Bouw sectorprognose 2018

Groei zet door, capaciteit blijft een probleem

Voor het vierde jaar op rij stijgt de bouwproductie in Nederland in 2017. Door economische groei neemt de vraag naar woningen en bedrijfsgebouwen toe. De sterke groei in de woningbouw stuwt ook de infraproductie. Zo vraagt de aanleg van nieuwe woonwijken ook om nieuwe toegangswegen. Na de forse groei van 7 procent in 2016, komt de productietoename dit jaar uit op 5,5 procent. Voor 2018 verwachten we dat de bouwsector met 4,5 procent groeit. 

Groeiverwachting in procenten ten opzichte van het jaar ervoor

20172018
Productie5,54,5

Kansen voor groei

  • Zet in op versnelde digitalisering en industrialisatie van het bouwproces om achterblijvende arbeidsproductiviteit te compenseren en kosten te besparen.  
  • Ontwikkel betaalbare verduurzamingsoplossingen. Het regeerakkoord vraagt om 50.000 gasloze nieuwbouwwoningen per jaar. Bestaande woningen en bedrijfsgebouwen moeten worden verbouwd zodat de totale voorraad in 2050 energieneutraal is.
  • Speel in op de krapte in de woningmarkt en ontwikkel flexibele, tijdelijke en betaalbare woonconcepten voor onder andere studentenhuisvesters en woningcorporaties.   

Branches

Aannemers burgerlijke en utiliteitsbouw
De groei in de burgerlijke (woningbouw)-en utiliteitsbouwsector houdt aan. Ketenpartners zoals zzp'ers, bouwtoeleveranciers en onderaannemers zien door arbeidsschaarste en materiaalschaarste mogelijkheden om prijzen te verhogen. Het rendement staat hierdoor onder druk, omdat een deel van de projecten in een eerder stadium voor een vaste prijs is aangenomen. Aannemers in de burgerlijke en utiliteitsbouw hebben de komende periode het meest te winnen bij de versnelling van planningsprocedures bij gemeentes, en het kunnen aantrekken van personeel.

Aannemers grond-, water- en wegenbouw 
Het nieuwe kabinet stelt tot en met 2020 € 2 miljard extra ter beschikking voor de inhaalslag op het gebied van infrastructuur. Vanaf 2021 volgt een structurele verhoging van het infrabudget van € 100 miljoen per jaar. Daarbovenop komt ook nog een eenmalig bedrag van € 100 miljoen voor co-financiering van regionale projecten ten behoeve van fietsinfrastructuur. Er komt dus extra geld voor grote projecten, zoals bijvoorbeeld de aanleg van nieuwe snelwegen en specifieke openbaarvervoerverbindingen. Naast de groei in de woningbouw, die de vraag naar wijkinfrastructuur (wegen, bestrating, riolering) aanjaagt, hebben de extra middelen voor grote projecten een positief effect op de productie in de wegenbouw. 

Klimaatbestendigheid en daarmee waterveiligheid is ook een belangrijk thema van het nieuwe kabinet. De hiervoor gereserveerde gelden in het Deltafonds blijven staan en stimuleren de bouwproductie in de grond- en waterbouw. Grote netbeheerders van elektriciteit, warmte en water staan voor aanzienlijke vervangings- en onderhoudsopgaves, onder andere gedreven door de energietransitie. Op korte termijn ziet de grond- en waterbouwsector dit nog niet direct terug in een beter prijsniveau.

Installatiebedrijven
De prioritering van de energietransitie door het nieuwe kabinet gaat installateurs extra werk opleveren. De gebouwde omgeving is goed voor meer dan een derde van het energieverbruik in Nederland. Meer efficiënte verlichting, verwarming en airconditioning kunnen flink bijdragen aan energiebesparing. Door woningen en bedrijfsgebouwen 'slimmer' te maken kan een extra stap worden gemaakt in het terugdringen van energieverbruik. Sensoren en de toepassing van big data zorgen voor meer inzicht waardoor er kan worden gestuurd op efficiëntere benutting van ruimtes en verwarmings-en ventilatiesystemen. Ondanks de prima vooruitzichten voor de installatiebedrijven, speelt ook hier weer het tekort aan arbeidskrachten. Het tekort aan geschikte arbeidskrachten wordt voor een deel veroorzaakt doordat digitale vaardigheden nog onvoldoende in het technisch onderwijs worden meegenomen. 

Personeel

Het verkorten van de loondoorbetalingsplicht bij ziekte voor mkb-bedrijven, zoals voorgesteld in het regeerakkoord, helpt werkgevers om eerder te kunnen omzien naar nieuwe medewerkers. In combinatie met de mogelijkheid om langere tijdelijke contracten af te sluiten, vergroot dit de mogelijkheden voor mkb-bedrijven om sneller en flexibeler capaciteit uit te breiden waar dit nodig is. De bouw maakt veel gebruik van zzp'ers. Om schijnzelfstandigheid en uitbuiting tegen te gaan, worden zzp'ers met een te laag tarief en die langer dan drie maanden voor een opdrachtgever werken, beschouwd als werknemers. Het minimumtarief wordt daarbij waarschijnlijk gesteld op € 15-18 per uur. Voor de bouw betekent dit weinig, want het normale uurtarief ligt nu al meer in de buurt van de € 35-40 per uur. 

Maatregelen beperkt

De diverse kabinetsmaatregelen helpen de bouw op korte termijn zeer beperkt om nieuwe arbeidskrachten te vinden. Tijdens de crisis zijn er zeer veel arbeidskrachten uitgestroomd en is de instroom bij diverse opleidingen minimaal geweest. Het resultaat is een sterk vergrijsde sector. Er wordt nu weer flink ingezet op het werven van leerlingen voor bouwopleidingen, het inzetten van zzp'ers en het inzetten van arbeidsmigranten. Op dit moment is de inzet van een flexibele schil op veel plekken al maximaal. Tegelijkertijd geeft het nieuwe kabinet geen handreiking voor het eerder stoppen met werken. Werkgevers zullen zich moeten inspannen voor duurzame inzetbaarheid. Dat is een belangrijk onderwerp om op langere termijn vakkrachten te interesseren voor een fysiek zware loopbaan in de bouw.

Gerelateerde sectoren

Industrie

Groothandel

Contact

Rabobank