Inhoudsopgave
Dit artikel is onderdeel van:
Update
Meten van biodiversiteit in de landbouw: BIMAG geeft boeren inzicht
In Heeswijk-Dinther plaatst melkveehouder Noortje Krol regelmatig LedEmmers op haar land, vaak samen met haar dochter. Ze kijken de volgende ochtend welke nachtvlinders zijn gevangen en krijgen zo een beeld van wat er leeft. Via het Boeren Insecten Monitoring Agrarisch Gebied (BIMAG) krijgen steeds meer boeren inzicht in wat er leeft op en rond hun bedrijf – en wat hun manier van boeren betekent voor biodiversiteit.
In het kort
Boeren krijgen grip op biodiversiteit met eigen metingen
Boeren willen weten wat er leeft op hun bedrijf. BIMAG speelt in op deze behoefte door biodiversiteit meetbaar te maken. Sinds 2019 werken LTO Noord, BoerenNatuur en De Vlinderstichting samen binnen dit programma. Wat begon als een pilot met een kleine groep voorlopers, is uitgegroeid tot een netwerk van circa 180 deelnemers. Deze boeren komen uit verschillende sectoren en vormen samen een representatief beeld van het agrarisch gebied in Nederland.
Het project levert een belangrijke bijdrage aan de landelijke monitoring van biodiversiteit. BIMAG is goed voor ongeveer 70% van alle meetpunten in het nachtvlindermeetnet in het landelijk gebied. Dankzij deze praktijkdata kunnen trends in nachtvlinderpopulaties in het agrarisch gebied betrouwbaar worden berekend.
“Boeren hebben behoefte aan feitelijke kennis over biodiversiteit op hun eigen bedrijf,” zegt projectleider Lisa Ligtermoet. “Vanuit die behoefte is BIMAG stap voor stap opgebouwd.” Deelname is vrijwillig. De motivatie ligt vooral in leren en begrijpen: boeren willen inzicht in hun eigen omgeving.
Eenvoudige methode, betrouwbare data
BIMAG werkt met een vaste en herkenbare methode. Iedere deelnemer plaatst drie vangemmers op vaste plekken op het erf en land. Deze trekken ’s nachts nachtvlinders aan.
De werkwijze is als volgt:
Deze aanpak maakt het onderzoek praktisch uitvoerbaar én betrouwbaar. De vaste meetmomenten zorgen ervoor dat resultaten goed te vergelijken zijn. Voor Noortje Krol is juist die eenvoud belangrijk: “We doen nu al een paar jaar mee. Het is laagdrempelig, maar je leert er veel van. En het is leuk om te doen, ook samen met mijn dochter.”
Nachtvlinders laten zien hoe het gaat met biodiversiteit
Nachtvlinders zijn een goede graadmeter voor biodiversiteit. Ze reageren snel op veranderingen in hun omgeving, zoals beheer en landschap. Daardoor geven ze waardevolle informatie over de kwaliteit van het leefgebied. Uit landelijke cijfers blijkt dat het aantal nachtvlinders in het agrarisch gebied de afgelopen tien jaar gemiddeld stabiel is gebleven, na een eerdere periode van afname. Dat maakt monitoring belangrijk: het laat zien waar ontwikkelingen verbeteren of juist aandacht vragen. “Met BIMAG vertalen we data op bedrijfsniveau naar landelijke trends,” zegt Ligtermoet. “Boeren krijgen jaarlijks een rapport met hun eigen resultaten in vergelijking met landelijke resultaten van alle BIMAG-deelnemers.”
Inzichten uit data leiden tot aanpassingen op het bedrijf
Voor veel boeren is BIMAG meer dan alleen meten. Het helpt hen om anders naar hun bedrijf te kijken en betere keuzes te maken. Voor Noortje Krol is dat onderdeel van de ontwikkeling van haar bedrijf de Waaistap. “Doordat we ermee bezig zijn, ga je automatisch anders kijken naar je land,” vertelt ze. “We houden meer rekening met insecten en biodiversiteit. Dat is echt waardevol.”
Op het bedrijf van Krol zijn al verschillende maatregelen genomen:
Deze maatregelen zorgen voor meer leefgebied voor insecten en dragen bij aan een gezonder ecosysteem. Meedoen aan BIMAG is voor Noortje Krol onderdeel van een bredere ontwikkeling. Het melkveebedrijf bestaat sinds 1976 en Noortje en haar partner Nico namen het in 2018 over. Met 250 koeien is het een modern bedrijf, waar naast rendement en diergezondheid ook biodiversiteit structureel wordt meegewogen.
Kleine stappen maken verandering haalbaar
Het bedrijf van Krol was door de provincie Noord-Brabant tussen 2021 en 2024 aangemerkt als inspiratiebedrijf voor natuurinclusieve landbouw en is momenteel betrokken als pioniersbedrijf bij ReGeNL. Dat betekent dat ze meedoen aan projecten om nieuwe vormen van landbouw te testen, zoals multifunctionele hagen. Ze onderzoeken of het inpassen van hagen op gras zorgt voor meer bodemleven en daarmee meer CO2 vastlegging. Toch benadrukt zij dat verandering niet in één keer hoeft. “Het gaat om kleine stappen. Zo geef je jezelf de tijd en houd je risico’s beheersbaar,” zegt ze.
Ook Ligtermoet ziet dat als de sleutel tot succes: “BIMAG schrijft niets voor, maar geeft veel inzicht in wat er op en rondom het agrarische bedrijf leeft.” Meten is daarbij geen doel op zich, maar een middel. Het helpt boeren om beter onderbouwde keuzes te maken en te werken aan een toekomst waarin biodiversiteit een vaste plek heeft in de landbouw.
Wat betekent dit voor jou?
Rabobank ondersteunt agrarisch ondernemers met kennis en inzichten over ontwikkelingen in de sector. Wil je weten wat data over biodiversiteit kan betekenen voor jouw bedrijf? Neem contact op met een sectorspecialist van Rabobank.