Een gezonde landbouw steunt op biodiversiteit

Biodiversiteit is geen keuze tussen economie en ecologie, maar de sleutel tot beide. Het is een license-to-produce. De Nederlandse agrofoodsector is sterk en innovatief, maar staat voor een duidelijke opgave. Klimaatverandering, druk op waterkwaliteit en afnemende biodiversiteit vragen om aanpassing.

Dit blijkt ook uit de nieuwste gegevens van het Living Planet Report Nederland van het Wereld Natuur Fonds. In deze editie, waar zoetwaternatuur centraal staat, wordt genoemd dat natuurherstel mogelijk is, maar nu vastloopt. Sinds 2010 nemen veel zoetwatersoorten, zoals vissen en libellen, weer af. Een recent statusrapport van Naturalis onderstreept ook dat de natuur nog altijd onder druk staat, ondanks enkele lichtpunten. Tegelijk laat het zien dat herstel mogelijk is - mits maatregelen consequent, langdurig en in samenhang worden toegepast.

Voor Rabobank bevestigt dat wat we al langer zien: toekomstbestendige landbouw en biodiversiteit zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Een agrarisch bedrijf is geen fabriek, maar een levend systeem. Bodemleven houdt de grond vruchtbaar, bestuivers dragen bij aan productie en natuurlijke vijanden beperken plagen. Wie investeert in biodiversiteit, investeert dus direct in de weerbaarheid van het eigen bedrijf.

Dat raakt het verdienvermogen. Minder afhankelijkheid van externe inputs, betere opbrengstzekerheid en meer grip op kosten. In een sector die te maken heeft met prijsvolatiliteit, strengere eisen en klimaatrisico’s, is dat geen luxe, maar noodzaak.

We zien dit ook duidelijk in de melkveehouderij. Steeds meer melkveehouders werken (deels) met kruidenrijk grasland. Deze graslanden zijn beter bestand tegen droogte, vragen minder bemesting en dragen bij aan een rijker bodemleven en meer insecten. Daarmee versterken ze zowel de ecologische als de economische weerbaarheid van het bedrijf.

Toch blijft de vraag: is het voldoende om biodiversiteit alleen vanuit efficiëntie en risico te benaderen?

Het huidige voedselsysteem beloont nog onvoldoende de maatschappelijke waarde van duurzame landbouw. Positieve effecten op bodem, water en biodiversiteit blijven vaak onzichtbaar in de prijs.

Daarom werkt Rabobank aan True Value: een benadering die de bredere waarde van landbouw zichtbaar maakt. Niet alleen wat een bedrijf produceert, maar ook wat het bijdraagt aan natuur, klimaat en leefomgeving.

Zodra die waarde inzichtelijk wordt, kan ze ook beter worden beloond. Door ketens, financiers en beleid. Biodiversiteit verschuift dan van verplichting naar strategisch voordeel.

Er is geen uniforme route. Regeneratief, biologisch of duurzame intensivering - verschillende systemen kunnen naast elkaar bestaan. Wat telt, is de prestatie: hoe een bedrijf omgaat met bodem, water, emissies en biodiversiteit. Instrumenten zoals de Biodiversiteitsmonitor en Open bodemindex helpen om dat objectiever te maken.

De praktijk laat zien dat veel ondernemers al bewegen. Van kruidenrijke akkerranden en beter bodembeheer tot minder gewasbeschermingsmiddelen en meer samenhang in het bedrijfssysteem. Vaak beginnen stappen klein, maar groeien ze uit tot een integrale aanpak. Dan verandert biodiversiteit van maatregel naar strategie.

Biodiversiteit stopt niet bij de perceelsgrens. Landschapselementen zoals houtwallen, slootkanten en bomenrijen maken het verschil op grotere schaal. Juist daar ligt de kracht van samenwerking: tussen boeren, ketenpartijen en gebiedsinitiatieven.

Dat vraagt ook iets van de omgeving van de ondernemer: betere beloning, duidelijke kaders en praktische ondersteuning. Want de opgave is groot, maar de impact van de ondernemer is dat ook.

Biodiversiteit is geen extra taak voor erbij. Het is een graadmeter voor de kwaliteit en toekomstbestendigheid van het bedrijf. De ondernemers die dit nu omarmen, bouwen niet alleen aan hun eigen bedrijf, maar ook aan hun positie in de markt en in de maatschappij. Zij versterken hun license-to-produce, en daarmee hun toekomst.

Precies daar begint de beweging die de landbouw vooruit helpt.