • Duurzaamheid en transparantie blijft een randvoorwaarde voor hun voortbestaan. Stimuleer en ondersteun elkaar om de gehele sector duurzamer te maken.
  • Nederlandse bedrijven kunnen vooral inspelen op de groei van de markt voor bloemen en planten buiten Europa door hoogwaardig uitgangsmateriaal, technologie, kennis en diensten te leveren. De export van eindproducten naar markten in Azië en Noord-Amerika zal maar beperkt toenemen.
  • Door veranderingen aan de vraagzijde ontstaan in de sierteelt drie hoofdketens. Ondernemers zullen duidelijk moeten kiezen voor één van die ketens en daarop hun strategie en hun bedrijfsorganisatie aanpassen.

Praat mee bij onze lokale sierteeltevents

Bent u benieuwd hoe uw andere ondernemers en experts kijken naar de toekomst van de sector? Kom naar een van de sierteeltevents die de Rabobank organiseert door het hele land. Hier neemt sectorspecialist Arne Bac bezoekers mee in zijn visie op de toekomst van de sector. Ook zijn er volop kansen om te discussiëren en netwerken. Wij hopen u hier te begroeten!

Datum Locatie Organiserende banken
Woensdag 25 oktober Zaltbommel Bommelerwaard, West Betuwe, Altena
Dinsdag 31 oktober Naaldwijk Zuid-Holland Midden, Westland

Meld u aan

Nog meer verdieping?

Dit artikel is gebaseerd op het rapport ‘Volop kansen op bloei’. Wilt u nog meer verdieping, bijvoorbeeld op het gebied van het consumentengedrag van millennials en de invloed van digitalisering? Lees dan het volledige rapport.

Lees het volledige rapport 'Volop kansen op bloei'

Contact

Rabobank