Update

Online verkoop en ondernemerschap staan centraal in detailhandel food

20 augustus 2020 14:12

De sector detailhandel food bestaat uit supermarkten en versspeciaalzaken als slagers, bakkers en groentewinkels. Zo’n 75% van alles wat er in Nederland gegeten en gedronken wordt komt via deze winkels bij mensen terecht. Digitale vernieuwingen en veranderend consumentengedrag zorgen ervoor dat deze sector continu in beweging is. Benieuwd naar hoe supermarkten en speciaalzaken meebewegen? Hieronder lees je de laatste trends en ontwikkelingen.

Medewerkers in een winkel

Mensen gaan niet méér eten, maar wel anders. De volgende trends zijn hierin te onderscheiden:

Meer gemak
We eten meer in de horeca, meer onderweg (to-go) en kopen vaker kant-en-klaar, voorgesneden of laten eten thuisbezorgen. Betalen doen we steeds vaker met een smartphone, of bij een zelfscankassa van de supermarkt.
Lokale productie
De consument hecht waarde aan lokaal geproduceerde producten met een duidelijke herkomst.
Nieuwe smaken
Ook staan we open voor internationale smaken en unieke, exotische producten.
Biologische producten
De vraag naar biologische producten stijgt door de focus van de consument op gezond en duurzaam.
Online
Online eten bestellen komt in een versnelling met de groei van bestelplatforms, bezorgservices, maaltijdboxen en pick-up points.

Fikse concurrentie tussen supermarkt en versspeciaalzaak

De detailhandel food groeit ieder jaar (+3,8% in 2019, FSIN). Ook dit jaar, ondanks de coronacrisis. De omzet van supermarkten zal naar verwachting in 2020 ruim 6% groeien. Voor speciaalzaken is dit niet het geval, mede door de economische recessie die voortkomt uit corona. In onrustige economische tijden doen mensen liever goedkoper boodschappen, bij een supermarkt. De groei is dus niet gelijkmatig verdeeld.

Al een aantal jaar op rij verliest de versspeciaalzaak klanten aan de supermarkt. De concurrentie tussen beide is groot. Supermarkten investeren massaal in de kwaliteit van hun producten, versconcepten en service. Doordat supermarkten een veel betere inkooppositie hebben (doordat zij in grote hoeveelheden inkopen zijn de inkoopprijzen lager), weten zij de versspeciaalzaak op prijs te beconcurreren.

Steeds meer mensen doen online boodschappen

Naast prijs is ook de mogelijkheid tot online boodschappen doen een aspect waarop supermarkten het van versspeciaalzaken winnen. De omzet hiervan steeg in 2019 met bijna 22% (1,8 miljard, FSIN). In 2020 wordt het thuisbezorgen van boodschappen nog populairder door de corona-uitbraak, en we verwachten dat het aandeel van online boodschappen ten opzichte van fysieke winkels in Nederland doorgroeit naar zo’n 15% tot 20% in 2030.

Dit online zakendoen zal niet gelijkmatig verdeeld zijn over de verschillende supermarktketens, en sommige fysieke supermarkten zien hun traditionele verdienmodel onder druk staan. De winkels zullen onderscheidend moeten zijn op het gebied van locatie en doelgroep. Dit vraagt om meer creativiteit, ondernemerschap, veranderend vestigingsbeleid, ander personeel en nieuwe, meer flexibele vormen van verspreiding van producten. Op den duur zal online verkoop waarschijnlijk uitdraaien op een afname van het aantal fysieke supermarkten. Winkels die niet aansluiten op het veranderde consumentengedrag of op ongunstige locaties zullen hun deuren sluiten.

Uitdagingen voor versspeciaalzaken

Het aantal speciaalzaken in de productgroepen waarin de supermarkten met name investeren (brood, vlees en aardappels, groente, fruit) neemt al een paar jaar af. In productgroepen waarin supermarkten minder sterk zijn, zoals vis, zien we juist een groei van speciaalzaken. Verder is gebrek aan goed personeel en eventuele opvolgers een enorm probleem aan het worden. De verwachting is dat de komende jaren tientallen speciaalzaken de deuren moeten sluiten door gebrek aan bedrijfsopvolging. Vanuit de diverse brancheorganisaties lopen er programma’s om nieuwe ondernemers te vinden om in deze branche te stappen.

Hogere toegevoegde waarde redt de ondernemende speciaalzaak-eigenaar

Ondanks dat versspeciaalzaken kampen met minder vraag, doet een deel van de winkels het nog steeds uitstekend. Zij onderscheiden zich vooral met een uniek aanbod, hoog vakmanschap en een goede vestigingslocatie. Ze leveren vaak een hogere toegevoegde waarde met kwalitatief uitstekende producten of bieden verse kant-en-klaar-maaltijden aan, al dan niet tot aan de deur bezorgd. Een deel van de consumenten is nog steeds bereid meer te betalen voor service en kwaliteit.

“Consumenten zijn nog steeds bereid meer te betalen voor de service en kwaliteit van speciaalzaken.”

Voor de ondernemende bakker, slager of groenteboer liggen er ondanks de heftige concurrentie en andere ontwikkelingen dus zeker nog kansen. Door het maken van keuzes in assortiment, service en klant, en door het aangaan van (regionale) samenwerkingen met andere speciaalzaken, producenten of supermarkten.

De Rabobank publiceert regelmatig cijfers en trends over de ontwikkelingen in de foodindustrie. Houd onze website in de gaten.