Zuivelupdate juli 2018

Prijzen basiszuivelproducten hebben de weg naar boven gevonden

Het tweede kwartaal van 2018 heeft voor de zuivelmarkt verrassend uitgepakt. Zo is de Nieuw-Zeelandse melkproductie, ondanks de wisselende weersomstandigheden, nagenoeg op hetzelfde niveau geëindigd als vorig seizoen. In Europa en de Verenigde Staten daarentegen waren de weersomstandigheden een spelbreker, waardoor de groei van de melkproductie lager uitviel dan verwacht. Welk effect hebben deze ontwikkelingen op de mondiale zuivelmarkt? En wat zijn de verwachtingen voor de tweede helft van 2018?

Samenvatting

  • Gesteund door de beperkte melkaanvoer, de economische groei en een toename van de mondiale zuivelhandel hebben de prijzen voor basiszuivelproducten hun weg naar boven weer gevonden. Hierdoor kunnen voor het derde kwartaal van 2018 hogere melkprijzen worden verwacht.
  • Door krimpende marges en tegenvallende weersomstandigheden in de voornaamste exportregio’s bleef de toename van de melkaanvoer beperkt in de eerste helft van 2018. Voor het tweede kwartaal van 2018 wordt een groei van slechts 0,5% verwacht ten opzichte van het tweede kwartaal van 2017. Door stijgende voerkosten zullen hogere melkprijzen niet in alle regio’s vertaald worden in betere marges, waardoor ook voor de tweede helft van 2018 slechts een beperkte groei van de melkproductie wordt verwacht.
  • Een lager consumenten vertrouwen in enkele afzetgebieden en toenemende geopolitieke instabiliteit, zoals een handelsoorlog, kunnen de balans in de mondiale zuivelmarkt verstoren. Daarnaast zijn de voorraden voor de korte termijn in enkele importregio’s hoger dan normaal.
  • Als gevolg van de invoering van de fosfaatrechten en de generieke korting verwacht de Rabobank dat de Nederlandse melkproductie in 2018 circa 2% lager zal eindigen dan vorig jaar.

Webinar op Global Farmers
Global Farmers-leden kunnen naar aanleiding van de Zuivelupdate een webinar bekijken. Binnen tien minuten praten sectorspecialist Marijn Dekkers en zuivelanalist Richard Scheper u helemaal bij over de laatste ontwikkelingen. Global Farmers is een wereldwijd digitaal platform voor agrarische klanten van de Rabobank. Aanmelden is gratis.

Bekijk het webinar op Globalfarmers.com

Melkprijs: ruimte voor hogere melkprijzen

Zoals aangegeven in de vorige zuiIvelupdate bleven de melkprijzen in het tweede kwartaal van 2018 redelijk stabiel na een forse prijsdaling in de eerste maanden 2017. Ten opzichte van december 2017 zijn de Europese melkprijzen gemiddeld met 13% gedaald tot € 32,44 per 100kg in mei 2018. Toch bleven de cashmarges voor melkveehouders in de meeste regio’s positief, ondanks de licht gestegen voerprijzen. De gestegen prijzen voor de basiszuivelproducten bieden ruimte voor hogere melkprijzen gedurende het derde kwartaal van 2018. 

Boterprijs bereikt een nieuwe piek
Sinds april is de EU boterprijs gestegen met bijna € 1.040 (21,4%) tot € 5.886 per ton in de tweede week van juni, om vervolgens te dalen tot € 5.814 per ton in derde week van juni. De Europese botervoorraden zijn laag en de beschikbaarheid van melkvet is beperkt. Door de hogere verdiensten van kaas en wei ten opzichte van boter en magere melkpoeder wordt melkvet vooral gebruikt voor de productie van kaas. Hierdoor blijft er relatief weinig melkvet beschikbaar voor de productie van boter.

Prijzen eiwitrijke producten stijgen, maar blijven op een laag niveau
Begin april noteerde de EU prijs voor magere melkpoeder € 1.320 per ton, het laagste prijsniveau sinds 2007. Ondersteund door de lage beschikbaarheid is de prijs van verse magere melkpoederprijs sindsdien met circa € 220 (16,6%) gestegen tot € 1.540 per ton. Toch ligt deze prijs nog onder het mondiale prijsniveau (€ 190 per ton) en aanzienlijk lager dan dezelfde periode vorig jaar (€ 463 per ton) door de druk van de Europese interventievoorraden. 

EU prijs Goudse kaas blijft stabiel
Ten opzichte van de andere basiszuivelproducten is de EU prijs voor Goudse kaas stabiel gebleven en met € 60 (2,0%) gestegen tot € 3.000 per ton.

Europese interventievoorraden

Interventievoorraden komen in beweging
 
Tijdens de tenders in april (24.066 ton), mei (41.958 ton) en juni (23.532 ton) is in totaal 89.556 ton aan magere melkpoeder uit de Europese interventievoorraad verkocht. Gedurende deze periode is de minimale, door de Europese Commissie, geaccepteerde prijs opgelopen van € 1.050 tot € 1.195 per ton. Met een totaal van 65.789 ton (73,5%) was het merendeel van de geaccepteerde biedingen afkomstig uit België (27.579 ton), Duitsland (21.400 ton) en Polen (16.810 ton). Hierdoor omvat de huidige Europese interventievoorraad ruim 275.000 ton aan magere melkpoeder. Voor de volgende tender op 17 juli is 121.315 ton beschikbaar voor verkoop.

Groei wereldwijde melkproductie vlakt af

Door krimpende marges, als gevolg van lagere melkprijzen en oplopende voerprijzen, en tegenvallende weersomstandigheden is de groei van gezamenlijke melkproductie in de voornaamste exportregio’s beperkt gebleven. Voor het tweede kwartaal van 2018 wordt een groei van slechts 0,5% verwacht ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder.

Terugblik: VS en Nieuw-Zeeland

Groei Amerikaanse melkproductie vlakt af
In de eerste vier maanden van 2018 is de groei van de Amerikaanse melkproductie afgevlakt tot 1,3% ten opzichte van vorig jaar. Belangrijke oorzaken hiervoor zijn de ongunstige weersomstandigheden en krimpende marges. In januari viel nog een plus te noteren van 1,7%. Over de maand april is de groei in melkproductie afgenomen tot 0,6%, de kleinste procentuele toename sinds januari 2016. 

Nieuw-Zeeland: Ondanks wisselende weersomstandigheden blijft de melkproductie ongewijzigd
Door een sterk slot gedurende de maanden april en mei is de totale melkproductie voor het seizoen 2017-2018 (31 mei) op 21,4 miljoen ton geëindigd. Hiermee blijft de melkproductie op nagenoeg hetzelfde niveau als het voorgaande seizoen, ondanks de sterk wisselende weersomstandigheden. Daarnaast heeft Fonterra de melkprijs voor het seizoen 2017/2018 verhoogd tot NZD 6,75 (+0,20) per kilogram vet en eiwit (circa € 31.00/100kg).

Groei melkproductie blijft vooralsnog beperkt
Ondanks het vooruitzicht op hogere melkprijzen verwacht de Rabobank dat de groei van de melkproductie in de voornaamste exportregio’s beperkt zal blijven in de tweede helft van 2018. Door stijgende voerkosten zullen hogere melkprijzen niet in alle regio’s vertaald worden in betere marges.

Land Verwachting t.o.v. dezelfde periode vorig jaar Periode Opmerking
Verenigde Staten +1,0% & 1,5% 2H 2018 & 1H 2019 Door oplopende voerkosten blijven marges onder druk staan ondanks hogere melkprijzen
Nieuw-Zeeland +2,0% Seizoen 2018/2019 (jun-mei) Uitgaande van normale weersomstandigheden en het vooruitzicht op een goede melkprijs tijdens de start van het seizoen.
Australië  +2,3% Seizoen 2018/2019 (jul-jun)
Brazilië  -9,0% & -6,0% Q2 2018 & Q3 2018 Stakingen vrachtwagenchauffeurs
Argentinië  +4,0% & -1,0% Q2 2018 & 2H 2018 Positieve marges, inflatie & droogte zorgen voor hogere (voer)kosten
China +2,2% & 1,6% 2018 & 1H 2019
India +4,5%     Seizoen 2018/2019 (april-maart)

Vooruitblik: VS en Nieuw-Zeeland

Verenigde Staten: marges blijven onder druk
De Rabobank verwacht dat de stijging van de Amerikaanse melkprijs in de tweede helft van 2018 overschaduwd zal worden door oplopende voerprijzen. Hierdoor blijven marges onder druk staan. Met als gevolg dat de jaarlijkse groei van de melkproductie met circa 1,0% onder het langjarige gemiddelde van 1,5% blijft. Voor de eerste zes maanden van 2019 wordt een groei van 1,5% verwacht. 

Nieuw Zeeland: de gevolgen van Mycoplasma Bovis
Mycoplasma Bovis houdt de gemoederen bezig tijdens de start van het seizoen 2018-2019 (1 juni). De Nieuw-Zeelandse overheid heeft ingezet op een gefaseerde uitbanning van de ziekte. Vooralsnog dienen hiervoor 123,000 koeien inclusief jongvee geruimd te worden, bovenop de reeds 23,000 geslachte koeien. Door beperkingen omtrent het voeren van Palm Kernel Extract (PKE) zijn er vanaf dit seizoen voor Fonterra melkveehouders ook minder mogelijkheden bij tegenvallende weersomstandigheden om de melkproductie in de benen te houden. 

Desondanks verwacht de Rabobank voor het seizoen 2018-2019 een 2,0% hogere melkproductie ten opzichte van het afgelopen seizoen, uitgaande van normale weersomstandigheden. De Rabobank verwacht een Fonterra melkprijs rond de NZD 7,00 per kilogram vet en eiwit (€ circa 32,00/100kg) voor de start van het seizoen.

China: stijging melkproductie en toenemende import verwacht

Na een vlakke groei in de openingsmaanden van 2018, is de Chinese melkproductie, volgens de cijfers van het ministerie van landbouw, in april met 2,0% toegenomen ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. De Rabobank verwacht een melkproductiestijging van 2,2% voor geheel 2018 en 1,6% voor de eerste helft van 2019.

Chinese import zuivelproducten neemt toe
Na een record import aan melkpoeder gedurende januari is de groei van de Chinese zuivelimport in de daaropvolgende maanden afgevlakt door opbouw van voorraden. Hierdoor is de Chinese zuivelimport met 11% toegenomen in het eerste kwartaal van 2018 ten opzichte van de eerste drie maanden van 2017. Ondanks de toename van de Chinese melkproductie verwacht de Rabobank dat de groei van de Chinese zuivelimport in de tweede helft van 2018 aan zal trekken. Voor geheel 2018 wordt een groei van 16,7% verwacht ten opzichte van 2017.

EU: weersomstandigheden spelbreker voor groei melkproductie

Weersomstandigheden waren een spelbreker voor de groei van de EU melkproductie. Door onder andere een koudefront kwam het groei- en weideseizoen moeizaam op gang. Hierdoor lag de melkproductie gedurende maart en april slechts 0,7% hoger dan vorig jaar. In Frankrijk (-0,1%), het Verenigd Koninkrijk (-1,0%) en Ierland (-3,4%) was gedurende deze twee maanden zelfs sprake van een daling van de melkproductie. Door de relatief lage referentiemaanden en behoud van positieve marges kwam de EU melkproductie over de eerste vier maanden van 2018 2,0% hoger uit dan dezelfde periode vorig jaar.

Terugblik grootste Europese zuivellanden

jan-april 2018 t.o.v. jan-april 2017 Verschil volume (mln./kg.)
EU 2,0% 1004    
Duitsland 3,4% 347
Frankrijk 1,7% 142
Verenigd Koninkrijk 0,0% 1
Nederland -1,3% -64
Italië 3,1%     127
Polen 3,0% 114
Ierland -0,9% -17

Vooruitblik: groei Europese melkproductie blijft beperkt
Vanwege de moeizame start van het groei- en weideseizoen verwacht de Rabobank dat de melkproductie in het tweede kwartaal van 2018 met 1,5% toe zal nemen ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Dit is een daling van 0,5% ten opzichte van de verwachting in de vorige zuivelupdate.

Vanwege het behoud van positieve marges, verwacht de Rabobank een groei van de melkproductie in de tweede helft van 2018 en eerste helft van 2019. De groeimogelijkheden zijn wel beperkt door de omvang van de Europese melkveestapel en de hoge referentiemaanden. De Europese melkveestapel (EU28) per eind 2017 is met 1,0% gedaald, terwijl het aantal koe-slachtingen in de eerste vier maanden van 2018 met 4,5% is toegenomen ten opzichte van dezelfde periodes één jaar eerder.

Verwachting EU melkproductie

Periode Verschil t.o.v. zelfde periode vorig jaar
Q2 2018 +1,5%     
Q3 2018 +0,8%
Q4 2018 +0,5%
Q1 2019 +0,5%
Q2 2019 +0,5%

US dollar en olieprijzen

Ondersteund door hogere olieprijzen is de waarde van de Amerikaanse dollar ten opzichte van de euro in de eerste vijf maanden van 2018 met 2,9% gestegen. Hierdoor is de Europese exportpositie voor zuivelproducten vooralsnog verbeterd. Te hoge olie prijzen kunnen echter ook tot vraaguitval leiden in niet olie-exporterende landen. De Rabobank verwacht dat Amerikaanse dollar in de tweede helft van 2018 zich verder zal versterken ten opzichte van de euro.

EU zuivelproductie & export

Melkvet is gedurende het eerste kwartaal van 2018 vooral gebruikt voor de productie van kaas (+1,8%). De productie van boter en magere melkpoeder is met 1,3% en 7,0% gestegen. Echter, de basis voor zowel de boter als magere melkpoeder productie blijft laag. Ten opzichte van 2016 liggen zowel de boter (-4,9%) als de magere melkpoeder (-3,5%) productie nog steeds op een lager niveau.

EU Zuivelproductie kwartaal 1 2018 Verschil t.o.v. zelfde periode vorig jaar
Kaas +1,8%
Boter +1,3%
Magere melkpoeder +7,0%
Volle melkpoeder -4,2%

Zuivelexport groeit verder
Na een jaar met dubbele groeicijfers noteerde export van magere melkpoeder een plus van 7,8% gedurende de eerste vier maanden van 2018. Door de beperkte beschikbaarheid van verse melkpoeder en hogere referentiemaanden zal de groei van magere melkpoeder export naar verwachting verder afvlakken in de tweede helft van 2018. Ondanks een groei van 1,3% blijft de basis voor boter export laag door de beperkte Europese botervoorraden. De kaasexport noteerde een groei van 0,1%.

EU Zuivelexport januari-april 2018 Verschil t.o.v. zelfde periode vorig jaar
Kaas +0,1%
Boter +1,3%
Magere melkpoeder +7,8%
Volle melkpoeder -9,5%
Wei-poeder +5,9%

Lagere Nederlandse melkproductie verwacht in 2018

Hoofdzakelijk, als gevolg van het fosfaatrechtenstelsel en de generieke korting, is de Nederlandse melkproductie over de eerste vijf maanden van 2018 met 1,4% gedaald ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Gedurende de maanden april en mei was er sprake van een melkproductie daling van 1,7% en 1,5%. De Rabobank verwacht dat de melkproductie over geheel 2018 circa 2,0% lager zal eindigen.

Fosfaatplan cruciaal

Sinds begin dit jaar hebben we te maken met fosfaatrechten. Nu het eerste half jaar nagenoeg achter ons ligt, komen we aan op een cruciaal moment. Wanneer in de tweede helft van het jaar te veel vee gehouden wordt, betekent later in het jaar mogelijk veel vee afvoer. Het is voor melkveehouders daarom belangrijk om te bedenken hoeveel vee zij het komend jaar willen houden en na te gaan wat hun rechten zijn. Wellicht zijn er voldoende rechten middels de ontvangen beschikking van de RVO. Zo niet, dan kunnen kopen, leasen of samenwerkingen oplossingen zijn voor het onderliggende vraagstuk. 

De knelgevallenregeling is zeer beperkt vastgesteld. Als Rabobank zijn we in gesprek om met bedrijven die een mismatch hebben in stalcapaciteit, ten opzichte van fosfaatrechten, continuïteit te bieden. Dit kan op verschillende manieren. Fosfaatrechten aankopen, niets doen of samen 2018 overbruggen om in 2019 weer opnieuw de balans op te maken. 

De uitdaging voor veehouders is groot
Deze processen zijn niet eenvoudig. Soms moet het doel waar jaren hard aan is gewerkt bijgesteld worden. Veel van deze mogelijkheden zijn ingrijpend. Onze accountmanagers staan klaar om betrokken te worden bij het bespreken van mogelijkheden en gemaakte berekeningen. Samen komen we tot de beste oplossingen. Ook het financieren van fosfaatrechten behoort tot de mogelijkheden. Al zorgt het huidige prijsniveau er wel voor dat bij veel bedrijven de rendementen van de laatste kilogram melk tegenvallen. Per bedrijf moet daarom bekeken worden welke strategie het beste gevolgd kan worden.

Lees meer over investeringen in fosfaatrechten

Liquiditeit: stabiliteit creëert rust

De liquiditeit van het gemiddelde Nederlandse melkveebedrijf is door de actuele melkprijzen relatief stabiel. Zoals het er nu uit ziet hoeven we ons nu niet op te maken voor een fors prijsdal. De eerste tekenen van omslag en stijging zijn daar. Met vertrouwen kijken we naar de rest van het jaar. Hoewel we in dure maanden zitten van insteek voor maisteelt en oogst van de eerste twee snedes gras is de prijs geen spelbreker in de liquiditeitsontwikkeling. Het betalen van een post belasting over het jaar 2017 kan dit wel zijn. Daarnaast blijft de afweging of een investering uit eigen cashflow, lease of bancair gefinancierd kan worden belangrijk. Liquiditeitsmanagement is bij elk prijsniveau een onderdeel van professioneel ondernemerschap. 

Ruwvoervoorraden melkveebedrijven
De eerste twee snedes van de grasoogst zijn in de meeste delen van Nederland onder uitstekende omstandigheden in de kuil gekomen. Dit zorgt voor een goede basis onder de ruwvoervoorraad, welke op de meeste melkveebedrijven nog ruim waren. De voorraad en geoogst voer in 2018 zorgen voor een mooie basis in dit ruwvoerjaar. Een ruime ruwvoervoorraad in combinatie met het optimaal benutten van eigen ruwvoer is ook een vorm van een buffer opbouwen. Blijvend aandacht schenken om niet zo hard mogelijk maar zo economisch mogelijk te melken.

Contact

Rabobank