Sectoroverstijgende ontwikkelingen en wegwijs in beschikbare tools en ondersteuning

In het kort

Biodiversiteit groeit van losse maatregelen naar een systeemaanpak met samenwerking, monitoring en verdienmodellen.

Meetbaarheid en een gedeelde taal maken prestaties inzichtelijk en helpen bij sturing en beloning.

Sectoroverstijgende initiatieven verbinden boeren, ketenpartijen en investeerders rond biodiversiteitsherstel.

Praktische tools helpen ondernemers om biodiversiteit concreet toe te passen in hun bedrijfsvoering.

Nieuwe modellen maken biodiversiteit onderdeel van een toekomstbestendig en rendabel landbouwsysteem.

Van praktijkmaatregelen naar systeemverandering

In de voorgaande artikelen zagen we hoe biodiversiteit vorm krijgt op verschillende niveaus. Op het erf start het met maatregelen (NIL niveau 1), die uitgroeien tot samenhang in de bedrijfsvoering en het teeltsysteem (NIL niveau 2) en samenwerking op landschapsniveau (NIL niveau 3).

De rode draad is duidelijk: biodiversiteit ontwikkelt zich van doen naar begrijpen en vervolgens naar organiseren. Om deze ontwikkeling door te zetten, is een volgende stap nodig. Biodiversiteit moet zichtbaar en meetbaar worden, zodat prestaties herkend en beloond kunnen worden. Daarmee verschuift biodiversiteit van een inspanning naar een integraal onderdeel van het landbouwsysteem.

Biodiversiteit vraagt om een nieuwe taal

Werken aan biodiversiteit betekent ook anders kijken naar waarde. Het gaat niet alleen om productie, maar ook om ecosystemen, bodemkwaliteit en natuurlijke processen. De inzet van True Value Language (TVL) helpt hierbij. Deze methodiek maakt duurzaamheid, inclusief biodiversiteit, meetbaar en vergelijkbaar.

Dit biedt voordelen voor de hele keten:

Ondernemers krijgen inzicht in hun prestaties

Financiers en ketenpartijen kunnen beter sturen en belonen

Samenwerking wordt makkelijker door gedeelde definities

TVL vormt daarmee een belangrijke schakel tussen praktijk en systeemverandering. Het maakt biodiversiteit niet alleen zichtbaar, maar ook stuurbaar en (financieel) te waarderen.

Nieuwe initiatieven verbinden praktijk en financiering

Een voorbeeld van een sectoroverstijgend initiatief is Biodiversity Boosters. Dit platform brengt agrariërs en terreinbeheerders samen met bedrijven en investeerders die willen bijdragen aan biodiversiteitsherstel. Het platform zorgt niet alleen voor verbinding, maar ook voor concrete uitvoering. Projecten worden ontwikkeld, gefinancierd en gemonitord. De effecten worden inzichtelijk gemaakt, wat vertrouwen geeft aan alle betrokken partijen. Daarmee ontstaat een nieuw perspectief voor ondernemers. Biodiversiteit wordt niet alleen een opgave, maar ook een kans om waarde te creëren en nieuwe inkomstenbronnen te ontwikkelen.

Meten maakt sturen en belonen mogelijk

Een belangrijke stap in de ontwikkeling is het meten van biodiversiteitsprestaties. Hiervoor zijn verschillende monitoringssystemen ontwikkeld.

Biodiversiteitsmonitor

De Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij maakt prestaties op bedrijfsniveau inzichtelijk en volgt deze over meerdere jaren. De monitor is ontwikkeld door FrieslandCampina, Rabobank en het Wereld Natuur Fonds.

Voor de akkerbouw faciliteert Rabobank de ontwikkeling van de Biodiversiteitsmonitor Akkerbouw door BO Akkerbouw. Deze vertaalt biodiversiteit naar concrete indicatoren en koppelt daar ook beloningen aan. Deze monitoring sluit aan bij praktijkervaringen:

Meten maakt leren mogelijk

Resultaten worden zichtbaar

Ondernemers kunnen gerichter sturen

Door prestaties inzichtelijk te maken, ontstaat de basis voor waardering en beloning.

De bodem als fundament: inzicht met de Open bodemindex

De bodem is de basis van biodiversiteit én van het verdienvermogen van de boer. De Open bodemindex helpt ondernemers om inzicht te krijgen in hun bodemkwaliteit. Deze tool combineert verschillende factoren: 1) meetbare bodemkenmerken, 2) locatie en omstandigheden en 3) uitgevoerd beheer.

Zo ontstaat een integraal beeld van de bodem. Dit maakt duidelijk hoe maatregelen doorwerken in zowel biodiversiteit als bedrijfsresultaat. De Open bodemindex helpt ondernemers om gerichter keuzes te maken en bij te sturen waar nodig.

Praktische tools maken biodiversiteit toepasbaar

Naast meten en financieren is praktische toepasbaarheid essentieel. Ondernemers moeten concrete handvatten hebben om stappen te zetten. Daarvoor zijn verschillende tools beschikbaar, zoals:

Toolbox Natuurinclusieve Landbouw: biedt praktische kennis en voorbeelden voor toepassing op het bedrijf

Kansentabel Natuurinclusieve Akkerbouw: geeft inzicht in effecten van maatregelen op soorten zoals insecten en vogels

GroenWijzer: ondersteunt bij inrichting van groenstroken voor plaagbeheersing en bestuiving

Deze en andere hulpmiddelen vertalen kennis naar concrete acties op het erf en perceel. ReGeNL – een programma voor regeneratieve landbouw waar ook Rabobank deel van uitmaakt – heeft een handig overzicht samengesteld met diverse tools voor duurzame landbouw. Ga naar Tools voor Duurzame Landbouw.

Biodiversiteit als onderdeel van het verdienmodel

De ontwikkeling van biodiversiteit in de landbouw laat zich samenvatten in drie stappen:

Van maatregel naar systeem (NIL niveau 1–2)
Praktische maatregelen groeien uit tot samenhang in de bedrijfsvoering.
Van bedrijf naar gebied (NIL niveau 3)
Samenwerking zorgt voor schaal en ecologische impact.
Van inspanning naar waarde
Meten, standaardiseren en belonen maken biodiversiteit onderdeel van het verdienmodel.

De volgende stap is het verbinden van deze bewegingen. Initiatieven zoals True Value Language, biodiversiteitsmonitoren en nieuwe financieringsmodellen laten zien hoe dat kan. Daarmee ontstaat een toekomstperspectief waarin biodiversiteit niet langer een extra inspanning is, maar een integraal onderdeel van een rendabele en toekomstbestendige landbouw.