Bricks en bytes smelten samen

De digitaliseringsslag zal de vastgoedsector de komende jaren ingrijpend veranderen. In slimme gebouwen smelten 'bricks' en 'bytes' samen. Dat biedt volop kansen voor (vastgoed)ondernemers. Tegelijkertijd heeft de digitalisering ook negatieve effecten op de markt. Er kan nieuwe, onverwachte concurrentie ontstaan, en daardoor ook onzekerheid. Wat verwachten wij dat er gaat veranderen op het terrein van digitalisering en technologie – en wat kunnen vastgoedondernemers doen om hierop in te spelen?

Digitaliseringsgolf

De vastgoedsector staat aan de vooravond van een verregaande digitalisering. De hoeveelheid en kwaliteit van de beschikbare data neemt snel toe, met als gevolg nieuwe en diepere inzichten in het vastgoedgebruik. Dit heeft impact op de hele vastgoedcyclus. Door de nieuwe kennis valt de gebouwde omgeving zó te verbeteren en vernieuwen dat die beter dan ooit aansluit op de wensen en behoeften van gebruikers en investeerders. Zo wordt ook het advies om 'de gebruiker centraal te stellen' veel concreter.

Golf ná de golf

De digitaliseringsgolf van de komende drie tot vijf jaar zal de opmaat zijn voor een volgende golf die nog veel verder gaat. Meer en betere data zullen het binnen enkele jaren mogelijk maken om innovaties veel breder toe te passen in de vastgoedomgeving. Denk aan 3D-printen, blockchain, artificial intelligence, Virtual Design & Construction (VDC) en robotica. Gebruikers gaan daardoor zelf rechtstreeks communiceren met gebouwen en met apparaten in de gebouwde omgeving. Ook ontstaat er veel meer inzicht in de duurzaamheidsprestaties, wat helpt om energieprestaties te verbeteren en transformaties eerder mogelijk te maken.

Vastgoed-as-a-service

De apps, software en data bieden veel meer maatwerk en toegevoegde waarde voor zowel gebruikers als eigenaren en investeerders. Maatwerk betekent dat gebruikers veel kunnen 'customizen': werkplekken en gebouwdelen, maar ook energie en mobiliteit. Via 'pay-per-use' kunnen zij direct afrekenen, bijvoorbeeld via 'smart contracts'. Contact met gebruikers zal vooral verlopen via digitale platforms. Zij kunnen daardoor voortaan meer zelf regelen. 'Vastgoed-as-a-service' wordt zo gemeengoed. Informatie over ontwerp en gebruik wordt intussen geregistreerd en uitwisselbaar; waardoor eigenaren nieuwe mogelijkheden hebben om bijvoorbeeld te groeien naar circulaire economische modellen.

Economy of Things

Het Internet of Things evolueert richting een Economy of Things. Dat is de term voor de situatie dat steeds meer fysieke objecten online communiceren met gebruikers, eigenaren en markten. Deze tweede transformatie zal veel sneller verlopen dan de eerste. Het internet heeft 25 jaar nodig gehad om te komen tot waar het nu staat. In die tijd is een totaal nieuwe digitale infrastructuur aangelegd en zijn er passende apparaten (zoals smartphones) ontwikkeld en grootschalig in gebruik genomen. Daardoor staan de deuren nu wijd open voor een volgende digitaliseringsgolf. Omdat digitale oplossingen 'grenzeloos' zijn, kunnen nieuwe ideeën en oplossingen heel snel wereldwijd groeien naar een groot marktaandeel. Evengoed kunnen bestaande oplossingen ook plotseling uit de gratie vallen.

Gebruikerslandschap

Veel succesvolle jonge bedrijven werken met nieuwe businessmodellen, met data en schaalbaarheid als pijlers. Dankzij exponentiële groei hebben ze hun markten overrompeld en bestaande partijen weggedrukt. Bestaande grootgebruikers van de gebouwde omgeving maken daardoor plaats voor nieuwe. En die zoeken door hun explosieve groei vaak passende, schaalbare huisvestingsoplossingen. Vastgoedeigenaren doen er goed aan zich te verdiepen in de businessmodellen van dit soort organisaties, zodat ze beter kunnen inspelen op hun huisvestingswensen.

Bedrijven ontwikkelen nieuwe businessmodellen. Wereldwijd bekende voorbeelden inspireren en beïnvloeden ook de vastgoedwereld.

Hoe kan de vastgoedondernemer meeveranderen?

Door de digitalisering ontstaan volop nieuwe mogelijkheden om bricks en bytes te combineren. Dat zal ook nodig zijn om in te spelen op het ingrijpend veranderde gebruikerslandschap. Innovatie is de sleutel om de nieuwe kansen te verzilveren en vastgoed kan daar bij ondersteunen. Lees hieronder onze vijf tips voor vastgoedondernemers.

1. Neem uw businessmodel onder de loep

De meest kansrijke innovatie is om uw eigen businessmodel te verbeteren of zelfs opnieuw uit te vinden. Uitgangspunt daarvoor is dat de grootste waardecreatie kan plaatsvinden door klanten 'ideale' huisvestingsoplossingen te bieden. Dat gaat verder dan bestaande producten of processen verbeteren; het draait om totaal nieuwe oplossingen voor klantvragen, gebaseerd op andere verdienmodellen. Daarom loont het voor vastgoedondernemers om hun eigen businessmodel tegen het licht te houden door kritische vragen te stellen. Is duidelijk op welke doelgroep ik me richt, en welke specifieke huisvestingswensen zij heeft? Hoe kan ik daar onderscheidend op inspelen? Wat moet ik daarvoor in mijn bestaande model handhaven of juist omgooien? Met welke partijen kan ik dit samen oppakken? En hoe kan ik inkomsten en kosten anders benaderen?

2. Focus op (schaalbare) kansen

Koplopers in de bouw- en vastgoedsector onderscheiden zich door een nieuwe vraag te signaleren en er oplossingen voor te bieden. Digitalisering brengt namelijk nieuwe bedrijven, banen en werkconcepten voort, die een vastgoedoplossing nodig hebben. 

Waarmee speelt de vastgoedmarkt op die kansen in?

  • Innovatieve gebouwconcepten en bouwmethodes. Zoals de gestandaardiseerde prefab woningbouwconcepten (MorgenWonen), flexibele en herbruikbare bouwconcepten (HeijmansOne), innovatieve bouwmaterialen (zonnepaneel-dakpannen) of compleet circulaire concepten (ReGenVillages in Almere). Veel bouwondernemers en projectontwikkelaars verdiepen zich in product- en keteninnovaties die de 'bricks' optimaliseren door er 'bytes' aan toe te voegen, en daarmee hun businessmodel versterken. 
  • Deeleconomie-oplossingen. In verschillende vastgoedsegmenten ontstaan platformen die flexibel of meervoudig ruimtegebruik mogelijk maken. Denk aan flexibele kantoorconcepten als HNK, WeWork, SKEPP en Spaces. In de winkelmarkt is de pop-upstore inmiddels een vertrouwd fenomeen. ParkBee zet parkeerruimte van bedrijven in voor niet-medewerkers. In de Verenigde Staten voegt WeWork inmiddels in een groeiend aantal plaatsen woonruimte toe aan haar flexibele kantoorconcept. We zien daar ook een initiatief als Breather, dat kortstondige (ver)huur van werkplekken of vergaderruimtes mogelijk maakt. Flip.lease laat via een blockchain-oplossing huurders op ieder gewenst moment hun huurcontract 'doorgeven' aan een nieuwe huurder, als die tenminste past binnen de criteria van de verhuurder.
  • Nieuwe samenwerkingsvormen en waardecreatie. Vele start-ups zijn geënt op de nieuwe digitale mogelijkheden en mikken op vastgoedondernemers die hun businessmodel willen veranderen. Organisaties als HollandProptech, HollandContech, Provada Future, Proptech NL of StartupBootcamp spelen weer in op de behoefte aan matchmaking tussen startups en bestaande (vastgoed)ondernemers die daaruit voortkomt. Samenwerking met start-ups levert voor bestaande organisaties nieuwe ideeën en mogelijkheden op.

3. Gebruik technologische oplossingen in uw voordeel

Kennis van toekomstige gebruikers is noodzakelijk voor vastgoedaanbieders. Hoe verandert die gebruiker, wat zoekt hij precies in vastgoed en hoe organiseert hij zijn activiteiten? Kortom: wat is voor die gebruiker 'passende huisvesting'? Het volgende is al mogelijk: koppel de BIM-ontwerpgegevens aan presentatiesoftware (zoals virtual reality) en laat potentiële gebruikers het (toekomstige) vastgoedobject digitaal customizen. Aanbieders krijgen zo meer inzicht in de huisvestingswensen van hun doelgroepen. En dankzij deze feedback kan het vastgoedaanbod beter meebewegen met de gebruikersmarkt.

4. Richt u op de voorhoede en organiseer innovatie

Niet iedere ondernemer kan een koploper zijn. Maar aanpassing aan de digitale vastgoedwereld vereist wel een goede timing. Wie niet tijdig anticipeert, ziet de concurrentie snel toenemen. Maar wie te vroeg en te veel investeert, kan evengoed van een koude kermis thuiskomen. Cruciaal is dat een ondernemer weet wat er speelt, hoe de omgeving en de klant verandert en waar andere partijen mee bezig zijn. Werk samen met innovatiepartners, verdiep uzelf in startups en laat u door nieuwe ideeën inspireren, bijvoorbeeld uit andere sectoren of landen. Maak innovatie in eerste instantie klein en werk aan concrete, toepasbare ideeën. En bovenal: zoek naar antwoorden op problemen of behoeftes bij klanten.

5. Onderzoek de toegevoegde waarde van data

De toenemende beschikbaarheid, kwaliteit, koppeling en uitwisselbaarheid van data zal een grote impact hebben op de informatie-uitwisseling waar alle vastgoedondernemers mee te maken hebben. We zien een brede en ingrijpende efficiencyslag tegemoet. Enkele voorbeelden:

Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG)
Het kadaster registreert de kadastrale- en eigendomsinformatie van ons vastgoed. Daarnaast is er de Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG), met daarin aanvullende gegevens over vastgoedobjecten, zoals bouwjaar, oppervlakte, gebruiksdoel en locatie op de kaart. De informatie vanuit alle Nederlandse gemeenten komt zo op een uniforme manier bij elkaar in één landelijk register, waardoor allerlei slimme mogelijkheden ontstaan voor de koppeling van data.

Bekijk het filmpje 'BAG in 5 minuten'

Blockchain
Met blockchain is informatie digitaal te registreren en te delen op zo'n manier dat alle betrokkenen kunnen vertrouwen op de actualiteit en juistheid, zonder dat daar een derde partij voor nodig is. Het is bekend geworden als de technologie achter Bitcoin, maar heeft veel meer mogelijke toepassingen. Waarde- of vertrouwendragende transacties kunnen hierdoor mogelijk volledig digitaal plaatsvinden. Blockchain maakt deze processen efficiënter, transparanter, sneller én veiliger. 

De eerste experimenten met de toepassing van blockchain in de vastgoedsector zijn al op gang gekomen. Denk daarbij aan crowdfunding, registratie en automatisering van huur- of kooptransacties, servicekostenverrekening, pay-per-use-constructies en VVE-beheer.

Blockchain uitgelegd op youtube.com

De Rabobank
Ook bij banken komen veel informatiestromen bij elkaar. Samen met andere banken en datapartijen neemt de Rabobank deel aan het initiatief Vastgoedtaxonomie van Standard Business Reporting. Doel is om te komen tot een betere uitwisseling van vastgoeddata tussen verschillende partijen in het vastgoedproces. Ook zetten we samen met circa 350 gecertificeerde taxateurs in Nederland een taxatieplatform op. Daarmee bouwen we unieke informatie op die tot inzichten leidt waarmee we onze klanten kunnen helpen. In weer een ander traject ontwikkelt de Rabobank een vastgoedrisicotool, samen met partijen als Calcasa en Locatus. Op basis daarvan brengen wij kansen en risico's voor vastgoedinvesteringen in beeld. Door dit te combineren met eigen inzichten helpen wij klanten om hun resultaten te verbeteren.

Lees meer over de Vastgoedtaxanomie van Standard Business Reporting